Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at|http://books.qooqle.com/|

I

■f

i

PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS

8ED BIBUOTHEGA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMS, OniHODA, QEGONOMIGA,

«INIOH S$. PATBDIH, DOCrORDHI SCRIPTOIUIHOOE GGCLESUSTIOOIUIH.

8IYB LATUfORUIf, SIYB 0RJBC0RU1I«

QVl AB MVO APOSTOLWO AD TBMPORA INNOCBNTH iii (ANNO 1116) PRO LATiNiS ET CONClLti PLORBNTiNi {ANN. 1439) PRO GRySCiS PLORUBRUNT :

REGUSIO GHR0N0L06IGA mNIDM QUiB flXSTITBRB HONDMBNTORUM GATHOUGA TRADITIONIS PER QUINDBCni PRIORA

BCGLBSLE SiEGULA,

A BDmOirBS AGGimATiaSXlCAS, nfnil BB CUIIQUR NONNUU.» CODICIBUS lCANUBCRIPnS COLLATAB» PBRQUAM DIUOBII*

CABTIOATA; DISSBRTATIONIBUS, COMMBNTARXIS, ▼ARII8QUB LBCTI0NIBU8 CONTINBNTBR ILLU8TRATA; OHNIBUB

OPBBIBUB P08T AMPLIS8IIIA8 BDITIONBB QUJB TRIBUS N0VI8SIMI8 S^CUUS DBBBIfTUR AB80LUTA8 DBTBGTIS, AUCTA;

INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALTTICIS, SINQULOS SIVB T0M08 SITB AUGT0RB8 ALIGUJU8 MOMBNTI 8UB8BQUBNTI-

BUS^DONATA; GAPITULIS INTRA IPSUM TRZTUM RITB DISPGSITIS, NBGNON BT TITUU8 8INOULARUM PAOINA*

BUM MABOINBM 8UPBRI0RBM DI8TIN0UBNTIBU8 SUBJBGTAMQUB MATBRIAM 8IONIP1GANTIBU8, ADORNA-

TA; 0PBRIBU8 CUM DUBII8, TUM APOCRTPHIS, AUQUA TBRO AUCTORrrATB IM ORDINB

AD TBADITIONBM BCCLBSLkSTIGAM P0LLBNTIBU8, AMPUPIGATA ;

XT AMPLIU8 LOCUPLBTATA INDIGIBU8 AUGTORUM SICUT CT OPnUM, ALPHABXnCIS. GRR0N0L00ICI8, STATI*

ftTIGU, 8TNTHBTICI8, ANALTTIGIS, ANALOOIGIS, IN QUODQUB RBUOIONIS PUNGTUM, DOOMATICUM, MORALB, LITUB-

QICUM, GANONIGUM, DISCIPUNAPB, RISTORICUM, BT GUNGTA AUA SINB ULLA BXGBPTIONB; 8BD PILBSBRTIM

DOOBUS IMIUGIBUS IMMBM81S BT OBNBRALIBUSj ALTBRO 8GILIGBT RERDM, QUO C0N8ULT0, QUIOQUID

MON SOLUM TAUB TAU8TB PATBR, ▼BRUM BTIAM UNU8QUI8QUB PATBUM, NB UNO QUIDBM 0MI880,

IM QUODUBBT THBMA 8GRIPSRRIT, UNO INTUITU GONSPIGIATUR ; ALTBRO SCRIPTURiE

SAGRiE, BZ QUO LBCTORI GOMPBRIRB SIT OBTIUM QUDCAM PATRB8 BT IN QUIBUS OPBBUM

8U0RUM L0GI8 8IN0UL08 SINOULORUM UBRORUM 8. SCRIPTUitM ▼SR8U8, A PRIMO

I OBNB8B08 U8QUB AD NOVISSIMUM APOGALTPSIB, GOMMBNTATI SINT:

I BSITIO AGCUBATUSIMA, GJBTBRISQUB 0MNIBU8 PAGILB ANTBPONBNDA, 81 PBRPBNDANTUR GHARACTBRUM NITIDITAt,

I GMAMTJB QUAUTAS, INTB0RITA8 TBZTUS, PBBFBCTIO G0RRBGTI0NI8, OPBRUM RBGUSORUM TUM ▼ARIBTASt

TUM NUMBBUS, PORMA ▼OLUMINUM PBRQUAM GOMMODA 8XBIQUB IN TOTO PATBOLOOIJB DBGUR8U G0N8TANTBR

BIMXUBy PRBTU BZIOUITAS, PRJBSBRTIMQUB ISTA GOLLBGTIO, UNA, MBTHODIGA BT GHBONOLOOIGA,

BBZCXNTORUM FRAOMBNTORUM OPUSGULORUMQUR HAGTBNU8 BIG ILLIC 8PAR80RUM, PRIMUM AUTRM

IM MO0TRA BIBUOTBBGA« KZ OPBRIBUS BT BS8. AD 0MNB8 JBTATB8» LOGOSy LIMOUAS P0RKA8QUB

PRRTINBNTXBUS, GOADUNATORUM.

SERIES LATINA,

I IN QDA PRODEDNT PATRES, DOGTORES SGRIPTORBSQDE EGCLESIA LATDiA

I A TERTULLUNO AD INNOGENTIUM 10.

AGGURANTE J.-P. MIGNE,

Blbllotheen derl «BlverMe,

CURSUUM COMPLBTORUM IN SIN6UL0S SGIENTLC EGGLBSIASTIGiB RAM08 BDITORR.

PATROLOGIjE LATINJE TdMUS CXLUI

HBMMANNDS CONTBACTUS H0NACHU8 AUGXJS DIYITXS, HtmBBRTUS S. R. B. CARDXNALXS, 8. LBO IZ, ▼ICTOR II, STBPHAlfUB TI, NI00LAU8 IX, RR. PP.; STEPHANUS CAKDINALIS, B. MAURILIUS ROTHOHAGBNSIS, GERYABIUS RBHENSI8, RAIHBALDU8 ARZLATCN8I8, LEODEGARIUS ▼IENNENSI8, S. ANNO COLONIENSIS, ARCBIBPISCOPI ; DBOf^O . BBLLOYAGENSIS, J0ANNE8 BABINBN8I8, ADELMANNUS BRIXIENSIS, BUGO II NIVERNENSIS,. FR0LLANDC6, f(TLtANEC1J»«^, XZO ATXIIERSIS, BPISCOPi; BOTO ABBAS S. BERTIia, WIDRICUS ABBAS 8. GBVSl£^^^ ^^SSiOTZa ABBA8. 8. >EiRI ^IT^TC^fck^^CENOMANEIfSIS, TBEUZO EBEMITA ET HONACHUS, ODO HONACHUS FOSSATENSI^/ Am€i.WB 'GAI7&MCUS 't£dl>IENSIS, GOZECHIFfUS SCH0LA8TXCU8* FBANCO 8CB0LA8TXCUS LEODXENSXS, 88. ARIALOUS ET BERLEBBALDUS, BEREN6ARIU8 VXCBC0XK8 NARPONBNStB.

TOMUS UNieus,

PARISIIS APUD 6ARNIER FRATRES, EDITORES, ET J.-P. MIGNE. SUCGESSORES

IN VIA DICTA: AYENVE DV MAINB 189, OLUf, CHAVSS£E DV MAINE, U7.

1883

.^AHMMlMMhii^^

i^i*-M**B*Mrfh>i«MMM*

£x %jf\» soeletaUs diet» SocietiB impressionli et Ubraria adiiMftrtUoMm vioruifQe kmtovoa, PAULO DUPONT. -Ptri8iis,in tit diett JotfhJteqmo4lo&8eeia 4t {Q.)m.1l^m.

i*4-

• •

" • • • • •

• . ;.•••••;

• • •

• •••

• • •

• •• .

• •

• •

• •

•••

• •

••••• ••:.•••

• • •

• • • • •'

• • ••• •,♦

• • • • •*

II ;

• ••

•••

•••

• •

•••

•••

•••

• •<

••

• •

• ••

• ••

• ••

.• • •

• •

• •

• •

• •

• ••:•••

• • • •

• • • •

\ i

S.CX:ULUM XI

HERMANNI

CONTRACTI

MONAGHI AUGL^ DIVITIS

HHHBERTI 8. R. E. CiRDlNUiS

SILViG CANDIDifi EPISGOPI

OPEBA OBENZJIL

AGGBDUNT

s. LM n, viGTOMS II, sfmnm n. mcolu o,

SUMMORUM PONTIFIGUM

OPUSCULA, EPISTOLiE ET PRIVILEGIA

InfemlseeBtiir

STEPHANI GARDINALIS, B. HAURILII ROTHOMAGENSIS, GBRVASII RRMENSIS, RAIMBALDI ARBLATBNSIS, LEODBGARII VIBNNBNSIS, S. ANNONIS GOLONIBNSIS, ARGfilEPISGOPOftOM ; DROGONIS BBLLOVAGENSIS, JOANNIS SABINENSIS, ADELMANNl BRIXIENSIS, HUGONIS H NIVERNENSIS, FROLLANDI SYLVANEGTENSIS, LKONIS ATLXENSIS, EP1SC(H»0RUM ; ROVONIS ABBATIS S. BERTINI, WIDRKl ABBATIS S. GHISLENI, AVESGOTI ABBATIS S. PBTRI CULTURJS CENOMANBNSIS, THEUZONIS EREMrr£ BT MONACHI, ODONIS M(^ AGHI FOSSATBNSIS, ANSBLMI CANONICI LEODIENSIS, GOZEGHINI SCHOLASTICI, FRANCONIS SCHOLASTICI LOEDIENSIS SS. ARULDI ET HERLBMBALDI, BBRENGARII VIGBGOMITIS NARiONiM8IS,

SCRIPTA YEL SCRIPTORUM FRAGMENTA QUJE EXSTANT.

AGGURAIHTE J.-P. MIGNE,

BIBUOTOECiB CLERl VNVrBMM,

SIVB CORSm» COIffLBfOROil 01 SINGQIjOS SOERniS BGGLBSIASTICJE IIABOS BMIORB*

TOMus umcus. •

-••1 : t- :: ••

*•• ^-••»* t-*- •*••

■ J J * •

V J - ■* ' , -• ■-

--.--••>!.» • ^ . ••• -■

MRlSffS

APUD 6ARN0BR FHmeS, EDIT0RB8 ETT a.>P. IIIGNB SUGGESSORBS,

IN VU DICTA AVB/niB DU MAUfBt 189, OUM, CKAlWii? tttt MAINB, U7.

1B82

^fci-«MMMl

llai iHiiO lliwMI»*»

Bx tf^is soeieuUs dict» SociaUB irapresiionii et Ubraria adiDkiaittrttioMm vieruif«e fermtefMi, PAULO DUPONT. — Pari8ii8,in tit dicte JeefrJaeqiee^kmiieM 4t (aom.Mtt.

i*4-

' •• •• ! •••• ••

• ••••••? • ••! •- ••••

• •.;•; ••••;.•• ••;;•••

• •"•

:••• • •-•

• •••

• •

• •

• •

• •

• •

• •

• • ••

• •

• • •

. • • •

• • » •

M

S.C:CULUM XI

HERMANNI

CONTRACTI

MONAGHI AUGLiB DIVITIS

BVNBERTI l R. E. aRDINUIS

SlhVM GANDID/E EPISCOPI

OPEBA OMKTIil

AGGBDUNT

S. LEONIS R, VICTOMS II, STEPHANID II. MGOUi II,

SUMMORUM PONTIFIGUM

OPUSCULA, EPISTOLiE ET PRIVILEGIA

InfermlseeBtiir

SIEPHANI GARDINALIS, B. HAURILII ROTHOMAGENSIS, GBRVASII RRMENSIS, RAIMBALDI ARELATCNSIS, LEODEGARII VIBNNBNSIS, S. ANNONIS GOLONIBNSIS, ARGfilEPISGOPOftOM ; DROGONIS BELLOVAGENSIS, JOANNIS SABINENSIS, ADELMANNI BRIXIENSIS, HUGONIS U NIVERNBNSIS, FROLLANDI SYLVANEGTENSIS, LEONIS ATINENSIS, EPlSGiH^ORUM ; ilOVONIS ABBATIS S. BERTINI, WIDRKl ABBATIS S. GHISLENI, AVESGOTI ABBATIS S. PETRI GULTURA CBNOMANENSIS, THEUZONIS EREMITf BT MONAGHI, ODONIS MONAGHI FOSSATENSIS, ANSBLMI CANONICI LE0DI6NSIS, GOZEGHINI SGHOLASTIGI, FRANGONIS SGHOLASTIGI LOEDIBNSIS SS. ARLLLDI ET HERLBMBALDI, BERENGARII VIGBGOMITIS NARiON^8IS,

SCRIPTA YEL SCRIPTORUM FRAGMENTA QUJE EXSTANT.

AGGURAIHTE J.-P. MIGNE,

BIBUOTHEGiB GLERl VtHVBMM,

SIVB CORSm» COIffLBfOROil IH aiRGIIlJOS SGIBEmie BGOBSUSTICJE lUUiOS BMIORB.

TOMUS UmCU§.:..: •: :;..:.: ". :>.

• ••'^

• ••. ••• :

• • • . • •

* • - .»* •*•

APUD GARNtBR FAATAeS, EDITORBS ETT ^.-P. IHGNB 8UGGBSS0RBS,

m VIA DICTA AVB/niB DU MAUfBt 180, OUM, COAUBSiir W MAINB, U7.

iB82

HERMANMDS CONTRACTUS MONACH. AUOIENS.

16

ratus aagare incipit, quae ex Ghronico pracdicto ad-

^uximaB, verba esse abHermanno scripta, sed esse

-ab aliquo alio appendicis loco adjecta, dicitque se

4n.Anpalibus suis, a me nec visis nec leclis, hoc

deiaonBtrasse.

M si huc tandem veniendum erat, poteram omit-

[ist^ jBa quas hactenus probavimus,poteratetMezle-

rqs.treB a semagnostudio excogitatas responsiones

(pTff^rireyet unico neganti verbo totum argumenti

:i^urtiejioece» omnemque litem oomponere. Verum

est ^nim, ai ea verba Hermanni non sunt, nos ha-

cieiius parum probasse; ai auUm »iiit, ut nullus

^aml^gO, verum quoque est nos Hermannum nobis

levidenter asserulsse. Licet vero ilie dicat se in suis

. Ann^ibus faoc demonstra8se,miror tamen certe unde

,probet..Etenin)^ si divinare liceat, suspicor illum

iQde velle. coUigere quod in Chronico aqctiori, ab

Henrico Gani^io edito, multa reperiantur quae sint

, eJb aiiis interjecta. £t tameCsi non ignorem hoc ve-

rissioaum esse^ verba tamen illa quae supra posui-

mus^certum est esse Hermanni; siquidem in omni-

bUB^ quaB quidem me videre contigit, editionibus

iOt ^ntiquis et reeentioribus, tam auctioribus quam

diminutioribus, reperiuntur, ut nihil etiam dema-

«nitte^riptifl aliis dicam. In nostro certe pervetusto

eXfiiKkpl^ri (quod penes me habeo, quodque ab ali-

quibns ipflum autographum credebatur,etc.) licet a

:reeentiore manu piura sint apposita, qusB etiam in

ediiipnemGanifliiirrepsere, verba tamen suprascri-

pta continuato et veteri simillimo charactcre in or-

.dine bUo poBita oernuntur. Ostendant adversarii^si

.tale afiquod vetus manuscriptum habent^ ubi hec

verba Bon inveniantur. Et licet etiam tale haberent,

et optendere possent, non tamen probabunt supra-

dicta veriaa ab alio superaddita, cum vero simile

.BltHermaiinum Chronicon suum non semel duntaxat

compoaaisBe, sed post aliquos annos correxisse, et

re))U8 aiiia etiam auxisse, prout aperte etiam indi-

eani Urstiti^B et Ganisius, afQrmantque illam tam

miiltarum editionum varietatem diversitatemque

iride Bolum oriri. Atque de his fusius hucusque dis-

putavimuiSyUtflcilicet ostenderemus locum quo Jler-

mannus in Ghronico Augiensem se insinuavit, non

ad€^ segniter tanquam obscurum,aut Chronico novi-

ier aflktpm et adulterinum esse praetereundum^sed

irelQti clarum imprimis, luculentum et genuinum

esse notandum, ut merito, si etiam aliud ai^umen-

tum non euppetat, Hermannum nobis astruxisfle

eanstare possit. Unde mirum est Mezlerum asserere

ex eo loco nihil contra San-Gallenses probari. Ut

enim prstereamf quod supra uberius pertractavi,

unum hoc, quod Hermannns S. Marcum patronum

n<M$rum dixerit, ad persuadendum in Augia illum

ccnobitam fuisse, sufflcere Mezlero poterat. Memi-

nisse enipi debebat, se supra persimili argumento

prbbasse^Walafridum sub disciplina abbatisS.Galli

vixisse, quod videlicet inproldgo Vitae S. Galli eum-

dem vocitaverit ptUronum nostrum. Si ergo Mezlero

Bubinferre licuit neminem S, Gallum patronum

B

^ Hoslrum potuisse dicere, qui patrimonii ^UB.portio nulla unquam fuerit,our et mihi non liceat aeaererd neminem quoque potuisse S. Marcum patronum nostrum nominare, qui patrimonii ejus etiam portio nulla fuerit unquam. Et revera inde sequi dehuit, quod tamencap. 12 supra refutavimuB, Walafrtdum San-Gailensem fuisBe,multomagis sequi debetHer- mannum Augiensem fuisBe, cum pluribus et divereis vocabuiis uno eodemque loco tam luoulenter boc indicet. Jam vero producant-etiam. ailyerBftni loeum aliquemex.£:bronTiKr, quo San-Gallensem illum pro- bent. Forte sicut S. Maroum, itaetS. GaHum vocat patronum nostrum, aut ex verbis. aliis forBan coHi- giturfuisse San-Gallensis? Verumego nuapiamquid tale invenio,imo veropotiuscontrarium non obscure coliigo ex eo. quod ad annum Ghristi 977 .soribat Apud S. Gallum Ymmo al)bas prdsfuU annis ociOf qui .templum patroni sui adomare sluduU, etc. Quia amabo, credat Hermannum fuisae SanrGaJlei^Bem, cum hic oonsueto abstineat S. Galium nominare patronum mstrum.cum tamen siSan-GellensiBluiB- set, hic minimeoporteret?GurS.GallumYmmaaiB abbatis solum patronum dixit, et suuin prsteriit? Certe non aliam ob causam quam quod non igbora- vit .Augiensem se esse 'monachum et S. Marci filium.

Hactenus crgo evidenler ex ipao Hermanno pro- bavimus eum Augiensem nonSan-Gallenaem fuiaee Frustra igitur nobis Trithemii diBaentiepiis aoctori tas obtruditur, qui bistoriarum diversissimarum va- rietate obrutus, particularibus istis qucBtioaibua

C examinandis minus insudare potuit. Etenim preter ipsummetHermannum opponimusfiellarminum De Bcriptoribus eccleBiasticis-; Anlonium Possevinum in Apparatu sacro; Antonium de Yepos Hispanum inChronico generaliord. S. Bened. ^ArnoldamWion in Llg. Vit» ; Henrioum Ganiaium, Garolum Sten- gelium,Chri8tian um Uratiaium, alioeque innumeroa, qui omnes.concorditerasserunt,Hermannum Augi® fuisse monachum ; pluresque eorum inde suapican- tur Trithemii errorem fuisaeortum,quod forteprima illa et vulgata Hermanni editio ex oodice San-Gal- lehsi fuerit tranacripta. Hino etiam non aubticendum existimo Hermannum ubique in veteribua manu- acriptisexemplaribus vocari monachumAugiensem, nunquam San-Gallensem, quod Arnoldus Wion

T\ diserte testatur. Unde Ipnge aberrant a vero qui nostram de Hermanni monachatu Augiensi aenten- tiam vocant novam, putantque primum ab eo qui Francofordianam editionem promovit inventam. Hoc enim melius refelli non potest quam si vetera inspiciantur exemplaria, quas aliquotcentenis annie ante Francofordianam ediUonem scripta sunt, quas- que Hermanni monachi Augiensls nomen in fronte exaratum gestant. Taie exemplar reperiturAuguataB apnd S. Udalricum, ex quo Henricua Ganiaiua saam editionem exscripsit. Tale etiam ftiit illud quo Urstisius fbit uaua, talia fuerunt ea qua9 Arnoldus Wion se vidisse aut legiaae asBerit; talia aunt multa

n

PROLOGOMBNA.

18

hine inde in variifl bibliothecis as86rvata.Qttomodo A certiBBimum est, et in Ghronico auotiori per Gani-'

ergo (qaod quidam dudt) nemo nnqoaim dubitavit Hermanniim faiase 8. G^lli monaohum antequam ^oaChronicon Francoforti prodiret ? Veriua proinde diienm ego aaieTrithemii temporaneminemexati- tiae qoi non crederet fiermannnm fuisse Augien- sem.qaodantiqaaexemplaria, de quibus mododixi, docere poaaant. Porro ut tandem controversiam bnicfiniamas^aadire etiam ultimo liberetqusSan- Gdien8erargumeBta« quas rationes quosque anti- qoos codiees pro se adducant, quibus Hermannum eibi aacribant.Hactenus enim nihil allatnm est quo Saa Gallehflas probaretur. Quare si etiam sciretur non foisse AQgiensi8,nondam tamen constaret esse San-Oailenseoi.Unde prsposteram esse censes eam

sium edito, et nunc etiam tom.IX Bibnoth.Patrom inserto manifeste apparet, prout aeqni et sapientea rerum censores^quorum arbitrio judicium lioatnun libenter subjioimus, dispicere possunt. Veroiii qai- dem est ordinem in antiquiori illo Cbronico ab anno 1040 ad finem usque longe videri diversum, tam qnod multo fusioret longior hic sit,tum etiam qood in antecedentibus singulos etiam annos regiroinis Romanorum imperatorum apposuerit,qui in poste- riori parte omissi sunt, Ghristi annis sainmmodo notatis.At revera Ghronicon novum et auctfas nuiio evu]gatam,qaod progenuino et legitimo Hermanai fetu habendum est, ubique simile prorsas est. Gausa vero quare in posteriori parte prolixior sit,

difpatandiratiDnem,qaandoaudacterquidemaiiena n sine dubio illa est^quod eaqua; recentiora Aieraot»

Motcnti», quontamvis munitae, insultatnr, propria vero negligitnr,nallisqae argumentis obfirmatar^Si ergoSan-Oallensiam rationesnostrisaliquando effl- caetorea perspexerimus, nemo ambigat nos verilati libeoter iocum datnros, litemque mox omnem se- paitQTos. Venimtamen donec ab iis certiora inve- niantar» noster maneat tantisper Hermannus, et cnm speremns fore ut vix certiora inveniant, no- biscom etiam perennabit.

APPENDIX. Jam a me istbsc controversa de Hermanni pro- fsBsiooe coneertatio finita erat,et sffipius memorato R. P. Meziero San-Gallensi transmissa, ut,8i quid minos in ea videretur firmum et solidum,annotaret, le eoBtnriis, si robostiora faaberet, argumentis

et aetate sua evenerunt, explicatins et majori cura sibi duxerit soribenda, quam ea quffi ab orbe creato ad sua usque temporacontigere,qus,atopossaam chronolbgioum omni exparte perfeotum appareret/ compendiosissimo potius attingere quam exponere studuit,quod nimirum sciret ab aliisantiquioribaa' hoe uberius prsstitum, illud vero minime. Ad hido ' non possum non mirari cur Hermannus, qai ad usque sua tempora suocincte quidem, sed aoedrat^ historiam suam perduxit,ea,quffi suo ffivo accidere, prffitermisisse dicatur. Quis enim sibi persoadeat hominem laboris cupidumethistorisBamantemtbtla 14 annis, quibus ab anno Ghristi 4040 inter vivds adhuc fuit, a scribendo cessasse et otiatum fufsse? At vero, ut conjecturas alias intactas relinquaitius',

refelleret.At nihil ille,preter antiquam illam suam G aliud inseparabile argumenti robur se nobieofrert,

quoad versariorum male fultam opinionem faciUimo negotio subruamus, quod credo illos dissimulasse potius quam non advertisse.Tam enim perspicuum est,ut etiam a modici in historia versato non possit non deprehendi. Et quodnam, inquies, illud? Hoo certe quod in illa, quam negant Hermanni telam esse, Ghronici posteriore parte ad annum Ghristi 1052 mors Hiltrudis comitissffi, Hermanni matriSy talibus verbis describatur qualibus nemo alius prffi- ter Hermannum, utpote ejus filium, uti potuit. Ex quibus proinde olarissimum fiat eamGhronici par- tem nemini nisi Hermanno posse ascribi. Verba autem sunt ista : Eodem tempore v Idus Januarii mater mea HiUrudis, Wolferadi comitis uxor admo-

toiies regetitam crambem recoxit, asserens verba iUa Ghronici,quibus supra fusius relatis probavera- mus Hermannum Augiensem esse, non esse fetum Hermanniy addiditque totam reliquam Ghronici partem qosest ab anno 1040 esse supposititiam,et loctarii loco ab aliquo alio superadjectam ; quod eridenter ratus est inde se demonstrasse quod vide- licet in antiquiori Ghronico mors et laudes Her- manni ad annum Ghristi 1054 descriptffi invenian- tor. Hoc aotem certe Hermannum prffistare nequa- quam potuisee, sed necessum esse ab alio factum ; de quo ego plane non ambigo,et libenter ipse fateor mortem ejus ab alio esse descriptam, sicut et alia qu^ejosobitum secuta sunt.Al jntelligere ego nulla

ratione possum cur statim etiam ea omnia quo) D dum pia, diem uUimum clamit, etc. ; cui ut pro epi" mortem ejus prfficedunt,ab anno scilicet iO/iO usque taphio hos scribere versus lihuit :

ad annom 1054^ in quem obitus ejus incidit, Her- mannoad^udicanda sint. Equidem suspicor non ali&m ob causam hoc excogitatum quam ut verba illa anno Gbristi 1048 posita, quibus Hermannum Augicnsem fuisse aperte conviceramus, spuria et iQcerta redderentur.Unde si nihil aliud superesset, totum sententiffi nostrffi fundamenlum ruer6t,et per consequens San-Gallensium opinio fortiorevaderet. 8i dicaa diversitatem styli et methodi diversum etiam auctorem loqui, dicam ego stylum et metho- dam eamdem^ eumdem auctorem clamare, quod

Maler egenorum, speB aaiiliamque suoraoi, eCc.

Hffic ille.

Fateantur ergo necesse est istud epitaphium Her- ■manni essc fetum, sicut et dicta verba ad Ghristi annum 1052 de Hiltrudis obitu dicta. Hoc cum ita se habere fateri adversarii velint nolint cogantury quis non vidct optime sequi verba quoque superiua Sffipiusincuicata,quibus iilum AugiensemfeceramuSy Hermunno esse attribuenda, cum ea qu» sequun^ tur, quffique antecedunt, absque ulla oontroversia

19

HERMANNUS C0NTRACTD8 MONACH. ADGIENS.

20

ab oranibus Hermannni esse censeantur?Quo vcro HermaDQU8locohistoriamsuamterminavcrit,meum noQ est defiQire,cum boc ad tricara nostram exter- miQaQdam nibil momenti atferrepossit.Nibilominus tamen certum esse debet eumadhuc annum 4052 iQcboasse, quod ex obitu Hiltrudis ibi descripto ii- quere potest, annum vero 1054 non complesse ; qubd itidem inde constare potest quod eo anno mortuus scribatur.A quo vcro mors ejus fueritad- notata, et reliqna deihceps appendix adnexa, me fugit.Modb scire sufQcit ea oninia,qua8 annum 1054 pracedunt, gertnanam Hermanni telam esse, quaB auctorem ipsa suum Augiensem fuisse monacbum manifeste prodat.RestaretQunc porro novum alium oujusdam Crispiniani errorem propulsare,nisi ipsa sui absurditate ab omni peritorum bistoricorum schola exploderetur. Fabulatur enim iste auctor Hermannum nostrum ncn modo ccBnobitara San- G^llensem fuisse,sed prsetcrea somniat illum ejus- dem S. Galli monasterii abbatem et dein prassulem Gonstantiensem faclum,prout Augustinus Wickman Antuerpiensis,canonicus Norbertinu8,in suo Sabba- tismo Mariano, nuperrimetypis evulgato, eum re- fert et sequitur. Siccine quae noctjrnissomniisob- Jioiuntur, aut anus commentatione confmguntur, biBtoricorum etiam mox pro pura puta veritate et indubitatis oraculis venditare ? Hsecnebonorumcon- Buetudoauctorum,utqu€B triviali cujusdam stipitis eerebello efGota circumferuntur, mox calculo quo- que suo soleant approbare et per omnium ora pro- mulgare? Nequaquam bonis viris est boc in more

A. positum ; sed solent illi qusB suntincertaexaminare; quas vera, approbare ; qu» falsa,e suis scriptis eli- minare ac cxturbare. Sed pudet nfleniis ao delira- mentis istius diuturniusinbaerere qu» ration eetfun- damento omni carent,veterumque scriptorum nemo uuquam quid simile vel scripsit vel dictavit. Le- gautur qui de rebus San-Gallensibus scripserunt, perlustrentur accuratissime qui antistitum GoQstaQ- ticQsium aut catalogos aut bistorias composuere ; evolvaatur exquisitissime a capite ad calcem usque, et mentiar ego si sententiam, si verbum,8i litteram boc super commento dixerintaut 8cripserint,QQare cum ipsi San-Gallenses rerumsuarum scientissimi depraesulatuSan-GallensiGonstantiensique per Her- mannum administralo nihil memorent, et ex aibo

|x suorum abbatum eum excludant, quis exterus adeo sit stupidus qui se hoc raelius scire profiteri audeat? Manet ergo flrmum, ut tandem rem totam finia- mus,Herraannum neque abbatem,neque episcopum futsse creatum unquam,sed monachum Augiaedun- taxat permansisse. Quod si quis allatis in medium argumentis probeteum aliquandiu in coenobio quo- que San-Gallensi degisse^ut quosdam cum Martino Grusio in Annalibus Suevicis scio sen8i88e,non ha- bebit me veritati contradicentem, sed maxime sibi astipulantcm. Quoniam autem bucusque, ut etiam supra raonui, nihil quod eorum sententiam stabili- ret, inveniri aut excogitari potuit, remanebit Her- mannus alumnus et filius S.Marci Augiensium tute- lari3,ut quera patronum ipse suura agno8cit,nomi- nat et supplex veneratur.

NOTITIA LITTERARIA.

(Apud Fabricium, Biblioth, med, et inf, Lat.)

Hermannus,adebilitatemerabrorum qualaboravit G ab infantia dictus Contractus, filius comitis Vorin- gensis et Sulgoviensis in Suevia, monachus S.Galli primum, deinde Augiae Majoris sive Divitis, ord. Bened.ypraestans ingenio,Latina;,Gr6ecde et Arablcae peritus linguae,et qui variis scientiis animum exco- luisset. Oiem obiit an. iOM in praedio suo Aleshu- sano (1). Deo eo Trithemius cap. 321 de S.E.,et ii, 84, illustr. Benedictin. et De scriptoribus Germ. cap. 44 ; et ex recentioribus, ut innumeros notissi« mosque prfeteream, Nic. Hieron. Gundlingius in Gundlingianis tom. I, pag. 51 sq., et B. Joannes Hubnerus noster in Bibliothecffi Historicae centuria in, pag. 74 seq. Inter opera ejus praecipuum est Chronicon de sex mundi xtatibus, quod ab rerum originibus perduxit ad annum Christi 405i. Ejus variae et aliae aliis locupletiores exstunt ediliones, ^ quoniam auctor ipse intercedente tempore videtur opus suum rcpastinasse vel looupletasse.Primaedi- tto ex codioe S. Galli lucem vidit edente Joan. Si-

(\) Vide Pagium ad annum 4054, n, 40.

chardo Basileae 4529-1536 cum Chronico Eusebii et Hieronymi quod Hermannus, sicut Prosperi, Jor- nandis et Bedae quoque in A. C.726 desinentis dili- genter est secutus.Deinde in tomo uco Joannis Pi- storii Francof. 4583-1613 (et curante V. C. Bur- chardo Gotthelf Struvio, Ratisbonae 1726 fol.) eum continuatione ab anno 1054 usque ad annum 1065. Ex meliori hinc codice coenobii S. Georgii prope Rothwilam, Ghristianus Urstisius inter scriptores rerum Gerraanicarura, Francof. 4584 et 4670.Tomo priore Ghronicon Hermanni locupletius edidit veteri editione per columnas ex adverso posita,subjuncta- que praeter continuationem Anonyrai ab anno 1054 ad 1065, etiam alia Bertholdi presbyteri Constan- tiensis ab anno 4053 usque ad annum 4100. Deni- que Henricus Canisius ex codice biblioth. S.Afrae et Udalrici Auguslano Chronicon bocmeliusatqueto- cupletius edidit Ingolstad. 4601 i^tom.I Lectionum antiquar. (tom III editionis novae, pag. 193) cum continuatione priore usque ad annum 4066.Canisii

»

PROLOGOMENA.

editiooem secutl suntBibliothecse Patrum cu ratores, Golooiensis tom. XI, et Lugdunensis tom» XVljL Oaoiel qooqueNesselius promisit ex G«esareo codice coatiouationem hujus Ghronici usque ad annum 1347. Coniinuationem ab anno 1279 ad 1310 Wi- cardo de Polheim, archiepiscopo Saltzburgensi tri- boi, Lambecius tom. II, p. 3, adnotavit, qui et conti- ottationis nsque ad annum 1347 meminit pag. 70. Cstera Hermanni scripta apud Anonymum Melli- oeoseDQ cap. 91 memoraniur haec : \. Gesta Chunradi et Henrieu

2. Carnem De confUctu ovis et lini, etaliud in mo* dom TheoduU. Aliud item De rontemptu mundi, Ex cdmmeDe virtutihus vide Eccarditom. IlCorporis mediisvi, pag* 6.

3. Liber De principalibus computiregulis,

His a Trithemio adduntur: 4. Yitx pluriumsan^

5. De Pkysiognomia.

6. De compositione sive mensura astrolabii et de

ejus tt(ili<ate,quae duo scripta primus edidit Bernar- dus Pez lom. III Thesauri Anecdotorum, parte ii, pag. 95 et 106. Hos propter iibros Hermannus in- veotorastrolabiihabitusfuitaGuilelmo Durando, iv, 22,aliisque. Vide laudali Pezii prolegomena, pag. ix. Sed Dotum est ante Plolemaeitempora usum astro- labii jam frequentatum fuisse.

7. D9 eclipsibus.

8. De quadratura circuli.

9. De confliclu rhtymomachix.

(0. nonorius, iv^ 42, scnbit dulcisonum cantum composuisse. AnonymusMellicensis linmusicapene modemis omnibus subtilioremf cantilenas plurimas de musica, cantusque de sanctis^ satis auciorabiles edi-

|2) Haac alii minus verisimiliter Ademaro Po- dieasi episcopotribuerunt, VinA^ Antiphona dePodio apud Albericum in Chronico ad an. '1 130, pag. 263 ; alii Petro dc Monsoncio, episcopocirca an. 960 Com-

A disse. Trithemlus: pr^ter scriptum De musica et aliud De monochordo ait dulci et regulare melodia eum cantus et prosas pulcherrimas composuisse. Equi' bus est illa de beata Virgine dulcissima, Salve, Re^- gina (2) et Alma Hedemptoris Mater, ei cmlerm qua- rum copiosus est numerus. Sequentia quoque, Veni, sancte Spiritus et emitte coslitus lucis tuas radium ad Hermannum auctorem refertur. Vide Joanuem Ego- nem de Viris illustribus Augi» Divitis, cap. 28, pag. 689, tom. I Anecdotorum Bemhardi Pezii parte iii, pag. 68, et Possevinum in Apparatu. LoQge plura adduntur tum ab eodem Egone,tum a Joanne Metz*~ iero cap.47 De virisillustribusSangallensibus tom.I ejusdem Peziiparte iii, pag.582,i4t;e,pr^(;Mra maris Stella. Histori® sive Offlcia Annuntiationis et S. Ma-

n riae Magdalenffi responsorium, Siinon Barjona. Et sequentia: Rex omnipotens de Ascensione Domini : et Historia de angelis. Deniquo, Trithemio teste, transtulit nonnulla Graecorum philosophorum ct Ara- bum astrtdogorum volumina in Latinum; e quibus Joannes Metzlerus nominat rhetoricam et poesin Aristotelis ex Arabico. Scripsit etiam hymnum seu rhythmum applaudens gloris Henrici II imperato- ris, cum, Obbone regni Ungariae invasore pulso, Petrum legitimum principem restituit. Incipit hsc cantilena: Vox haecmelospangat.Y ideMhencum in Chronicoad an. 1045. Hermanni hujuselogiumhi- storicum ab ejus familiari anno forte 1054oon8cri- ptum e ms. codice Vindobonensi dedit Muratorius Antiq. tom. III, pag. 933. In eo vero, prseteropera Contractihic recensita, commemoratur libollus De

C octo viciis capitalibus jocundulus metrica diversitate iiricum poeiice (sic).

postellano.VideNicolaum Antonium, vi,14,Biblioth. Vet. Uispan., pag. 579; S. Bernardi Opera,lom. II, edit. novae Mabillonianae Paris.1819 fol., p.738, 749.

AD VITAM HERMAISNl CONTRACTI

PROLOGUS USSERMANNI.

(Germanias sacrae Prodromus, tom. I, ad calcem Chronici Hermanni.)

Hennanni Chronici continuationem praefati nostri Q codices auspicantur ab ejusdem Vita, scripta a Bertholdo, eju8discipuIo,uttestaturAnonymus Mel- liccnsis (libro De Scrip. eccU^ c. 92) ac Murensis codei, qui ad calcem Chronici Hermanni notat : Xhhinc Bertholdvif ac mox Vilam Hermanni orditur. De quoquidem Bertholdo diximus jam in disserta- lioDe operis prffivia.

Vitam igitur hanc continuationi ex codicibus oostris praemittendam censuimus, ttim utBerthoIdi hujus Bcripta, qus quidem Mellicensis Anonymus indicat, integra habeamus, cum etiam ut nihil quod

Hermannum spectat, hicdcsideretur.Edidit quidem illam, a nostra parum diversam, et a cl. Gareliio sibi e Caesarea Vindobonensi bibliotheca communi- catam,Lud.Ant. Muratorius Antiquit. Ital. tom. III. p. 933, sub nomine Elogii Hermanni Contracti ab ejus familiari conscripti. Sed in paucorum manibus suntista volumina.

Equidem brevis elogii nomen aptius meretur haec Vita, quippo quae praeter paucas admodum vit® ejusdem circumslantias, virlutum ejus encomia, ac operum illius indiculum nihil fcre complectitur eorum qu» aliorum Vits scriptores particularia

23

HERMANNDS CONTRACTUS MONACH, AUGIENS-

24

adnotare plerumque solent. Quas quidem ex ipsius A dem primum ejus maritum ad an. 974 panditHer-

Ghronico hic in compendio aistere haud abs re duxlmtnr.

"NataTi^ suos ac progeniem ipse prodit Herman- Dus variis in locis. Memoratis ad an. 1009 Wolfe- radx comitisjuniorisnuptiiscum Hiltrude seeorum filium, acaliorum quatuordecim liberorum fratrem profitetur. Mox anno sequente 1010 Wolferadi se- riioriscomitis, paterni sui avi, obitum refert, omis- 80 tamen familieB nomine; quam vero omnes ex Veringensibus comitibus rcpetunt, quos inter apud plerpsqno scriptores supplendus est Wolferadus hic senior. Comitatum istum in Suevia olim amplis- simum Grusius (Annal. Suev. p. ii, l. vi, c. 9) ab Al^ibus Suevicrs ultraDanubium usqueextendit,qui

mannus, parentels sum, s! quis alius, certe ojptinie gnarus, dum Adalberonem, juniorem ut videtur^ priorum ipsius filiorum fratrem, Luitgardae sororis S. Udalrici, et Peiere comitis filium vocat. Sed quisnam hicPeiere comes? altum certeilliusapud qmnes istius temporis genealogos est dlentium. No- tatur quidem in antiqiiissimo catalogo nominum propriorum inAlamanniaTeutonica olim u&itatorum (GoLDAST. Script. t. II, p. 405) etiam nomen Peir, quod huic satis afline est, Latina tamen ejus npmen- claturahaud additur. Vix non Peringerum seu Po- ringerium hic latere suspicor, qnem inter comites ZurichgoviaB,quae ducatus Alemannici pars erat^ ex chartis traditionum S. Galli producit Herrgottus

defioientepriorestirpe partimdapiferis deWalpurg, ^ (Geneal, Habsburg. t. IF) ad annos 942, 948 et^ 950

partim Zolleranis cessit.

' Wolferadi hujus senioris conjux et avia Herman- ni fuit Bertha, cujus ipse obitum ad an. 1032 con- signat. Btn^thsB patruum fuisse Reginbaldnm seu Reginboldum, in pugna contra Ungaros apud Au- gustam occisum ad ann. 955 scribit. Matrem illi tribuit S. Udalrici Augustani episcopi sororem,. quam ad an.971 Luitgardam appellat,matrem quo- que Adalberonis avunculo suo Udalrico in epiTjco- p^tu Buccessoris destinati. Tertius ejus filius, qui et Berthae pdter, ex Vita S. Udalrici c. 15 apud VjBlserum eruitur, Manegoldus frater praedicti Adal- beronis. Hos igitur omnes Luitgardae S. Udalrici sorori, qualem ex stemmate genealogico apud eum^ dem Velserum, p. 589, unicam habuit, tribuendos esse extra dubium est. C

At msgor estin eorum patre seu LuitgardsB mari- tostatuendo difficullas. Vocatur equidemin laudato' stemmateLuitgardahaec primauxorBurchardi Il.seu jqnioris.Suevide sive Alemanniae ducis, qui ducatum ab an. 957 usque ad an. 973 tenuit, uti ad isto9 annoB scribit Hermannus. Verum nulii diot» Luit- gards ex eo filii suscepti fuissememorantur in tota Vita & Udalrici, nec apud Stumpfium (Chron. Hel- vet. L. IV, c. 38). Crusius quidem {Annal. Suev, p. II, L n\fC.U) Adalberonem etReginboldumcum aliifl Burchardo ex Luitgarda filios tribuit, satis lamen fabulose, dum Reginboldum primum mona- vterii S. Afrse Augustjean. 1012 abbatem facit, qui tamen jam an. 955 in praelio occubuit. Nec alibi

etultimp quidemloco unacum ipso duce Burohardo, qui nescio qua ratione jam tum dux dici potuerit, ducatum adhuc ad an. 954 saltem tenente Ludolfo Ottonis regis filio, nisi id de Suevia tantum aut alia ducatusAlemaDnicipartesitintelligendum,maxime in Zurichgovia,ubLceuducisBurchardi seniorisfilius titulum forte et potestatemuna cum patris suibonis obtinuit. Verum baec aljo spectant. Quod si, nt conjicimus, Peringerus iste,ZurichgoviaB come3,pri- mus Luitgardae maritus fuerit, breve admodum di- cendum esthujus cum Burchardo matrimonium, quippe ex dictis intra annos 951 et 935 subsistens. Sed haQO conjecturaB limites haud excedaut : graies habebimus illi qui certiora nos de isto Peierecomite edocuerit.

His igitur missis, caetera ex Hermanno prosequa- mur. Ex tribus supra memoratis Luitgardae liberis Adalbero clericus et caelebs, nec adeo Berthae plater esse potuit. Reginbaldus jam an. 925 inpraelio oc- Qumb^ns, qui patruus Beribae dicitur,alium fratrem habere debuit, Berthaepatrem. Huno adeo Mane- goldum eorum fratrem fuiase necesse est Frequeos in familia Dilingensi Manegoldi nomen Luitgarda inde descendens aliia quoque familiia per filium suum Manegoldum induxissevidetur, quod saltem in Veringensi passim deinceps occurr}t.

De hoc ipso aiutom Manegoldo^ ut ut certo Luit- gardae filio, et Berthae aviae Hermanni patre, parum aut nihil in monumentis recurrit. Manegoldus et Wolfradus inter comites recensentur in diplomate

Burchardi hujus filios me legisse memini imo in j) Ottonis I pro ecclesia Guriensi an« 972, apud Herr-

nova editione operis VArt de vdrifier Us diites t. III, p. 67, an. 973, prorsus sine mascula prole decessisse scribitur.uti et in Chronico Petershusano ipfra edendo. Huic ipsi Burchardo, si Witichindo Corbeiensi {Annal. 1. in,Meibom, t. / Script., p. 656) fides, jam anno sallem 955 nvpserat filio fratris re- giSf Hadwigis scilicet, Heinrici Uavariae ducis, fra- tris Ottonis I regis, filia, quani passini alteram Burchardiducis conjugem statuunt scriptores. Jam tum ergo Luitgarda primai uxor obierat, quamipse jam viduam et dictorum filiorum ex alio priore conjugio matrem duxisse videtur. Atque hunc qui-

gott 1. c, n. 141, ex.quibus WolfraduB facile avus Hermanni,etManegoldus Berthae pater.ao Wolfradi deinceps gener esse potuit. Eujus porro, ut videtur. Manegoldi comitatum in pago Zurichgewe prodit a^Uerum ejusdem Ottonis dipIomaprocellaMaginra- di an. 975 (Hergo /,. r., n. U3), Ex quo adeo genitam esseputamusBertham an.l032 defunctam haud utique repugnante temporum ratione ; quae enim jam 1009 filium nubilcm habuit, circa hsc tempora nasci debuit. Quo magis etiam hostram de PeringerioparilerZurichgoviae comite, Mancgoldi patre^ conjecturam firmari arbitramur. Quid vero

25

PROLOGOMBNA.

I r»T

S6

9

eonjeo^ta? sit mi|!Bipo\ator codicJB Augiensia ssec. A. sis in Algoia monasterii fandator, et fraterejus

xfv^fum Luitgard.am una cum flliis HelfenBteinianaB *' '^ ' - - '^ ♦ ^- ^ *

fimillc adnumeravit,no8 saltem haud assequimur,

oisiillbrum quoque patrem ex eadem familia, uti-

qne his temporibus posteriore, fuisse putaverit,aut

posteriores originem suam inde traxisse. Id vero

disquirere instituti nostri haud est.

Hacusqoe de paterna Hermanni nostri prosapia, qii» ex ejus Chronico habemn8,illustravimus.Tan- tamdem vero lucis inde haud accipimus, ut genus quoc^ae ejus maternum in apricum deducamus.De iho id unum prodit niiuB,dum ad an« 1009 matrem snam vocat Hiltrudeni,nescio cu jus Piligrini et Ber- thradas Qliam, quam anno 1052, aetatis circiter se- xagesimo primo^mortuam plangit ex generosa stir-

Manegoldus cum sorore vidua trmengarde, de qui- bus Ghronicon Isnense (apud ?. Hess. in Prodr. Monum Guetph,, p. 275).Unde sim.ul disoimus IVol- fevadum II, Hermanni patrem.anno primum 1065, V Kal. April., fatis concessisse, quamvis alii ejus obitum ad an. 1069, v Kal. Nov., difTerant.

Inter germanos vero Hermanni maxime refulait memoratusjamManegoldus,quiinfunesto8chisai,a- teinter sacordottum etimpcrium anno 10T7 aregni principibus legatus ad Gregorium Vir papam direc- tus, etiam Forcheirncnsi conventui interfuit, ina' gnus prpptorea amator veriiatis dictus Pauto Bernrie- densi in Vita Gregorii Vll, qui cum amplissimo elogio honorat [ibid., n. 8() tanquam fidelem apos-

pe proffnatam. Bucelinus in Menologio Benedictino «% licx inslituiionis seciatorem et propagatorem : qui, ad d. l^Maii maternam hanc prosapiama comiti- inquit, ex generosa et religiosa B. Vdalrici Augu^ lips de Thierstein repetit, nullo taraen, ut solet, asserti sui vade prodiicto ; nec etiam familisB hujus origtnem ad usque ssculum x,quo nata est Hiltru- diSjreTerre permittunt eruta hucusque documenta.

Sed intantopere incertis diutiushariolari haud vacat. Hujus vero Hiltrudis cum Wolferado juniore matrimoninna satis fuisse fecundum discimus pari- ter exHermanno,qui ad eumdem an.l009 scribit se coDnumerato quindecim ex eo.liberos prodiisse, e quibuS tamen ipse unicum Werinharium an. 1021 in tum et an. 1053 in Palsstina ante se defunctum memprat.Ex omnibusautem an. 1052 defuncta ma- tre Bonnisi septem Aiisse supcrstites ibidem dicun- tnr. HOB inter recensendi suntWolfradus in^Isnen-

stensis episcopigenealogia procreatus^ €t a sepieniis^ simo fratre suo, Hermanno videlicet Contracto, in omni ohservanlia Christianx religionis ad unguem informatus in tantum profecit, ui ante ftnem suum^ quem senex et plenus dierum itligit^ quibusdam vfr- iutum signis effulseriif et prophetiXy qucmadmodum in occisione /!/» patuit, dono venerabilifer claruerit: prius enim de eo scripserat,quod flliorum suorum alterum in coelibatu occisum, imo ipsius occisionis ejus diem longo locorum intervalto remotus per Spi- ritum mirabiliter agnoverit.

Tantum de Hermani parentela ex ipso plerumque Hermanno proloqui visum ; caeteralectoresa^jiciant etnonnullaadhucnos in sequentibus notis dabimus.

VITA SEU ^LOaiUM

A, BGRTHOLDO EJUS DISGIPULO SCRIPTA,

Apud Usserman. ubi supra, p. 145.)

9brtm|i^nuB,qui et heros magnqs, religiosi comi- C tis ¥(plfj^adi.4iius, ab incunte state in exteriori ii6miii« passione paraiyticaomnibus membris disso- laWrie cofBtractns, in inieriori autem ingenii vena pns^^eniicus sm ssculi viris mirabiliter dilatatus, uimfi^ oo^Jiiiini perplexlUites metrorumque subtiii- tatcfl perfiemetipsum suo sensuXere oomprehendit. TQta'9 9i6knper a primis (3) annis [Afurat.hujus studio tX oiiie vacitnter tradilus, et vit^m plenaria divina-

1 * *

(^ Natus est Hermannus, se ipso teste, die^8 4tntt sn. 4013, et 5 8epi.'an. 1020, Beptennis.litte- f^MdftutiVlOotimverd faaud exprimit, qui tamen af(^ciibr;fliit, Augiense scilicet vel San-Ga)lense aHMMfenum,utrumqueid temporis ob scholas suas e^bdnitfttim.PoBtremnm adopta.t Trithemius (iln- nal. Hiri. 1. 1; p. 148), tnanifdsto tamen anaohro- aisinOydnm Herroannum nostrum post Helpericum f^ seholastienm, magistrum stium, anno 4005 defun- ^ Aum,'4eo<Hidi munue ibi etMoepisse tradit, quo aGtfue sid^um Mttte erat.Tritii6mio quoad locum

rum et 8»oularium litterarum peritia magnus effe- ctus est,ut ab omnibus ad magislerium et doctrinam ejus undique confluentibus stupori et admirationi habereturJ.Ea autem per omnes artuum compagea immanitate dissolutus erat. ut nec se loco in quo pbnebatur absque juvante quolibet aliquorsum se movere, neve saltem in aliud latus vertere posset; sed in sellaquadam gestatoriaa ministrosuo depo- 8itus,Vix curvatim ad agendum quilibet fiedere pote-

saltem consentit scriptor Chronici Mellicensi8(Pez. Script, Austr, t.I. p. 224. haec ad annum 1044 refe- rcns : Hertnannus Contractus fuit filius nobilissimi comilis de Werinaeny et fuit in studio in monasterio S. Gatliprimo, tfnde haud immerito censet Gund- lingius nermannum in S. Galli ccenobio primum fuisse eruditum,exinde autem in Augiam delatum, ibique monachuin iactum. Ac tnlem se, non vero 8an-Galienseni pubsiui ipse prodit in Ghronico praecipue ad an. 1048. Vide notam (5) sequentem.

1' • <

%\,

j

27

HERMANNUS CONTRACTUS MONACH. AUOIBNSj

28

rat.In quautills !lle et sanctaB operationis alumnus, A tiffi, afTabilitatis, Jncnnditatis et hnmanitatis omni-

quamvis ore, lingua labiisque dissolutis fractos et vix inteUigibiles verbornm sonos quomodocunque tractim formaverit,tamen auditoribus suis eloqu^ns et sedulus dogmatistes, tota alacritate festivus, et in disputando promptie8imus,et adinquisitaillorum respondendo morigerus minime defuit,sive aliquid novi vix digitis itidem dissolutis 8criptitabat(4),sive sibi vel aliis lectitabat, vel aliquibus utilitatis aut just«e necessitatis sese exercitiis intentissimus sem- per occupavit.

Homo revera sine querela nihil humani a se alie- num putavit. Enim vero humillimsd cbaritatis et charitativae humilitatis exsecutor industrius^ mir» custos patientiffi [ed.f cullor sapientia;], apparitor obcdientis prsesentissimus, castitatis amator,virgi- 1^ neffi incorruptionis conservator, misericordiffi [aL, Mariaj] cultor hilarissimus, verae [ed., integerrimfle fidei orator vere catholicus, veritatis assertor, etc.] catholica^ veritatis assertor et defensor invictissi- mus, probatissimus religionis Christiansa psdago- guSy non parvae vir modostiae, sobrietatis et conti- nentise, utpote qui ab infantia nunquam carnes manducaret.Psalmodiae,orationi et divinis laudibus offlcialiter satis devotus,et ante et post clericatum susoeptum, quem Bern abbate Augiensi (5) viro sancto et sapiente adbortante circa annum tricesi- num (6) subierat, et totius sanctae et bonestae vitae exstitit administratororthodoxus. Mirae benevolen-

(4) Ergo non usquequaque adeo contractus fuit Hermannus, quin manuum ministerio ad scriben- dum aliquatenus saltem uti potuerit ; quamvis ejus C Chronicon, et forte alia quoque, discipulorum illius operaextabulis Hermanni descriptaesse videantur.

(5) Vel sola hac Bernonis seu Bernhardi abbatis Augiad mentione Augicnsis Hermanni monacbatus abunde comprobatur ; quod ipse in Chronico satis quoque declarat, inte alia ad annum ^048 ita scri- bens: imperator in Augiam nostram iugressus viii KaL Maii novam S. Marci patroni nostri basilicam consecrari fecit... et ejus sancti festo in Litania majore apud nos acto, etc. Ouae vero de clericatu Hermanni hic scribit Bertholdus, homini tantopere contracto,et ad ministerium altaris prorsus inepto convenire haud posso suapte videntur.Unde potius crediderim illa demonachatu ab ipsosusceptoesse acciptenda.quemsub clericnttis nomincob tonsuram saepe venire Mabillonius in Annalibus et Actis san- ctorum passim ostendit : ediditque Gels. Gerbertus

Liturg. Aleman. t. II, p. 93 ex ms. rituali Rhenau- f^ c(miposu%<mea^iroumi, ei unum giensi huic tempori coaevo ordinom ad clericum vel D tfiteastroUibn inhmt, de qua vero di monachum faciendum. Inde etiam facile erroris ar- \'J.-j P; *"' "r. ^"1*? Tnthemiusi guuntur,auiHermannum canonicum fuisse scripse- runt, quales certe in Augia Divitenunquam fu^rant. Vid. Pagium in Gritica Baronii ad an. ^054.

(6) Muratoriub habet annum tricesimum octavum^ quod quidem ad annum aetatis referrinequit; Berno quippejam an. 10^8 obiit, quoHermannus, an. 1013 natus, 35 tantum annos numerabat: iii^iturdeanno Christi 1038 iutcliigi debet. Utravero hic sitgenuina lectio determinare haud licet.

(7) Intelliguntur hic rhythmi, prosae aut etiam sequontine in horum Ranctorum honoremconcinnatae quas, toxlc Tritheinio ad an. 1005, sine certo nu' *nero pluresedldit. Ejus vero librum de monochordo,

-^m citat idem Trithemius librode Scriptor.

fariae conatu sese omnibus morigerum et aptum exhibens,utpote omnibus omnia factus, abomnibus amabatur. Iniquitatis autem, injustitiae et totius pravitatis et malitiae, vel quidquid contra Deum fit, aversator et impugnator indefessus ad usque finem vitae feliciter perduravit.

STUDIUM HERMANNI. Gomputi igitur rationem, regulas et nonnulla argumenta, in quoprioribus cunctis non parum prae- celluit, satis luculenter composuit et ordinavit ; et praeter caetera de naturali lunae incepsione regulares experientissimos ordinavit [ed., adinvenit],per quos evidcntissime sciatur in qualibet hora diei sive no- ctis a sole incendatur.

Ad inveniendum quoque lunae eclipsin regulas experientissimas excogitavit, geometriamquamdam non parvae profecto, quantum ad artem illam,utili- talis, sicut in hac nemo majorum tanta scientia et subtiiitate praeditus fuit, ipse quoque naturali ra- tione etordine per numeroset figuras conscripsit. Cantus item historiales p]enarios,(7) utpote quo musicus peritior non erat, de S. GeorgiOy S. Gor- diano et Epimacho, S. Afra martyre, S.Magno con- fessore, et de S. Wolfgango episcopo mira suavitate et elegantia euphonicos,pr6eter alia hujusmodi per- plura, neumatizavit et composuit.

Libellum (8) hunc Ghronicorum ab incarnatione Domini usque ad annum suum undecunque labo-

eccles. 0. 321,inter Scriptores musicos t.II, p. 124, ex ms. Vindob. vulgavit cels. Gerbertus.

(8) Agimus de hoc in Dissertatione praevia, infra. Gum vero kunclibrum dicat, jure copjicimus Ghro- nicon istud ab Hermanno quidem fuisse ex aliis , Bcriptoribus collectum, a Bertholdo autem ex ejus tabulis conscriptumusque ad annum ejusemortua- lem 1054, oai dein Vitam hanc cum ejus continua- tione de suo adjecerit. Gaeterum hunc Operum Her- manni catalogum haud esse complctum ipse ejus scriptor ihdicat, dum alia adhuc perplura ab eo composita dicit. Plura certe enumerat Thrithemius locismoxnot. praeced. citatis. Nonnulla etiam addit scriptor Ghronici Mellicensis apud Pezium (Script. Austr. t. I, ad an. 4044J. P. Bern. Pez (t. nl Thes Anecdot. p. ii, p. 951) eaidit librum ab Hermanno Gontracto scriptum De mensura astrotabii, in biblio- theca S. Petri Salisburgi repertum, atqueex initio ipsius dignoscitury auem indicat Trithemius c.321 De script. eccles., uoi tamen Hermanno tres libros De conipositione astrolabii, et unum tantum De utili' ' •^••' •! •. ' duos habet Pezius

in Annai. ad an. 4035 se correxit. Priorem De mensura astrolabii Hermannus cuidam amicorum suorum inscripsit, sola initiali littera B. indicato, qui haud dubie is ipse est Bnrtholdus, quem ibi pariler.ut mox infra, animum suum compellat.Idem porro Pezius in praa- fatione tomi I ejusaem operis, rol. xxxviii^ alium se codicem in S.Bmmerami monasterio Ratisbonae vi- disse affirmat, qui libellum carminum Hermanni (Gontracti procul dubio) ad sanctimoniales conti- neat, quem forte in genere tantum de carminibus indicat. Gredibile autem admodum est communi eruditorum fato plura ipsi opuscula fuisse suppo- sita quorum tamen auctor minime fuorit, utpote jam quadragesimo primovitae suae anno defunctus, ac hiBuper tantopere contractus.

pROLqfiOHi5M. V..; ^ ;:, 30

;•• : i . • • » '•■ r * '

riosa diiigentia coUegit. Gesta ({uoque Ghupiiradl«et A isitri ineitablili desiderio etdilectioni futurus illeet Heinrici imperatormm (9) pulcherrime descripsit. uon tran8Jtariua*inHiHiu8,etflBternaillaet immorta- LiLellum ad hdBC.de octovitiis principaJibu^ jftpua- . Its vila. iit quasi «likiPi et inane cuncta t«i»8itoria dulum, metrica diversitate lyricum; ^ie^Jice satie ' ^®c omnino reputentur, et floccipendantur a me.

elaboravit. In horologicis et musicis instrumentis et mecbanicis nulJi non par eratcomponendis. In his igituret in hujusmodiperpluribus, quae memorari non brevis esl temporis, quantum ad imbecillitatem Buam totus semper continuus studuerat.

Tandem verscumdeergastulomundi hujus fasti- dioso sanctam ejus animam Dei pietas dig^aretur liberare, pleuritica arreptus passione decem conta- bescens dies incessabiliter fere et immaniler labo- ravit lethali hacinvasione. Xumquadamdie summo mane, cum, matutina synaxi celebrata, ego, quem

Taedet quidem me vivere. »

Egoautem visionishujus etsermonis non parum stupefactus oraculo, et ut pro tanti amici talisque magistri abscessu oportuerat, totus fluens in lacry- misetcommotusejulatumemetsatis indecenter vix continui. Mox illo sic me quasi zelando corripuit, quamstupidoinme obliquans tremebundusintuitu: « Noli, anime mi, nolisupermeplorare,quinpotius mihi tripudiando congratulare. Accipe, qu6BS0, ta- bulas meas, etquaecunqueadhucscribenda restant in eis, imprimis tu diligentereraenda,demumscri-

quidem familiarem prae cieterishabebat, adlectum b ptaeis, qui ea dignentur, comraenda. Ipse autem

sgrotantis accessissem, et, ansealiquantulumme lias habuerit, ab eoinquibissein^respondit : «Nuli, inquam, de hoc, noli me iuteirogare, quin potius hoc quod tibi, in quo non parum confido, enarrem, diiigenter attende. Moriarprocul dubio in brevi, et non vivam, nec reconvalescam, ideoquetibimeisque omnibus unice nimis commendo peccatricem ani- mam meam. Per totam-quippe noctem hanc in exstasi quadam raptus fueram, et videbar mihi ea memoria et scientia, qua orationem solemusDomi- nicam, Hortensium Tullii Ciceronis lectitando et mox relectitando vigilanler percursitare, et remanen- tis adhuc sensum etscripturammateris, quam pro- posui de vitiisdictandamquasi jam perscripserim, similiterlectitare, et idgenusmulta.Cujusnimirum

tetequotidie cogitans moriturum, prspara te sem- per toto nisu etmeditatuinidipsumiter,quianesci8 quolibet die vel hora metuumamicissimum prose- queris. » Et in haBC verba cessavit.

Dehinc in dies, ut Gt, languore semper ingrave- scente, ehcu ! ad extrema pcrductus est. Et totus jam jamque ad coDlestia suspensus, postconfessio- nem peccatorum ex toto corde purissimam, et com- municatam devotissime Christieuchari8tiara,pluri- bus, qui ad eum visitandum conflucbant,fratribus, amicis et familiaribus in unum p8allentibus,oranti- bu8,et conflentibns, feIici,quod solum semper pra9 omnibus exoplavit, consummatione felix ille et in- comparabilis homo Dei viii Kal.Octobris (10) feliciter omnino exspiravit, et suis omnibus planctum re-

instinctu et hortatu lectionis tanto mihi totus hic ^ linquens non modicum in praedio suo apud Alles- preaens mundus cum suis omnibus, et ipsa hscc vita mortalis contemptui et taedioestyetecontrario

(0) Idem testatur Anonymus Mellicensis et Otto Fnsinffensis in Chronico, 1. vi, c. 33 : CsBtorumtam ejus (Henrici III) qmm patris sui (Conradi II) actus H mrtutes Hermannus Contradus in lihelto quodam, quem ipsidestinavit, tucutenter satis disseruit. Ex quo sumpta suntouae idem Otto, 1. c, cap. 32, habet : vnde est ille rhythmus Herma/ini Contracti de prcefato triumvho (HenricilllcontraUngaros) qui sic incipit : Vox naec melos pangat. Utinam illum aliquandoinsuis scriniisdiligenterperquisitum pro historis patriae bono puhlica luce donaret solerjs qaidam bibliothecarius.

(10) Dies ha5c est 24 Septembris, qua memoriam Hermanni intersanctospraetermissos faciuntBolIan- diani, ati et die 19 Julii, seu postridie nativitatis

husan {i) officiose lamentabilibus exsequiis tumu- latus in pace requievit.

cum Hermannus nonnisi 41 annos natus obierit in suo Augiensi CGsnobio, dein majorum suorum mo- numento in Alleshausen illatus. CoDterum Augien- sem Hormani monachatum conira Trithemium egregi vindicavit Joannes Ego libro. De viris illu- stribus Augiensibus, cap. 28, apud Pezium Thes. Anecd. i. I, p. iii, p. 688, ubi plura de ejus Chro- nico referuntur.

(11) Viliam Aleshusin nominat ipse Hermannus ad an. 1052, matrem suam ibi sub capetla S, Udal' rici a se constructa in sepuicro quod ipsa sibi ^rxpa- rautraty conditam scribens. Qui adeoIocu3eju8,uti hic Hermanni, praedium fuit, haud dubic inVerin- gensi comitatu situs. Quod si de antiquislatissimi olim hujus comitatus limitibus certo constaret, de

ejas, ad quam Bucelinus eum in Menologio Bene- ^ hujus quoque loci situambigere haud liccret. Duae

dicUno cum beati titulo consignat, quamvis nullibi ""'* — *" ■~"~ "'"~ ' "* — ^ — '"

iiacusqae ecclesiasticum cultum obtinuerit. Emor- tualem annum 1054 haud expressit scriplor, idad- notasse contentus, illamChronicon ad annummor- tis suap perduxisse, quod ex dictis in Dissertatione an. 1064 indicat, Quod vero ad an, ^043 scribit Trithemius (ilnna^ t. I. p, 181); Anno pramotato Bermannus Contractus ex comitihus de Veringen tnr- nachus nosiri ordinis coenobii S Galli in Suevia, htmw in omni litteratura doctissimus, non sine opi-

niane sanclitatis moritur qui schotce monachorum

in eodem toco ptusquam xxxviii annis gloriose pnB- fuU; ex hucusque dictis tamquoadhabitationis lo- cum, quam tempus obitus, et annos praefecturae Bcholarum perperamacriptaconvincuntur, maxime

namqueejusdemfere nominis villae in eodemSuevias tractu occurrunt, una Alschauson seu Altznhausen nunc dicta, sedes est commendatoris provincialis BalliviaeAlsatiae etBurgundiae, quae an. 1264 ordini Seutonico cessit,ac lacum Bodamicum propius re- spicit, in rurali capitulo Sulgaviensi sita. Altera est Aleshansen prope lacum Plumarium seu Buchnu-

?p'en8cm in capitulo rurali Bibcpracensi. Hac ipsa brte nominumsimilitndoscriptoresintransversum egerit,ut unam alterisubstituerent.Bruschiusutrum- que locum distinguit,dum de episcopatibusGerma- niae scribens, priorem quidem locumHermanni se- pultura; tribuit, ac in LambertoConstant,episcopo ibidem tenerrima ^t in rineresjam resolvi incipien- tia ossa sibi an. 1548 ostensa fuisse testatur. Con-

31

HERMANNUS GONTRACTUS MONAGH. AUOIBNS.

* • m

■ » , M m m»'Z 9 *••• * 1. • ■

/•• ii z •: • •;• • •• 2 * • •••• r • •••• 1 * '

3i

USSEPANN rp*[SSl?Ilf ATIO PR^VIA

BERMANNI CaiVXRAGTK

EJUS EDITIONIBUS, MSS. CODICIBUS, ET NOV^ HUJUS, EDITIONIS RATIONE-

(Germani^ sacras ProdromuSf tom. I, pag. 10.)

Hermannum, a membroram fere omnium para- A lysi Contractum vulgo dictum, notiorem esse quam ut multa commendatione ladigeat, in confesso est int6rerjQditos,quorumpassim encomiis praedicatur. Exhis Joan. Trithemius, inAnnalibus Hirsaug. ad an; 1005, illum inter omnesGermanias doctores sui temporis philosophum, rhetorem,astronomum,poe- tam,musicumet theologum celeberrimum appellat. In ejusdem Gatalogovirorum illustriumHermannus vir audit in divinis Scripturis eruditissimus, et in sxeularibus lUteris omnium doctorum sui tempori^ dqdissimus, Irium linguarum, Grxcx, Latinae et Arahicae peritissimus, atque Hebraicx non ignarus, viia quoque et conversatione devotissimus. In neutro tamen loco inter opera ab ipso composita Ghroni- con quoddam recenset, bene vero in libro De scri- n ptoribus ecclcsiasticis,ubiHermannoIibrum Desex mundi oetatibus ascribit, quo nempe titulo illud ad- huc in editis preBnotatur, quamvis perperam, ut deinceps dicemus.

Jam ante Trithemium Gbronici Augustensis scri- ptor exeunte ssculo xi, quo medianteobiitHermon- nus, illum sui saeculi miraculum cunctisque in acu- niihe ingenii prseeminentem vocat an. 1054. Asonymus veroMelIicen8is,ejusdem ferme temporis anctor, cap. 91 De scriptoribus ecclesiasticis : Her- mannuSf inqmi^ ContractuSf Suevigena, philosophus in computatione subtitissimus exstitU. Enumeratis dein aliquot ipsius lucubrationibus subdit : Chroni-

Bultus hac de reD. Ignatius Depra nobilisde Plain, dict® commendae consiliarius id, nobis in responsis p dedit, se.prsBtercommunemdeHermanno ibisepulto ^ traditionom in illius scriniis nil reperisse, nisi duo translatarumquarumdam ejus reliqui^rum apogra- pha instrumenta, vi quorum an. 163i , ossa tria car- fforis Bf Hermanni Conlracti ex ejusdem tocuto^ qui in Attschausen asservatur, translata perhibentur ad Ochsenhusanum monasterium, uti et a 1626, 48Maii alia ad Weingartense, qufle Bucelinus in suo Meno- logio reoenset, sacrum scilicet capitis verticem cum brachio et atiis atiguotsacrisossibus, Undede loculo seu sepultura B. Hermanni apud Altschausen haud dubitari posse videtur. Hiltrudem veromatremHer- manpi inAlleshaueen conditam scribit idem Bru- schius in Ghronologia munasteriorum Germanias in historia Marchtallensis oanonicorum PriBmonstra- tensium coenobii, in qua Jodocus abbas an. 1461 electus Atteshusium ad tacum Ruchoviensem BeuViU'' marium emisse legitur, ubi HermanniContracti ma- rw ter cubat. Idipsumquoque Bucelinus in morgine ad ^

cam quoque et gesta Chronradi etHeinrici (GaBsarum) ebmposuitf in quibus omnibus virtus illius satis eni- tutt.

Atque hoc quidem Ghronicon, uti reliquia eyus operibus ob suam in patria, medii pr®sertim ffivi,' historia utilitatem merito prfficellit, sic solum fere ex omnibus, si pauca excipias oetatemtulit, subse- quis dein historicis, maxime(}ue chronographis, ba- sinquasi etvelu^ifontem prsebens eorum anhalibus : unde temporibus suis antiquiora ut plurimum hau- serunt, ac sua' quoque sibi magis nota pro looorum et temporum diversitate aut eidem inseruerunt, aut particularia re{ponil)us suis minus congrua omise- runt. Gujusmodi chronica Hermanho quasi super- structa hic recehsere, immensum foret aeque ac su- perfluum, cum idpassiihinchronicorumcolleotio- nibus observare liceat. Nempe uti tiermanno ahte- riores plerumque Bedae Venerabilis librum I)e sex mundi aetatibus fundamenti loco posuerunt, sic illo p6steriores,innostrissaItem partibus, suachronica Hermanno' superstruehda sibi sumpserunl. Dljure quidem, ut videtur : sive enim facta aetati suae vici- niora aut coaeva spectamus^ plura sane ignota nobis hbdie forent, nisi ejus industria posterorufn mertio- riaefuissentconserVatfL ; sive temporum supputatio- nem altendamus, illai plerumque c®teris aoouratior est^nisiquando aberrans scribarumcalamuBfalsam temporis seu annorum nbtam praejpdsuit. SuccihCta dehique harratione paucis multacompl^xus genuini

Hermannum an. 1052 8uamanunotat. AlIeBhauBen snb ditione abbatjs Matchtallenais, ubi cohctita sit . Uiltrudis, ah Altschausen equestri distinguehs*' Ve- rum jlluc quoque datis litteris huHum hujus sepul- crj, aut capellabS. Udalrici, sub qua condlta sit, vesti^ium, aut uUe^in saltemfaoti hujue mempriam reperiri didici. Quanquao) aUas loc^s, istec^rte ad Veringensem comitatum pertinuerit, a prih.cipali ejus cognomine oppido haud adao dlssitus/uti Alt- sohausen in Algovia. Stet tamen ihterim sua^diotis Bcriptoribus ildes ; nobiB saltem persuadere^ baud possumusHermannum^ in Augia defunctumi in ajio extra eam loco sepeliri voljiisse quam ubi matrem suam bumatam noverat, quive utrobique AUashusan dicitur, unde facile defn Allshusen et denique Alt-* Bchusen efformari potuit ; quem quidem locum ceu celebriorem alteri ignobili, etfiUaUtantumeocIesiae sub parochia Seekirch hic pro utriusque et matris et fihi sepulcra praeferendum censemus. Sed de Hermanno hucusque satiB.

;k.

^i tij • I ii.

^ »

S3

DISSERTATIO DE HBRMANNI CHRONIGO.

34

^Airoaogi^pin patcM, ai quis alius, Ueroiannus prs- A primf» BQSthiuii. VeEUzn de his alii judicent; no- atrom interim est ut deChronici hcyuB editionibui, III10. codidibnB» ac,nostrs hujiis editionis ratione paiica pnsvie diBseramufi. .

. § I. ^ Ediiiones Chrmici Herniimhi,

L. GelflfaTatiBsimi hmna Heirmanniani Ghrohici piarQS hucusque prodi^fuat editidnes, adeo tameh inter as ^iTersa, interpolata aut truhcatie, ut qu»- nam illarom.genuinumHerroanni partum eithibeat, 4iteerftum plane sit ac dubium' Qua quidem tanta .dtTaraitas uod« potissimum provenerit, postea in- -jdioabimnSyCum prius de ipsis editionibus nonnuUa dixer^must.

ILPrimosHermannum .cum aliis scriptoribus pu- .blici jniia£Bdt Joannea Sicbardus Basils an. 152d, «^ .ereodioe, ut videtnr, San-Gallensi quem yero al- taratara fuisse et subin interpolatum multa evin- GDnt.. Incipit enim a muhdi creatione, totunjque -opos.De Bexmundi ffitatifous insorii^tum, ad verbum fiere ez VenerabiliBeda transutnptum est nsque ad -Christi naBcantis tempora, unde Ghronicon suum auspicatus dicitur Hermannus in ejus Vita; quod vdl exinda iquoque eruitur^ cum ab eo tempore plariiiijim a Beda discordet, Unde multum a vero atierrant iqai Hertnannum Beda tantum compilato- ^m eaiatimant, ut poatea videbimus. Ut ut vero 4aia^epiSicbjardi editio cum codiceAugiensi in ple- ^afoe conveniat, muitatamen interpolata continet, iaota aliia annis recenaet^ et pluni subinde omittit .asqao ad annum 1040, ubi rursus cum Augiensi ooocordal.. C

. ilL Prin^am hanc Sichardi editionem ad verbum «presaitipanneaPistorius in sua ScriptorumGoIle- .<:tiona, it^m Basilea an. 1536» ao rnrsuro an. 1613 JPraacofurU procusa^ et ipse. tamen aiicujus mss. oodieia si^bsidio destituius ; unde par de utraque judicium ferendum est ; cui recte adeo Gundlingius p«rvom pretium statiat. In eo quoque ambae con- Teniuat qoodCbroniconHermanni a condito miindo imqQO ad an. 4066 nati Gbristl peirducant. BerMiodi nimirum Qontiaiiationem absque uUactJaamentione immediate 8ubjungentesHermanno,qui tamen jam ap. i05i.8criber6 ac vlvere desiit. - I V^ 'Pistoirii Her mann um novis curis emendatum, et fOL Qratisii ac Ganisii editionibus auctum. Burch. £0tth4Staiivius postea RatisbonaB an. 1726 vulgavit, Q eiyad jjitatium .ex citatis et mo& indicandis editioni- )>aa sestimandain est. Porro et haec, uti priorPisto- rii^a condito orbe usque ad an. i066decurrit,nnUa proraua aliciyiis contiriuationis mentione facta.

V. Tertia» eaque melior, et bucusque optima Hi^maanaii editid debetur Ghrist. iUrstisio, quam totto I Scriptiorum Gtotmanicorum, Francofurti an. 1587 4t 1670 vnlgato, inserpit,.abi Herinannum si- atit a Siohordo etcusum ac ahtiqubexempiari cmo- hii San-Gallensis^ ut ipse quidem existimavit, indn- plm baad d.ubie a Sichardo^ qui in pnefationeBua Bennanni ephemerides inD.Galli ocenobio exaratas

fuis^se, quanivis perperam^ asseruit. Idverosingu- lare praestitit Urstitius, quod priori tcxtui abanno Ghristi 378 in altera columna diversum adjungat, desumptum ex ssc. xti codice mss. monasterii S. Georgiiy quod nunc ViUing» est, quive an. 1768 cum nostro D. Blasii monasterio in cineres abiit. Atque hunc quidem codicem, ceu jam i.mpressis multo copiosiorem, roagisque emendatum, siroul edendum censuitUrstttius^inhoctaroen suojudicio haad parum deceptus, curoHermanni genuini non- nisi quoddam compendiuro sit, idque nec integrum, nec cum ipsoGhronico satis hinc inde concordans, prout infra de codicibus acturi demonstrabimus. In hoc vero prffistatUrstisiana editio quod dnplicem pariter Herroanni continuationero subjungat, ab anno 1054 deductaro, unaro quidero breviorem ad annum usque 1006, anipliorero veroaiteram nsque ad annum 4100, de quibus in sequentibus acturi sumus.

. VI Mancum igitur hucusque, aut roinns saltem exactum in editis videri poterat Hermanni nostri Ghronicon^dum illud subito auctius roulto magisque coropleturo dedit HenricusGanisius toroo lAntiqua- ruro Lectionum vet. edit. anno 1601, etc, excujus editione postea in Bibliothecas Patrum Goloniensem tom. XI, et Lugdunensemtom. XVIII, transiit re- cusum a Jac. Basnagio,tom. IIKnova editionis an. 1725, unde excerpta nuper dedit P. Bouquet sodalis Maurianusin amplisBiroasuaGoUectione scriptorum reruro Francicarum, tom. III et seqq. Ipse autem Ganisius illudsuumChronicon deprompseratexms. codice Augustano roonasterii 8S. Udalrici et Afrn, quod ipse-in ejns fronte asserit esse ab Urstisiano longediversissimuroetIooupietius:qu®etiarocauBa fuit quod primo quidem comrouni eruditorum ap- plausu fuerit exceptum. Nec id sane iroroerito, quippe quod plurima contineret que in hucusque impreBsis desiderabantur. Verum brevi post adver- terunt sagaciores roolero illaro tantopere dilaudatam excrevisse ut plurirouro ex interpolationibus codici Augustano absque oroni delectu inseriis, et sine crisi exinde vulgatis, ac vel Herroanno posteriori- bus, vel ab ejus saltero manu aHenis. Atque hinc factum est ut viri docti non pauci, interque eos BoUandiani agiographi toro. I Sept., pag. 640, et toro. VI Junii in appendice, p. 89, Ganisianae edi- tioni, innuroeris insuper mendis respersffi, roinus lidenduro rati, eidem priores editiones, etsi^minus aroplaSy prseferendas censuerint, utpote magis sin- ceras nec tot erroribus obnoxias. Hsc porro magis dilucidabitcodicummanuscriptoramrecensio,quaro hic instituimus.

§ II. — Codices Manuscripti, VII. Omisso hic codice Schardiano, de quo jaro diximns, alios examinabirous, prieprirois San-Geor- gianum breviorem, unde Urstisius ex parte, et Au- gustanuro proIixiorero,'undeGanisiusintegraro suam editionem adornirant. Atque de primo quidem,ut- pote Jam deperdito, nec ab Urstisio satis ourate de^

35

HERMANPrtJS CONTRAGTOS MONACH. ADGIENS.

36

scripto, judicium Ferre haud liceret, nisi ex insti- tuta UrslisianaB editionis collatione cuni aiio, qui nuDC in electorali bibliotheca Monacensi asserva- tur, priori per omnia fere simili codice, certiora edoceremur. Hunc describit cl. OEfolius (t. I ScripU Boic., p. 652] codicem esse membranaceum in forma quarta» qui prxterHermanni Chronicon, continuatoris quoque eJtudemBertholdiConsiainiiensis (qui incodice Bernoldus vocatur) continuationem ab anno 1053 ad annum usque lUH) compleditur. Est autem ille aucto- ribus suis coxvus, ab ipsoque Bemoldo exaratus : id quod ipsa scriptura litursequef nec non rasa subinde membrana^ omnia quidem ab eadem manUf atramento tamen et tempore diverso aucta^ mutata et correcta non obscure videntur innuere, Est hoc ipsum de Ber- noldi codice judicium, quod de suo San Georg<ano tulit Urstisius : auctorem hunc fetum illum pnm^ utcunque formatum tambendo dinnceps magis potitum et exactum reddidisse.

Pergit porro CEfelius de codioe suo disserens : Titulus miniatus codicis magis etiam conjecturam fimuU, qui ita habet:EMC sunt Chroniga Bernoldi,

QU^ CONTRADIDIT M0NA8TBRI0 DoMINl SaLVAVORIS,

Scbafhusensi nimirum. Quae vero sint illa Chronica a Bernoldo exarata, satis declarant qus ibidem in margine litteris valde minutis expressa leguntur: Insunt auctores chronicorum Eusebius, Hieronymus, Prosper, Dionysius, Jordanes, Beda, et nostri tempo- ris (saeculi nempe xi) HermannuSf et deinceps noster (adeoque ipsius Bernoidi manu exaratus) tiber, sui temporis descriptores. Hsec quidem omnia sub Chro- nicorum Bernoldi nomine inautographoistocodice veniunt, partim quod ab ipso in uoovolumine sint conscripta, partim vero ac prsecipue quod ab eodem in compendium velut redacta ex Hermanno ; non enim ipsum Hermanni Chronicon deditBernoldus, sed ejus epitomen dunlaxat, cui suam dein conti- Duationem, aut proprium potius Chronicon sub uno narrationisfiloannexuit^quodhicsubdenominatione nostri libri indicat. De quo plura in disquisitioni- bus ad Bernoldum praeviis occurrent, ubi is mona- chis S. Blasii vindicabitur.

Vni. Gx hoc vero Monacensi codice QEfelius 1, c. variantes dedit lectiones ad San-Georgianum Ur- stisii, scih*cet ab an* 578, a quo hic illum exorsus est motus haud dubie illis quae in codice Bernoldi autographo post annum 377 ieguntur, et forte in San-Georgiano habebantur, verbis : Hucusque chro^ nica Eusebii Hieronymus perduxit. Hinc autem usqu£ ad mittesimum LIV annum ab incamatione Domini dominus hermannus sua Chronica perduxit.

At vero, cum Hermannus, tnste Wisi scriptore, Chronicon suum ab incarnatione Domini ordiatur, etsi ex Eusebio et Hieronymo potissimam partem depromptum, illa etiam quae inde usque ad an- num 378 decurrunt, ad Chronicon islud pertinere dubium nullum est, eo videlicet modo quo anno illo posteriora Herroanno tribuuntur, quamvis ex Prospero aliisque Chronicorum scriptoribus de-

B

A sumpta. Ut igitur Hermannum breviorem ex Ber» noldo integrum haberemus, variantes quoque di« cti m annum prsecedentes nancisci cjare fuit. Has vero summa diligentia a se ezcerptas, et ad anti- quum Urstisii codicem exactas, humanissime sub- misit plur. rev. et cl. D. Hart, eruditissimuselecto ralis bibliothecffi Monacensis prfiefecti vices gerens, cui grates hic publico nomine persoIvimus.Exejus insuper litteris discimus, Bernoldi codicem perinde ac illum Sichardi a sex mundi fietatibus, quae Ve- nerabilis Bedae sunt, ordiri, a nativitate Domini autem usque ad annum 378 plurimum ab bo dis- crepare, prout ex nostra editione I^nti patebit. In eodem codice SanOeorgiano continebatur aliud parvum Ghronicon a nato Christo usque ad an. 1453, eadem prima manu descriptum, abinde autem a variis usque ad an. 4627 continuatum. Prior ejus pars, a sequioribus subin interpolatay nonnisi summarium quoddam seu compendium erat, Hermanni Gontracti praecipue, ex qua nonnulla adhuc fragmenta in adversariis nostris coUecta re-

. perimus, qufie quantum ad historiam patriam per- tinent, sub titulo Chronici Georgiani suis locis in- serentur.

IX. Detecto jam fonte Saa-6iorgiani codicis, qui prfieter paucas interpolationes ipsissimus est Bernoldus a nobis edendus, simuletiam Murensiset Engelbergensis codicum natalesdeprebendisse no- bis videmur. Celeberrima ista duo Helveto-Bene- dictinac congregationismonasteriajure interreligio- sas suas colonias recenset nostrum D. Blasii mo-

C nasterium, quod de Murensi quidem principali ipsa ejusdem acta haud diflitentur (Hist. Nigras Sitvx, i. I, p. 247) justa quae sub Gisilberto S. Blasii ab- bate Luitfridus, ejusdem coenobii monachu8,abba8 Murensis constitutus est, referente Bernoldo in Chronico ad an. 4096, defunctus. Sub hoc vero in S. Blasio descriptus videtur iste codex, indeque fratribus Murensibus directus ; finit quippe ad an- num 1091, circa qufie tempora Colonia e 8. Bla- sio istuc deducta est, nec ulla prorsus in eo dicti Murensis coenobii mentio recurrit, quam prefecto haud omisisset scriptor si illum in loco isto exa- rasset.

Ut tamen, quod res est, dicamus, Chronicon in codice isto contentum non tam Hermanni censen-

{) dum est quam compilatio qu»dam ex variis chro* nograpbis collecta. Bernolduro quidem arguere vi- detur ejus initiumabaunol44poBtnatumChri8tum (priores enim anni desunt usque ad annum 378), quocum ab iilotempore exacte plerumque congruit adeo, ut quse in Bcrnoldo Monacensi ad marginem subinde notantur,Muren8is ut plurimum ipsi textui inserat, ac ad illum annum allegata eliamBernoldi verba notet : Hucusque chronica Eusebii Hieronymus perduxit ; hinc autem usque ad miUesimum LIV an- num ab incamalione Domini dominus Heremannut sua Chronica perduxit. Quis abhinc non ezspeotassetytextum Hermannir

37

DIS^RTATIO DR RERMANNI CURONIGO.

38

sive breYiorem ez Bernoldo, uti hucusque ; vel pro- lixiorem et genuinum ex Augiensi, uti ab anno 1045 ad finem usque factum est ? Et tamen exinde Hermannus velmaxime interpolatus est, prscipue ex Regione Prumien3i,atque subin aliunde etiam, et quidem a diversis, ut videtur, scriptoribus ; saepe enim unum idemque factum aliis verbisdiversisque annis ilJigatur, nulla prorsus habitagestorum seriei aut temporum ratione. Notatur equidem post annum 906 litteris miniatis : Hucusque Chronica Reginonis, ei sequuntur Chronicm Hermanni; verum eodem ioaoi proDiisso : qus enim ab illo anno sequuntur, tam parum Hermanni sunt ac priora, sed anonymi illius 8criptori8,quem ceu Reginonis continuatorem eidem subjungit Pistorius. Sed nec ipsum integrum ezhibet ; nam ad annum 939 in medio textu filum abrampit» ac deinceps ab anno 940 Hcrmannum sistity prout in Gottwicensi codice mox describendo magis adhuc contractus habetur.

Eadem prorsus codicis Engelbergensis ratio est, qui cum Miirensi in omnibus congruit, ex eodem ipao, Qt videtur, descriptus. Neuter adeo usibus noatriB in hac editione inservire potuit, nisi in ul- timo Hermanni decennio, quocum tuno primum coDveniunt, et sic Hermannum ad ultimum trien- Diam nobis integrum conservarunt, qui in Augiensi codiee csterisque ex illo transumptis, illo tempore mancus est.

X. Noiari vero merentur quae in utroque hoc co- dfce ad an. 741 leguntur, ex Pagio tamen ad an. 725 spectant : Hucusque Beda venerabilis presbyter Chronicam suam in majori de Temporibus libro per^ duxit... Sed mulla intermisia sunt de chronicis cu- jtudam Heginonis Bremensis (leg. Prumiensis) ab- batiSf gui descripsit ab incamalione Domini inci- piens^ et pertingens usque ad DCCCCVL Abhinc scil. an. 727) autem quse sequuntur^ sumpta sunt ex apicibus quatuor auctorum, videlicet prgenominati Brenomis vPrumiensis) abbatis, domni Hermanni Contracii, et dueipuli ejus Beriholdi atque domni Remoldi presbyieri S. Blasii. Hic fontes simul in- dicantur unde sua hauserunt codicis istius compi- latores, simulque aperte notatur distinctio inter aznbos Hermannicontinuatores, Bertholdumscilicet ejasdi8cipulnm,etBernoldum.S.Blasiipresbyterum ambos in unum Bernoldum Gonstantiensem pres- byteram hucusque peperam oonfusos :

XI. His demum codices isti subjiciunt que in fine libri primi chronici Reginonis leguntur ad an- num 741 : Hucusque regnum Romanorum ex hinc Francorum supputatur: quse utique rertius ad hunc anaum pertinere videntor, quo patre Garolo mortuo Pippinas secundae stirpis regum Francorumparens primum potestate, dein an. 752 nomine quoque re- gio Francis imperare ooepit, quam ad annum 726, quo in plerisque etiam editis notantur, tempore prorsus incompetente. Caroli scilicet Martelli, dum adhue Meroviogici prim® stirpis reges preerant. QoamTifl idias Romanorum regnuzQ finem jam an.

A 4S4 in Galliis acceperit, devicto per Clodoveum Singrio, regnoque ad Merovingos inde translato. Porro a fronte Murensis hujus codiciscompactura est aliud breve Chronicon a diversa manu ejusdem tamen saeculixii charactere exaratum, et decurrens ab anno 398 usque 1175, ita quidemut velut epito- men contineat primo quidcm nermanni Contracti usque ad an. 1054, abindc vero BernoJdi usque i IQO, quem dein usque ad annum 1175 prosequitur. Insertumveroesttabuliscbronologicisepactarum; unde ssepe contigit ut, dcficientead annum assigna- tum spatio,reliquaadalios annosvrcuosantevelre- tro adnotantur : qu® adoo inde cxtracta suis locis posuimus.IlludGhroniconinscripsimusCAronfcon5. Blasii ob ea qus de monasterii hujus rebus maxime

n post Hermanni aetatem saepius rcfert, tacito plerum- que ejua nomine, quo ipFoscriptorem dicti coendbii fuisse alumnum, suumque Chronicon ibidem exa- rasse satis evincitur ; dc cxteris enim monasteriis agens, suis ea nominibus indicat.

Multa de eo disserit cels. Gerbertus in Historia Nigrffl Silvae, tom. I, p. 590 seq., etclar. P. Mauri- tium Van der Meer Rhenoviensis caenobii historio- graphum secutus, auctorem illius conjicit B. Frowri- num ex monacho Blasiano ad abbatiam Engelber- gensem circaannum Il46assumptum, ubietiam, ut ibid., p. 421, notatur, an. H78 decessit, relictis ibi codicibus sua manu scriptis, quam in Chronico quoque sibi deprehendisse visus est laudatus vir doctissimus. Ut ut vero Frowinum istum sibi vindiccnt Ein-

C sidlense et San-Blasianum monastcria, ulriusque forte successive alumnum, illum tamen Ghronici hujus fuissescriptorem dubium adhuc remanere po- test. Quid enim causae sit cur ipse nullam prorsus sui monasterii, cujus abbas postulalus fuerit, sed unius duntaxat sui San-fi/(i5tanimentionem fecerit ? Occurrit ibi quidem ad an. 1120, sed recentiore manu adjecta haec nota : Eodem anno incepta est hxc cella ab abbate Adschelino, seu verius nb Adel- helmo, qui an. 1124, Non. April., a Gallislo II pri- vilegium confirmationis accepit, idemque an. 1125 ab Heinrico V imp. (herroott Geiieal Habsb.f tom. II, p. ^43), in cujus diplomate regulare hoc mona- sterium tempore Henrici quarti regis Romanorum honorifice constructum dicitur. Gum ergo ille jam

n an. 1106 obierit, jam tum haeccellaconstructaesse debuit, nec adeo primum an. 1120 incoepta, ut male fert dicta interpolatio, quae etiam deest in ipso hu- jus GhYonici exemplari Engelbergensi : ubi tamen aliaasecundamanuinspruntur, uti, an. 1125obita8 Gonradi deSeldenburen fundatoris ; an. 1131 , obitus B Adelhelrai ; an. 1178, ddraus Frowinus venera- bilis abbas noster II decessit; item an. 1197, obitus B. Bertholdi ;an. 1125, Heinrici I ; an. 1241. Heinrici II, et an. ^250, Wernheri abbatum celebris istius monahterii. Quse igitur postea addita fuisse vjden- tur huicSan-Blasiani scriptoris Chronico a quoda^n Engelbergeosi monaobOi sive defuncto Jam, sive a4

39

HBRhfANNUS CONTRACTUS MONACH. AtlGiBNS.

40

infulas Angelomontiaiias assumpto Frowino. Certe A ccusis est, et ex Augle&si codice desdrtpttis ia^diilo in memorato Ghronico uUima S.Blasii mentio occur- demumxiv jamadfinem ^ergente. Constat idpartlin

*' ' ...o Mi _ r, — 11. : Qx ipso charactere, partim et praecipue ex frequen-

tissimis interpolationibus,Hermanno multua/poste- rioribus^qudQ successive in codicem Augiensem ^m m marginequamreliquis sj^atiis vacuis irrbpserunf, atque ex hinc una omnes in Augustanum qubijue, et inde sine omni crisi in Canisium mi^fa^uhC.jS^^d et ab ipso suo prototypo Aiigiensi saepius discr^piait ectypon Augustanum, inquo facta crebroidaRum annum referuntnr^aliquando integra commaladmit- tuntur, aut perperam etiam exarantur. Rem uno exemplo declarare sufGciat, uti aaltem in Bashagii editione legitur. Augiensis ad an. 4021, scribit: Irmentnulis Buochaugiensis abbatissa veneraUiis de-

rit ad annum 4143, quo illum Engelbergensis mo- hasterii regimen suscepisse ex domesticis suis mo- numentiacoi\jiciunt Einsidlenses nostri eruditissimi 8odaIeB,,Necro16gio maxime, in quo addictum an- num 1243 Foowiniana seu prior manus desinat.

XII. Rec^nsitis huousque Ghronici Hermanniani oodicibus, ut ita dicam, domesticis, adnumerandus quoque venit Gottwicensis, in celeberrimo hujus no- minis Austrjae inferioris monaslerio repertus,inquod pariter e D.^lasio prima fratrum colonia immissa est ductore Hartmanno abbate, ut Bernoldus in Chronico ad annum 1094 enarrat. Id vero peculiare habet cpdex iste, quod primum an, 726 incipiat,

atque Bernoldo muUum adhuc brevius Hermanni p €e8Sit,eique Abarhild abbalissa successit ; cigusloco

compendium sistat, ab anno autem 940 usque 1052, quo fihit, cum Murensi ac Engelbergensi fere ad verbum concordet. Failor, aut hinc transumptus est codex Mellicensis, quem edidit P. Hier. Pez tom, I Script. Austr., p. 163, quo Hermanoi Chronicon pariter continetur ab incarnatione Domini. Hic enim cum Gottwicensi ab anno 726 usque 1040, ubi hiu fusioresseincipit, idemad apicem est, exceptis dun- taxat particularibus quibusdam, Augis et S. Galli coBnobia spectantibus, qus saepius omittit Melli- censi8,eorumquelocospeciaIiaquffidamAustriaesuaB gestainterserit, salvointerimmanente reliquo textu. OealteroGottwicensi codice,quiBernoIdum auctio- rem complectitur, dicetur alias. XIII. Dum vero cuncti, quos hucusque recensui-

ms.Augustanum, et ex eo Canisius sensu pTane cdn- trario ponit : Irmentrudio Rrdhaugiensis ' ahbas obiit, eique Abarhild abbas succ-essit, Qubd quidem Mabillonium,etquantum virum ?eo usque in trans- versum egit, ut tom. IV Annal. Bened., p.. 279, nescio quod ignotum monasterium exihde cdnjece- rit, cujus memoria Jam exciderit. Nec semel idem peccatum peccasse coniei^tuSy ad an. 1027^ loco Hiltegart Buochaugiae abbatissa efficitur, ^uodhabet Augiensis, rursus crassa negligentiaponit Hi/Zf^art Buchaugias abbas e/^i/ur.Plures ejusmddi haud to- lerandierroresnotantuginfra § III, n. ^^^quilamen omnes a iectoribus facile deprehendeniur. Accessit ad errorumet deceptioniscumuIum,quod Camsius codicem suum,aliunde sat depravatum, megoribus

mus, Hermannicodices tamapte non in generalibus C adhuc a se mendis respersum vulgaverit,et sioma-

modo, sed vel maxime in particuralibus Constan- tiensis dioeceseos rebus enarrandis inter sese con- sentiunt, omnino in eadem quoque dicecesi exarati videhtur, et quidem, ut ex jam dictis haud immerito conjicimus, in nostro D. Blasiimonasterio, et aplu- ribus scriptoribus,agmen tamen ducente Bernoldo, chrotkicon Hermanniin compendiumquoddamredi- gente, quod dein aut magis adhuc contraxerunt, aut ex aliis chronici? plus minus interpolarunt, aut prout a Bernoldo contractum eiat, descripserunt. £o enim tempore describendis libris et maxime chronicis unice fere vacabant monachi, unde etiam tanta chronicorum, a monachis plerumqueconcin- natorum, farrago. Ex hac jam litteraria penu fralres

jorisquidemmolis,minonstamen ndei Hermanhum orbi litterario obtruserit.

XV. Codici Augustano, si8phalmataexcipia8,'ma- gisquamcasteris editiohibus convenitantiquissimiis codex San-Emmeramensis principalis Ratisboilffi monastorii, ssculoxi haud diu postHermanpi tem- pora t?criptus ibiden^, ut patetex iis qusede S.Em- meramo et Ratisbdna bccurrunt, omissis honnun- quam illis quae Gonstantiensem HermannldiGecesini concernunt. Orditurautem ab anno 378,ut Urstisii San-Georgianus, et ad annum 1054 desinit.

XVI. Ex eodem quo Augustanus fonte Angiensi profluxit etiam Einsidlensis codex,medianles®cuio XIV in Fabariensi monasterio scriptus,prdut in €|)u8

ad extera monasteria instituenda dimissi prseter ]) fronte alia manu notatur ; Istum librum fi^ri procu'

castera necessaria codicibus quoqueinstruebanlur, quos secuin ad novas istas coloniasdetulerunt. Qua- les cum e D. Blasio fuerint praedicta monasteria, co- dices quoqueillos exinde accepisse censenda sunt, maxime quod omnes «etatem praeferantqua illafun- datasunt. Inde factum ut quod mater sinistris tem- porum fdtis crebrisque incendiis perdidit, filiarum industria conservaret, ac postliminio eidem libera- liter communicaret.

XIV. Domesticis hiscecodicibus et hlfevibus quasi Hermanni cdmpendiis succedit Augustanus fusior, quem sibi evulganiium sumpclt Canisius. Papyra«

ravit Hermannus^genere de Arbona. abbas hujus rnO" nasterii Fabariensis, anno Domini millesimo trecen- tesimoquinguagesimosextoscriptum in ecdefn moiias' ^no.Hermannushio ex Eremo abbas aFabariensibus postulatuSyCodicemAugiensem, qui tunc^incertum quo fato, apud.Einsidlenseserat, describendum ab illisexpetiit, quibus deih transumptum apbgraptium remisit, codice sibi retento, uti ibidem distinclo characterelegitur Ego frater peinricus de Ligritiahu' milis thesaurarius monasteritHeremitani eodtm dnno {scilicet 1356), accommodaveram eidem vener&bUi abboH (Hermannd) exemplar UUus libri ad retcribin-

41

DISSBRTATIO DE HBKMANNI GHRONIGO.

42

II

\'.t

l

dum^ reiinuit ip$p pef^Uminmn nastrum Ubrum^el A. siom sentil : partim deQique et potisBimuiQ qii4)d

Mil j¥fbuUltm, ii(ntMm. Nec diu tamen Fabaris b«ts8e vidi(tur Aogienai8.<3odex, jam tum vetu8ti&- eimus habitus» ad locum origjnia sMffiforte jam an. 1351 reveraii^, qiio flammis p.eriit Fabaria. Ante fi- pem aaltefn wculi ^? janvAugis fui^ee reetitutum, argttmentoMBt interpolatipnesab eotempore Augise in cod^ illo factas^quie noi: habentur in Einsidlen- si Fabaris exar^to, bcQe vero in Augu^lano^qui adeo Einsidlenai posterior est. Sic, exeropli gratia, ante anjmm 882 in superiori margine vacuo h«c notata Bont in Augiensi \ Nota : Burkardus episcopus de Bewen fuit^ intrqductus CanstmUam quarta feria anU Assumjdum^ beatm Virginis anno [MCCC] LXXXVIII ab incamaiione Domini; et ante proxima teriia feria ,epnferebat mihi Heinrico Leman et.., Johanm Casper Vlricp fepda, ,quas vulgo dicuntur des Mantelara lehen : et pater noster Heinricus Leman fix memorix mariebatur LXXXVIII in jejunto, ubi caniatur Sitientes, qui emit prxdicta feodapro Will' Kelmo Gockdn. Aliaadhuc in vacuis annorqm 988 et seq.apatiis ab eadem manu appositacontinetur baBC Nota, guod [MCCC] LXXXVIII fuit valde mirabilis ab incarnaUone DominL^ In Alamannia fuerunt multsB rixx. Primo Uga^ traxit ad Bavariam, destruxit ibi muUds viUas. Seeiindo de Wirtemberg habuit bet- lum cum tiga. Eodem annp duo etiam duces Bava* rik Dominica die anU Barthotomxi apostoli et victo- riam kabuerwd, et de Liga ocdsi fuerunt quatuor mitUa hominam. De Constantia evasit unusy de Lin-- daugia null^s, de S. Gallo unus, de Basilea duo. Et

B

descriptores variis in looisexistentesifaotisgenerAr iibus, aut qu« sibi magis arridebant, retentia aut contractis et omissis particularibus» aJUena loca seu regiones spectantibus, eorum loco inserueriut illa qutts provinaiis ubi soribebant magis propria vi*' debantur ; cujus rei exempium vel solus Bernotdus jcom Hermanno coliatus luculentissimum prsebet» Atque hinc dum alii vel ex propria notitia nonnulla suis exemplaribus apposuerunt, vel ut scriptum auum augerent^ex diversorum obronieis plura ado- pturunt, nova quasi compilatio cbronica prodire» debuit, uni tamen eidemque S9pe auo^ori ascriptay ut supra in iMurensi codice observavimus.

Auxere malum et confus}onemeditore8,autsaapiu8 amanuenses^qui queounque in suis codipibus unde' cunque demum assuta legebant, notas etiam .rnarr ginales, et quascunque inierpolationes, ao si primi auctoris forent cujus nomen pr«ferebanl, nullo aut parvo habito delectu,oulla adbibita sobria orisi| sub ejus nomine vulgarunt, de. mole potius quam de veritate et sinceritate soUiciti ; quod • Biaiatrum fatum Hermanno nostro precipue obtigit< Asi cui demum bono hsc omnia? Nempe ut ^uatra Hei> mannusin Hermanno queraturyet geiiuinus a spPr riodiacerni minime pos8it,ac,quod historiepati:iis haud parum of6cit,in varios errores inducantur a^t perturbentur saltem sagaoiaaimi aliaa ejoadem.in^p vestigatores. Id supra in Mabillonio et BoUandianis hagiographis testatu m ded imu s,ali udque exemplum in Hartmanni Annalibus Eremi habemusyquem iDr

est illud bellufin fadum penes Bichenwil. Studio hsec C terpolationcs Canisian® editionis ad an. 947 de

apponenda censuimu^, quod etiam laciniaB subinde ad bistoriam patriae illustrandam conferaot. Gaete- jnm Einsidlense istud apographum in membrana form» qaaris descriptum Augustano multo emen- dafins est,nec tamen sineerratis chrooicis etaddita- menttsBennaiinigenuini statem minimeferentibus. Siognlari autem proreus fato acoidit ut eodem ferme tempore Qterque, quem hio edimus, Hermanni co- dex ad Fabariense monasterium devenerit.Augien- 618 niinimm, ut mox vidimus, et Monacensis Ber- Boldi; quod ipsum argumento est litteras inibi adhvo saeulo xiv egregie fuisse excuitas.

XVII. Bx hfs porro codicum Hermanniani Chro^ aiel deecriptionibus facile jam erit dyudicare unde

Thietlando abbate, et ad an. 940 : Greg^rius JI Po- ter, etc., mire torquebant, oum tamen in Augieusi legatur : Gregorius sanctus Pater.

Sed satis jam de factis bucusqueHermanni Cbro« nici editionibus ffique ac mss. codicibus actump unde simul novfie editionis ex genuino codice ador- nandae necessitas patet, de qua jam pluribus di- cendum.

§ III. — Ncvae editianis consiiium et fontes,

XVIII. Hic vero imprimis mirari subit our nullua eorum qui Hermannum sibi vulgandum sumpserunt; de Augiensi primario fonte oogitarit, sed omnes derivatis duntaxat ex eo rivuiia fuerint contentiy qui quo longius a sua scaturigine abeunt eo ampliua

tanta in editis diveraitas suam traxerit originem, |> alieno eoque subinde lutulento afQuxu excrescunt.

ex ana nempe codicum, quibus usi sunt editores, varietate. Hanc vero diverais ex causis repetendam arbitraiDur:partim ex nimium scrupulosa scripto- rom diligentia, qua permoti, qu(e prius exararant, identitem retractare et emendatiora magis magis- qoe reddere aOaborarunt, <iuod Oefelii et Urstisii de Bemobli codice judicinm est, quo ipso priora ex iis apograi&ha a poaterioribus e^ipso fonte jam cor- recto diacreparedeb^eirunt; partina quod eruditi qui chronicis bis utebantur,ad proprium usum vel aiiof am notiti^ ^lura illis adjecerint aut immuta- rint; qood Basnagius in prttfatione ad suum Gani"

Pateol. CXLIII.

Primus hac in re eruditorum votis, pro indefesso suo in patriam bistoriam studio, deferre in se 8u« scepit cLP.Mauritius Van der Meer de Hoch^nbaum Rhenaugiensis monasterii polyhistor solertissimuSy qui plura jam eum in finem subsidia paraverat. Gum auiem a pluribus jam annis in ep esset cels, Martinus Gerbertus, S. Blasii princepa abbas, ut excussis undique scriniis litterariis nova Berooldi nostri,seu Bcrtholdi vulgo Gonstantiensis presby- ri Operum, et maxime Ghronici illius editio ador- naretur, etiam Hermannum continuatori suo pre- mittendum nobis conoessit idem humanissimus P,

8

43

HBRMANNDS GONTRACTCS MONACH. AUGIENS.

AA

Mauritius, aliis insuper laboribu3 ab illo edendo nonnibil praBpoditus. Opportune id quidem accidit, ut simul et Hermannus ex codice Augien8i,ceu pri- mmo quasi nativitatis suae solo^acBcmoIdusejus- dem epitomator accontinuator ex ipsiusautographo Monacensi amico quodam nexu conjuncti in lucem denuo prodire possent. De quo ultimo cum in su- perioribus plura Jam dixerimus,restat ut de priori nonnulla hio disseramus, quantum quidem ex di- ligenti ejusdem perlustratione deprehendere licuit.

Est vero faic ipse Augiensis codex membranaceus in folio,ut vocant, minore, nitido et eleganti cha- ractere exaratu8,qui omnino ssculum xi et ffitatem Hermanni refert. Huno quidem sunt qui manu ipsius Hermanni scriptum existiment ; dubium ta- men de eo haud leve movent imprimis multa calami sphalmata, et orthographia passim neglecta, tum eadem nomina propria alio alque atio modo Bspe expressa, ac vel maxime voces inepte saepius con- junctffi- aut divisffi : qua omnia e perito Hermaoni oalamo fluxisse sgre quis sibi persuadeat. Nobis certe id admodum verosimile videtur,codicem qui- dem sive ex schedis siveexipso Hermanni autogra- pho, si unquam exstitit,fuis8e desumptum;id enim Batis inununt i\l&: Ego Herimannus mtus sumj et qua alia de seipso narrat : non tamen ex visu, sed ex auditu descriptum,dictante scilicet alio, pro more in coQnobiis tunc reoepto, ut, ob codicum raritatem et monachoruQi,numerum unus dictando prniret, pluresque amanuenses plura simui hoc modo apo- grapha conlicerent. Gumque inter tot scribas non- nulli imperitiores haud dubie numerarentur,multa ab illis male intellecta perperam quoque notari pro- num fuit. Unde etiam originem petendam esse ju- dioamus tot mendorum quao scriptorum illorum in- curia aut imperitia codices primum ac demum edi- tiones quoque contaminarunt, oum cuncta in co- dicibus oontenta religiose sibi retinenda esse duxe- rint eorum editores.

Accedit in Hermanno alia ratio, haud satis inte- rim observata. Dum enim Bertholdus Hermanni discipulus in ejus Vita hung libellum Chronicorum a magistro suo undique collectum dicat, is ipse ex ejus tabulis, non autem Hermannus illum conscri- psisse videtur.Neque Hermanno tactopere contrac- ta, ut vix digiiis iiidem dissolutis novi aliquid scrip- titare posset, elegans adeo codicis istius character tribui potest; undede existentia alicujus Herman- ni autographi, excepto illo a discipulo exarato^du- bitare quis merito possit.

XlX.Prster indicata vero superius codicis hujus menda, interpolationibus quoque minimo caret, a diversis diverso tempore et locis insertis, idque partim in marginibus, partim in spatiis, quae sive ad annos facto aliquo haud notatos, aut .inter an- num et annum duarum plerumque aut plurium linearum vacua r«ilinquuntur,a diversa tamen manu seu charactere facile cognoscendis. Has vero dum ab editionis nostr® contextu abesse volumus, insi-

A gniores, prsBter superius notatas, pro notitia histo- rica hic separatim adjicere visum est.

An.838, erasis quas primsva manu scripta erant, alia ssBC. xiv substituit : Sandus Meginradus venit ad locum Augiensem.

An.861,ad eumdem Meginradum in marginere- centius notatur : Sandus Meginradus patronus nO' ster^ comes de Sulgen, filius comitis de Sulgen.

An. 871, post Salomon episcopus obiit, ad oram marginis Sffic. xiv additur : Cui Pateon successit, prwfait annis in; de quo eodcm roodo ad an.875 in margine inferiore : Constaniise Patecho episcopus obiit anno 875 pro quo Gebehardus annis x prssfuit.

An. 911, post ducatnm invasit, recens ssc. xv in margine additur : Btirckard ipse fuit comes de Ve- g ringen.

Post an.924,inferiu8 quedam inserunturde cam- panis an. 1303 AugT® lusis; quorsum adeo codex iste ex Fabaria reversus tum erat.

An. 934, ad Ebcrhardus^ etc, in margine 8«o. XIV sandus Eberhardus Pater noster; quod indicio est reliqua in textu non esse interpolata.

An. 941, in vacuo anni istius hiatu hffic quoad tempus falsa ponuntur : Nota quod dux Lutpoldus Ausirix occisus fuit cum mullis militibus anno ab in- carnnticne Domini [MCCC] LXXXV, quarto Kal. Junii, el fcccrunt civitales silvestres, qux dicuntur fFalstet : postea anno LXXXVIIl multx gentes vo- lebant desiruxisse illam provinciam, qux dicitur Glarus, d veneruut per portus; postea illi Glarenses p venerunt cum octoginta viris, et occiserunt bene treceritos, qui turpiter dederunt fugam. Hsc non le- guntur in Einsidlensi, bene vero primsva manu in Augustano. Quis autem ferat a Canisio suae editio- ni ad. 941 fuisse inserta?

An. 945 sffic. xiii vel xiv additur : ThietlanduM Pater venil (Canisius misere Tietlandus Paluen.) primus abbas hujus loci; et in margine : Tieihlan^ dus abbas monasterii Ileremitarum, qui fecit glossam super Episioias sancti Paulu Quod Canisius ad an. 947 in sua editione babet,uti et ilia qu» in Augiensi an. 947 in inferiore folii parte notantur, et ne qui- dem in Einsidlensi codice reperiuntur : Nota anno ab incarnalione Domini 1390 proxima quarta fena post Nativitatem Domini fuerunt fulgura et tonitrua circa mediam noctem; ubi insnper male legit tetra ^ pro circa. Proh 1 qualem Hermanni editorem, qui taliaejus Chronico inspergere audeat I Sed neodum flnis.

An. 949, manu sac. xiii vel seq., Gregorius san- ctus Pater ac nobilissimus venit, ad Einsidlen scili- cet. Ubi Canisius rursus vel contra proprii codicia Augustani fldem habet : Gregorius II Pater.

An. 950, eadem priore manu, Vigitius seriptor obiit, quod in reliquis codicibas plane deest.

An. 955, ad Regintaidum in margine sffic. xv no- tatur de Hetfenstein. An. 960| ex sso. xiii. circ., Gregorius abbas effi^

45 DISSERTATIO DE HERMANNI GHRONICO. 46

atwr^ in EinBidleD nempe» GanisianiB editioni inser- A est^quodcontroversiamindicatjamtuminterutrum-

que coenobium motam de possessione corporis S. Meinradi. Similia ex Augustano profert Canisius in floe sic dopravata et mutilata : Et reliquiss corpu» S. Meginradi, Plura deprsdicats alias h^jus edi- tionis errorum monstra producere nimis molis fo- ret;8edvel bffic pauca abuude sufficiunt, ut de ejus pretio Hincerum quis judicium ferre posBit.

Additamenta vero ista, quautum quidem Einsid- lcnse raonasterium concernunt, Augiensi codici ploraque inserta fuere ssc. xiy, quo ibidem asaer- vabatur, prout prodit tam cbaracter multo recentior, et fere semper idem, quam nomen loci ssBpiuB omissum : quod Hermannus genuinus semper ex- primit, etiam ubi de ipsa Augia, in qua scribebaty

tum.

An. P71, Adalberoni ad oram saBc. xv ascribitur r<m Eetfenstein,

Ad. 972, textui alfa sed fere coseva manu additur : Ratisbonx S. Wolfgangus episcopus factus est; et alia recentiore 8«c- xv : Hic comes de Pfulingen natus : nofnlis de Ridenfels prope Schwebeswerd natus; et in inferiore margine : maire a Veringen,

An. 973, manu ssc. xv aut seq. additur : Noia : ille Burghardus fuit fundalor monasterii montis Duelii; deinde anno 4005 itiud monasterium a divo Hainrico Rom. tmperatore ad Stain nuncupalum tran- datum est. Vid. infra Chronicon Petershusanum. 'An. 979, ad Gebefiardum, s«c. xv ad oram nota-

tur, comes de Zeringen : falso, cum fuerit de Bre- n ^it. Alia ratio est de iis qu« ibidem ad an. 948 et

gen

An. 987, m. 8«c. xiii, Ecciesia ceiix S, Megin- ndi aueta est, In reiiquis codicibus inde desumptis hsc a pnma roanu sunt, uti et il)a an. 996 : Grego- rius sanctns abbas obiit, qvihMs in Einsidlensi recen- tior manns a^jecit scilicet monasterii Heremitarum,

An. 997, po8t filias reliquit manu ssc. xv ad oram %na Giuia.

Ad. i008, ad Augiense cosnobium saec. xiv nota- tor : i4iiiitti retributionis nequam abbatis venit, Im- monis scilicet tunc depositi, quod etiam in Einsid- leosi a prima manu habetur.

An. 1009, Ad Woiferadum Hermanni patrem in margine ssc. xv comes de Yeringen; ubi rursus nescio quid commentus est Canisius, pro Piiigrini

964 de divina consecratione capells B. V. faota et confirmata leguntur, non in margine, sed in ipso contextu. Hso enim majorem «tatem preferunt nec adeo a primsva codicis manu discrepant. Cha! racter ad similitudinem reiiqui textus eiTormatus est, ut illo tamen aliquantulum compressior appa- reat, ac nullum insuper spatium inter utrumque annum, prout ali^s plerumque observatur, vacuum relinquat. Atramentum quoque nonnihil recentius magisque nigrum est. Nec vero inde interpolatio- nem certo evincere audemus; qu» si etiam foret,- satis antiqua et codici vix non cosva esset. Idem judicium ferendum censemus de iis qus ad an. 934 et 958 notantur de Eberhardo ; qus ideo 8uis locis intacta relinquimus; non ilem ad an. 949, 960 et

el BerJiradae filiam iegens Piiigrim et Bemhardi fu ^ ^O de Gregorio abbate, qu« etsi antiqui nonnihil

{um;quiitem anno sequente loco patemus avus meus Ciemens intolerando errore ponit patemus avus in censibus clemens.

An. 1031, ad marginem ex ssc. xiii, primi iapi- des eeciesise eetlae S. Meginradi vi Idus Maii positi sunt. In ccteris codicibus primsva manu exarata Canisins detruncata exhibet.

An. 1082, manu sec. xv, ad Bertham notatur de Bcifentain nata. Ibidem in margine saec. xiv addi- tar : Warmannus episcopus Constantiensis, quondam mnaekus hujus loci^ Eremitmi scilicet, quamvis Eiosidlenses inter et Augienses de eo adhuc )is sit. Lacnnam qus hoc anno in Augiensi transumptis- qae inde codicibus observatur, ex Bemoldo Mona- ceosi supplevimus.

An. 1034, ab Augiensi aberrat Augustanus et Canisins, qui pro Brun patrueiis imperatoris, fiiius sniicet ex Mathildey legunt : Bmn patmeiis impera- Ms fiiius fUixque; et mox postea ; Episcopatum die ^isch^e accepit apud sanctum eciam. Theobaldo, etc. pro : accepil, Apud sanctum Gaiium etiam Theobai- «io, etc.

An. 1099, manu ssc. xni ascriptum : Ecciesia ^ise %. Meginradi iii Idus Octobris dedicatur, et reii- 9^ eorporis S. Meginradi ab Augiensibus hactenus fttentx redditx sunt. Ita etiam in Einsidlensi prims- n manu; in Augiensi tamen vox ab studiose erasa

characteris, inlerpolationem tamen sapiunt, quod ibi nomen loci, seu cella Meginradi expressum hand sit, qu« omnia scriptori Einsidlensi tribuenda vi- dentur, uti illa quibus iilud additur, adhuc in Augia ascripta censemus, nisi recentior character aliud prodat. •

XX. Jnitium ducit Augiensis codex a Nativitate Oomini absque ulteriore titulo, nisi qui a manu sao- culi XIV additus est, prout illum in noetra editione notavimus. Pertingit autem continuata sorie usque ad an. 1051, quo desinit ; non quod Hermannus ibi finem scribendi fecerit, sed quia tunc ipse codex, rescissis atiquot foliis quibus anni posteriores con- tinebantur, mancus est : qui idem defectus in de« Q scriptis quoque exinde Einsidlensi et Augustano co- dicibus habetur ; unde sinistrum hoc fatum Augiensi codici saltem jam sceculo xiv obtigisse necesse est, quo illi ex eo fuere transumpti. Dolendum id erat, nisi ex Murensi et Engelbergensi niss., qui jam ab annia prioribus cum Augiensi concordarunt, 8Up- pleri potuisset hiec trium annorum lacuna usque ad an. ^054,quousque nempe perductum est Hermanni chronicou, uti Bertholdus, ejus discipulus, in Vita BuperiuB data testalur^ quocum etiam faciunt codi* ces Bernoldi et Murensis ad annum 378.

Elai vero Murensis deGciente Augiensi per annoa 10^2, 1053 et 1054 decurrat, istis tamen tribus an«

47

HERMANNDS CONTHACTUS MONACH. AtlGlENS.

48

nie ab edito Urstisii noanihil discrepat. Utrumque A igitur edendum censuimus, dubii utra genuina sit Hermanni lectio; maxime ciim posl an. 1052 finem babeat San Georgianus Urstisii codex, quocum etiam tunc Bernoldo flnem imponimus, illum ab anno 4053 in tom. IJ prosecuturi.

XXI. Neque vero exinde firmatur Gundlingii et Voasii (De hist. laL 1. ii, c. 44, § 19) conjectura. Her- tnannum suum Ghronicon duotaxat ad an. 1053 per- duzisse» eo qaod Bertholdus Gonstantiensis jam ab iilo anno continuatioifem suam fuerit exorsus. Facit id quidem Urstisius in sua editlooe; at in auto- grapho Bernoldus tam priora quam postcriora illo anno 1053, una serie narrare pcrgit, nuUa factaali- cujus continuationis mentione^ quad adeo a quo anno incipienda sit, determinari hinc nequit; de B quo suo loco plura. Hermanni vero adhuc esse an- num 1053, ipse prodit scribens : Werinharius frater fneu$f quod saltem Urstisius habet.

Enormius autem aberravitTrilhemius,qui(>4nnal. Mirsaug, tom. I) obitum Hermanni jam ad an. 1013 eonsignat. Falluntur et illi qui sibi persuadent, quas in iliO Ghronico ab anno 1040 sequuntur, ab alio scriptore fuisse addita, utpote fusius exarata; quasi vero gesta tenipori quo scribebat viciniora ceu me- lins sibi cognita prolixiore quoque calamo descri- bere haud potuerit. Imo illius temporis gesta ipsum magis scriptorem produnt, quo primum clericus seu monachus in Augia factus est circa annum tricesi- mum ffitatis,ut testis est Vits scriptor; unde et ad- huc matris suse Hiltrudis epitaphiumscripsit ad an- C num lOj^ut castera jam allata testimonia taceamus. Id unnm modo superesse posset dubium num annus 4054, ad quem Ghronicon suum perduxisse scribi- tur, in hunc calculum computandus veniat, an ab eo sit excludendus, partim ob codices qui contrarium suadere videntur, de quibus t^ihien mox diximus, partim quod miracula Leonis IX paps, eodcm anno, die 49 Aprilis, defuncti, vix pervenire potucrint in notitiam Hermanni post quinque menses et longam aegritudinem defuncti, ut ea ipse adhuc scribere po- tuerit. Ex quo auiem illud tantum forte quis con- jiciat, priora hujus anni 1054 gesta ab Hermanno adnottita, ab ejus discipulo postea fuisse suppleta, ut tamen integeris annus Rermanno tribueretur : id quod disertis verbis facit Murensis codex, quem ^ nobis hac in re sequendum censuimus.

XXII. DiscimuB porro ex dictis quo tempore Ghro- nicon suum exorsus sit Hermaonus quove illud ter- minarit. Unde Veteris Testamenti Ghronicony eidem in Cfleteris codicibus, excepto Augiensi, premissum, non ipsi,sed ejus descriptoribus tribuendum est,qui pro medies setatis genio chronica se scribere posse nequaquam putarunt,nisi venerabile Bed» nomen, ejusque De sex mundi statibus librum illis prafige- rent, forte ut codicum raritati con8uIerent.Quod etsi scriptoribus, neutiquam tamen eorum editoribus ignoscendum arbilramur, qui toties recoctum Bede (Ihronicon identidem p ublico sine causa obtruseru nt.

XXIII. Id vero speciale habet codex Augiensis» quod facta quae narrat non juxta annos regiminis imperatorum aut regum supputet, uti csteris codi- cibus et Monacensi quoque familiare est. Quo ipso id facile contigit ut, dum unus primum cujusdam regis annum ab obitu prffideceasoris, alter demum ab anno sequente numeravit, in ipeis regiminis annis sibi haud constarent^ adeoquo et in assignandis cui- libet anno gestis et temporum computo a se invicem discreparent. Hcrmannus autem res cum incarna- tionis Dominicae annis copulare aggressus est. Ve- rum, ut notat Bouquet, tom. III Script. rer. Franc, p.3iO, irjfelici conatu^ saltem quantum attinet ad res qux sub prima regum Francorum stirpe gestas sunt ; irao ScTpe aiibi quoque, ioductus utique ab auctori- biis antiquioribus quos secutus est. Quod autem ad- dit idem Bouquet : Veros annos^ quoad ejus fieri po^ tuerit, adnotabimuSf nutlo habito respectu ad annos ab Hermanno notatos, quos tamen cuique articulo prx- mittemuSf nostrum quoque exparte facimus in hao editiono, ut scilicet, ordine Hermanni rctento» ge- nuinum cujuslibet facti tempus alio characiere sub- jiciamus, quantum quidem ex recentioribus et ac- curatioribus chronologis statuere licuit.

Hos inter imprimis numeramus P. Stephanum Cleoienl, insigne congregationis Bencdiclino Mau- riansB in Gallia decus, qui in prsstantissimo opere, VArt de vMfier les dates, tertiis iypis Parisiis an. 1783 seqq. iribus hucusque tomis majoribus ex- cuso et aucto, exacte, si quis alius, temporum se- riem digessit, cui tamen eeque ao nobis nonnun- quam ab aliis accini possit : Quandoque ifonus dor- mitat Homerus.

Qui celebratissimos hucusque chronologos Scali; gerum, Petavium, Galmetum aliosque evolverunt, oppido noverint quant» vel nuno opere et difficoU tatis sit ordinatam semper curatamque temporum rationem inire. Tanto magis indulgendum est me- dii e?i scriptoribus, si in supputandis subinde aber- ravcrinty rebus enarrandis sepe magis quam di- scutiendffi chronologis intenti, unde, ne filum narrationis abrumperent, plurium simul annorum gesta in unum congesserunt. Adde quod unus idem- que auctor etiam ex antiquis in siatuenda chrono- logia sibi semper haud constet, quod vel ex Euse- bio liquet, qui aliter in Ghronico, aliter in Historia tempora digessit : quanto minua inter tot tamque diversos auctores exacta semper concordia exspec- tanda est? Quod prsdcipue in Hermanno nostro eve- nit, qui Ghronicon suum ex diversis adeo scripto- ribus collegit.

Aocedit alia tam diversae temporum supputationis ratio ex negligentia seu imperitia amanuensium,qui sffipe annum aut prsnotare neglexerunt, aut loco in- congruo adnotarunt; quo ipso plura diversorum temporum facta ad unum annum conjunguntur, vel ejusdem anni in plures dispertiuntur, unde error se- mel admissus plures deinceps annos pervagatur,uti in nostro Ghronico haud una vide advertimus. Id enim tam in Bernoldi quam in Hermani codicibus

StSSSQTATlO Dfi BBEMANMt CHRONICO.

BO

Mipias Qy6Qi08$ eprum coUectlo monstrabit, etam- A usque 500 exstat in eodem Soaligero. Item Mariua

pliug ex CaoiQiaQa editione evincitur, qu«, etsi ex codice ab Augiensi descripto adornata sit, in adno- taodis tamen annis s^plua ab eo discordat. Cuoi igitur discrepantias illas conciliare ac genuium cal- calam ascriptoribusdepravatumrestituere difGcili- iDQiDfuisset,Qedicamimpossibile,con8uUiusanno3, proot in codicibus nostris habentur, retinendos, quam temeremutandos esse duximus^ uttamen er^ rorem, ubi manifestus est, notarehaud omittamus.

Id denique semel monuisse sufliciat, Hermannum persqoe ac casteros ejus temporis Germaniae chro- D(^phoa anni initium non a prima Januarii die, sedaprscedentis Dominicse Nativitatis festo repete- reyOadesspecontingitutres circa NataleDomini ge- sts modo ad praecedentem, modo ad subsequentem p anoQm referantur, uti Garoli Magni imperatoris coroQatio tunc facta ad annum 800, nunc ad an- DDm 801 refertar,

XXIV. Chronica porro non ex proprio auctorum iQgenio, sedex priorum scriptorum testimonio con- cinQari posse, res ipsa loquitur. Id unum hic refert qrio foDte bibatur, et qua fide res gestee enarrentur. De Hermanno Vitaejus scriptor testaturquod libel- lum Chranicorum undecwique laboriosa diligentia coUegerit. Fontes illos, praecipuos saltem, Mona- censis Bernoldi codex his verbis indicat : Insunl anctores Chronicorum EusebiuSt Hieronymus^ Prosper, IHmysitLS, Jordanes^ Beda, Unde etiam caute per decQrsum adnotatur quo anno quisque illorum Ghro- nicofl sauiQabsolverit. Preeter hosvero pluresadhuc

Aventicensis seu Lausannensis episcopus ab anno 455 usque 591 apud du Chesne 1. c. p. 210 et in P. BouquetnovissimaCoIlectione Scriptorum Francico- rum, tom. II, p. 12.

Ad Hieronymi continuatores quoque spectat Ida* oius Lemicensisin Gallscia episcopus^ cujusGhro- nicon ab ab anno379 usque 467 locis citatis conti- netur. Itom Marcellinus comes Illyrici, ab an. 379 usque 566 in Scaligero et Bouquet. Nec praBtereun* dus Gassiodorus, cujus Ghronicon usque ad annum 519 legitur interejus Opera,tom.II,p.354,edit.Venet. an. 1729. Exstant hi fereomnes etiam in nova chro- nicorum editione Patav. an. 1787 a Roncallio ador- nata.

Quibus quidem cunctis usum fuisse Hermannum haud semel notavimus, pra3 primis autem Marcel- lino, ex quo intagra commata ad verbum Ghroni- co suo inseruit.

Tertius in Bernoldo mcmoratur Dionysius cogno- mento Exiguus, qui annos a Nativitate Ghristi com- putare ccepit seree vulgatae auctor, ordiens cyclum suum paschalem ab anno 531. Scripsit etiam an. 527 codicem canonum ecclesiesticorum e Greeco in Latinumtranslatum, qui habetur in Justelli Bibli- otheca Juris canonici, tom. I, p. 97. Ghroniconau- tem scripisse non reperio, nec ipse Hermannus a- liud nisi ejus Gyclum notat.

Quartus est Jordanes, aliis Jornandes, epiacopus, ut volunt, Ravennatensis, qui scripsit De regno- rum ac temporum successione usque ad an. 560 ;

esse Qode sua deprompsit Hermannus, taminferius G itemque Historiam deGothorum origine usque ad

qnam in Ghronico suis quosque locis adnotatos Tidebimos. De prascipufs nunc pauca. Primus est Eusebius Gaesariensis, scilicet ejus Ghronicon a Cbristo nato usque ad annum 327, unde illud Latine aseredditum prosecutus estS. Hieronymus usque ad aQQum 379, uti habetur in Scaligeri Thesauro tempomm, ed. Lugd. Bat. an. 1606.Nec vero illud siropliciterdescripsit Hermannus, sed potiora tan- tom qus sibi videbantur excerpsit, ac nonnula sub- diode aliaBedffi. praeprimis Ghronico,inseruit. Eu- lebii tamen chronologia saepius hic alterata est, et QQo alteroveanno sive promota sive postposita; qua de re legendus Petavius De doctrina temporum, i. a, cap. 4, Prseter Ghronicon Eusebii, illius quoque Hisloriam ecclesiasticam Hermanno inservisse plQribus ex locis liquet. Prodiit ex recensione Henr. Valeeii Augustas Taurinorum an. 1746.

Alter est Prosper Aquitanus, qui Ghronicon ab 8nQo379, quodesiit Hieronymus, usquead annum ^ perduxit. Habetur id in eodem Scaligero, et tpud du Ghesne Script. Franc, tom. I, p. 196, nec QOQ in Grsvii Thesauro Antiq. Roman., tom. XI, p. 312, maximeinProsperiOperibus, edit. Venet. an.

CoDtinuatorem is habuit usque ad annum 565 Victorem episcopum Tununensem in Africa, qui xm, cun continuatione Joannis Biclariensis abbatis

D

annum 540. Qusb opera exstant in Muratorii Scri- ptoribus Rerum Italicarum, tom. I, p. 187 et 202.

Beda denique Venerabilis praeter opus De sex mundi «etatibus u«gue ad annum nati Ghristi 624 (Opp. t. II]scripsit et Historiam ecclesiasticam gen- tis Anglorum (Opp. t. iil) sub cujus nomine habetur quoque breve Ohronicon usque ad an. 810 apud du Ghesne I. c, tom. III, p. ^125.

Neque tamen omnes scriptores indicavit Bernol- dus unde depromptum est Hermanni Ghronioon, Alios enim adhuc deteximus, quorum opera est usus. Ex his sequentes potissimum notamus.

Gregorii Turoneosis Historia Francica, quam ab anno 458 usque ad annum 591 excurrentem Parisiis an. ^699 edidit Theodoricus Ruinart ; cui subjecit ejus epitomen per FredegariumScoIasticum factam, hujusque et aliorum continuationes usque ad an- num 768,quaB omnia in Bouqueti quoque citata Gol- Iectione,tom.II. p. 74 seqq., habentur, temporum tamen ratione aliter monnihil subducta.

Isidori Hispalensis Ghronicon usque ad annum 626 exstat inter ejus opera, tom. I edit.Madrit. an. 1778.

Procopii Gaasariensis Historia De bello Gothlco ab anno 489 usque 552 habetur in Muratorii Scrip- toribu8Rer.ItaI.,tom.I, p, <43, uli et Pauli Diaconi libri VI De gestis Longobardorum ab an. 568 usque

81

HERMANNUS CONTRACTDS MONACH, ADGIENS.

52

744, 1. c, p. 396, et qu» sub ejus nominecircuoi- fertur Historia Miscella usque ad annum 813, ibid. pag. ^.

Anastasius S. R. E. bibliothecariussfflculoixVi- tas Romanorum pontiQcun^ scripisse crcditur, quaB Bspius quidem, optime tamen Romae ao. 1718 a Franc. Bianchini editae prodierunt. - Hepidanni San-Gallensis monachi Annales ab an- no 709 usque ^041, si non inter fonteB,certe inter Bubsidia Hermanni connumerandi videntur,cum proxime ad ejus tempora et locorum viciniam accc- dant,etsi hunc Hepidannus supervixerit. Hos exhi> bet du Chesne tom.HI etGoldstatus 1. i Scriptorum rer. Alemannicarum, cum aliis ejusdem monasterii Bcriptoribus qui pro Hermanno illustrando seu oonfirmando faciunt.

Principem vero Hermanniani Chronici fontom ab anno 614 usque ad an. 900 facile constituunt Anna- lesFuIdenses, ab anonymo eorum scriptore Fulden- si monacho ita nuocupati ; quod ipse presso pede sequitur, et mutato intercum stylo contrahit. At- que ubi isti dellciunt aut desinunt,brevior quoque rursus incipit esse Hermannus^et Reginonis conti- nuatorem usque ad an. 972passim ila exprimit,ut dubium vlx non suboriri possit an non sub hoc continuatore ipse Hermannus lateat ; pleraque e- nim particularia viciniam noirtram dioDcessimque Gonstantiensem concernunt.

Quod ipsum etiam fecit Hermannus, ubi Annales Fuldenses excerpsil, quibus seriem Romanorum pontificumetConstantiensiumepi»coporum,necnon AugiensiumetSan-Gallensium abbalum aut de suo aut aliundehaustum addidit.Ediderunt hosce Anna- les Freherus, Pitthoeus, du Chesne, et omnium optime P. Martinus Bouquet in sspe laudata Col- lectione perpartes, tom. H, V, n et VII, ubi etiam depravantam sspe chronologiam emendavit.

§ IV. — Novtis editionis ratio.

XXV. Ex his jam satis patere arbitramur novas a nobis suscepts editionis rationem. Hanc ex Au- giensi codice, si non Hermanni ipsius autographo (quod, deQciente aliquo ejus oporum propriaillius manu descripto, unde decharacterum similitudine Judicari posset, affirmare haudlicet), primariosal- tem et omnium, quodhucusque detectum sit, anti- quissimo apographo, ac, quod caputest, hucusque inedito, adornandam suscopimus, aliorumquoque coGBVorum fere codicum suflulti subsidio.

Hunc quidem primum fundamenti loco posuimus resectis inde quibuslibet additionibussiveinterpo- lationibus a posteriore manu indubitato factis, retentis duntaxat illis qua; dubio; adhuc sunt, dc quibus jam superiusHCluui. Cuilibet anooseu facto, quoad ejus tleri licuit, adimus fontes unde Her- mannus hausissc deprehendi potuit. Eum in supe- riore pagina verbisCOl)EX AUGIENSlSindicanius, Huic aliocharactere subjicimus Hermanni conipen- dium exautographo Monacensi codiceBernoldi ejus nominc pra^notatum, quod quasi lectionum varian-

A tium loco inservire possit : in quo Insuper anni omissi aut idem habent quod Augiensis, aut ut plu- rimum vacui sunt. Caeteros vero mss. codices supra indicatos notandos haud censuimus, quod partim innumeris interpolationibus scateant^ partim cum iilis quos edimus in prscipuis saltem conveniant. Solum ad ultimum Hermanni decennium,quo cum Augiensi concordant, aut mancum supplent, Gottwi: censem et Murensem codices primis suis litteris notamus.

Chronologiam porro in codicibus observatam ex supra jum dictis iotactam ubiqueservamus, subno- tato, sicubi certo aberraverit, genuino gestorum anno. Orthographiam vero, in nomiuibus praecipue propriis,nostro tempori congruam adoptavimu8,non

Tk iliam in variis codicibus tantopere diversam, et ex scriptorum sspe imperitorum genio profectam, ne lectoribus fastidium ex totsolGecismis textui alias inserendis, ac dein per subjunctas variantes corri- gendis ingeramus. Quae ipsa quoqueratioestquod variationes in hucusque editis occurrentes omiseri- mus, quippe quse lectores aut gravant aut impe- diunt, ac insuper libri molem frustra adaugent : editis siquidem exemplaribus instructi, eas excol- latanostra editione facile detegent ; qui autem illis destituuntur, mearu jacturam haud gravate ferent^ quosgenuina factorum narratio ex puro fonte magis juvabit quam lectionum tantopere discrepantium, et errorum s®pe ex variis editionibus accumulata farrago.Gunctis hisdemumnotdB subindeadcalcem adduntur, ubi eis sive adcorrigendumsivead illu-

C strandum Hermannum opus fuerit, esque potissi- murn strictaa duntaxat, ne observationibus textum nimis augendo non tam alterius Chronicon edere quam novum ex variis condere videamur. Utiles tantum esse nostra hac editione optamus, quod quidem si obtinuerimus, et nostris et eruditorum votis factum erit satis.

§ V. — De BeriholdOf Hermanni continuatore et

discipulo,

XXVI.Hic jam de ipso Hermanno Chronici auctore

pluribus disserendum foret, quodtamen,neeadem

sffipe repetere necesse sit, ad Vitam ejus difiTerenda

censemus, quam supra dedimus, aBertholdo illius

discipulo et primo continuatore descriptam, cujus

etiam cootinuatio ab anno 4054 usque 106(5 in

|j oditis immediate subjicitur Hermanno, omissa ta-

n:en ejus Vita, cujus loco parvum elogium ponitur.

Solus Urstisius, fmito Hermanni Chronicopost an-

num 1054, in sua editione sequentem continuatio-

nem distinguit,in eo tamen deceptus quod eam sub-

dubitando tribuatBerthoIdo Constantiensi, cujus ta-

men mox ab initio diversum Chronicon addiJit

tuiii. i Scriptor.German., p. 339. Ast miramur viro

alias sat perspicaci hocsubrepere potuisae ut, cum

duas adeo inter se diversas continuationes pras ma-

nibus habuerit, eumdem tamen utriusque aucto-

rem vel dubitandoexistimaverit. Auctoresvero fuis-

80 diversos prsterquam quod alia fere quilibet fac-

ta usquead an. 1066enarrat, velidunum extraomne

53

DISSERTATIO DE HERMANNl CBRONIGO.

54

dabium ponitquod prior ad an.l061 Alexandrum II ptpam sedis apostiplicae usarpatorem nominei,Ho- noriom vero seu Gadolaum ceu legitimum papam habeat.fiaud tamen indeBertboldum huac schisma- ticis aecensemus, quippe qui ex fama rei tuac in licina sibi Ba^lea et suo tempore geatae scripBerit, aiterius saoe mentis futurus si continuationem suam asqoe ad annum 1067 produxisset, quo Alexander legitimus papa in synodo Maniuana aguitus est. Quod ipsum manifesto argumento est quod anno 1066 8cribere desierit hic Bertholdus, cum per- peram prius soripta emendare amplius haud po- toerit.

Bernoldo autem, etsi eodem tempore, posterius tunen scHbenti,rei veritasex eventu magis patuit; onde etiam eumdem Alexandrum tanquam verum pontiOcem dilaudat, seque per totum Gbronici sui seriem juratum achiamaticorum hostem declarat. Qnis vero sanua tam diveraarum partium studium nni eidemque auctori ascribat? Equidem Bertholdo primam iUam et breviorem oontinuationem tribuit MQrensis oodex, ita ad calcem Hermanni an. 1054 •cribens : Hucusque chronica Hermanni, Abhinc Bertkoldus, Qnis vero iste? Haud certe alius ac ille ex qno Vitam Hermanni cum dicta breviore ejus coDtiaaatione subjungit, et unde prseter cffiteros ina baosisse ad aonum 741 fatetur codicis illius Kriptor, Beriholdus scilicet, Hermanni discipulus; ({Qem ibidem a Bertholdo, S. Blasii presbytero, fii- liorisseilicet continuationisauctore.nominaiim dis- tiagi]it,quo8 vero ambosoeeteri scriptores hucusque iQQnQmBertholdum Gonsiantiensem presbyterum perperem oonflarunt, vel ex solis mox dictis oon- trariam edocendi, preBier ea quibus idipsum ad fiertholdnm tom. II piuribus declarabitur.

Eamdem qnoque Bertholdum saiis aperte indicat Anonymns Mellicensis De scripi. eccles.c.92(MiRAi a^ioth. ecdes,, p. 155) iia scribens : Bertholdus, fsi </iudem(Hermanni) auditar et disdpulus exsHtitt fiUm magistri etChronieam scrihit, nnde etiam Vitse ilHnB scriptor innoiescii, oujus nomen in illa haud ^tnr.Vitam porro illam Murensis codexsubjungii moz post verba : Abhinc Bertholdus, quae eliam in Goltwicensihabeiur; quam in diciiscodicibus mox ncipiunt quae in Ui^siisio sub continuationis no- mioe posi Hermannum sequuniur, aique eadem ^e sunt, nisi quod qusedam subinde ex aliera <r>oque Bernoldi continuatione inserantur; quie iinb» ibidem in unam confunduntur, proui inier >lia exinde quoque apparei quod illorum codicum Kriptoreaad annum 1061 Alexandro II papee fa- ^^t. adeoqne Bernoldum in eo, non Beriholdum nqoantur.

A XXVII. Ex iis auiem qum in isia Vita de seipso narrat Bertholdu3,monachns Augiensis fuisse facile conficiiur. Hermanno pr» ceieris familiaris ; quem insuper in extt*emo morbc a^siduum sibi adjuiorem assisiere voluit, eique moriiurus iabulas suas con- signavit, ut quaecunque adhuc scribenda restant in eis, diligentcr emendei,ei scripiaaliis commendei; qu® foriassis coniinuandi illius Ghronici occasio fuii. Dum vero Hermanum magistrum suiim vocat, non de magisiro puerorum, sed virorum in altio- ribus discipliniSy quibus praefulgebai Hermannus, erudiendorum intelligendus esi. Virum cerie, non juvenem Beriholdum arguunt,qus mox memoravi- mus. Neo adhuc juvenem illum prodit quod Her- mannus librum suum De mensura astrolabii apud

l^ Pez, Thes.Anecd., tom.III, p.ii,p. 95,eidem insori- pserii, quemque ejus poiissimum instaniia moiuo composuii. £t quidem ex illis Jam tum presbyier fuisse videri possei, siquidem ialis unquam fuerii, cum presbyieri iitulum eidem nec Mellicensis Ano- nymus, nec citaii codices, nec ipse Hermannus iribuani, proui iamen Bernoldo faciunt. Qum hio alii oomminiscuniur, infra ad Bernoldum exami- naniur.

XXVIII. Quousque vero continuationem suam perduxerit Beriholdus isie,ex oodicibus certo statui haud poiest. Qui unioum Hermanni ooniinuatorem agnoscunt, illud ad annum 1100 deducium fateri debent,ui ut inier alia obiius ejus in Bemoldi Ghro- nico ad annum 4088 memoraius illis adveraetur; nunc enim ipsum esse Judicamus, de quo ille l.c:

C Bertholdus, doctor egregius, in sacris litteris ap- prime eruditus, in seneetute bona plenus dierum, mi- gravit ad Dominum IV tdus Martii; qu» cum supe- rius diciis optime convenire videniur. Ediii, quoi- cunque habemus, uttra annum 1066 haud progre- diuniur; ac posi iilum annum oodices nostri cum aliera Bemoldi coniinuatione conveniunt.

Ut adeo non vana sii coi\jeciura, editorum quo- que codices in Boriholdo ultra dicium anniim 4066 haud processisse; quod eiiam ex supra (n. 26) al- legata utriusque aucioris seniiendi diversiiaie ma- gis flrmatur. Demus enim Beriholdum posiea sen- ieniiam suam mutasse, correxissei saliem posiea quee ad annum illum 1061 conira legiiimum papam scripserai, si ad ulteriora schismaiis lempora con-

Q iinuaiionem suam perduxisset.

Tanium de Hermanni Chronico disseraisse suffi- ciai. Plura desideranti saiis abunde faciei Joannes Ego in suo iractatu De viris illusiribus, monasierii Augiae Diviiis an. 1630 conscripio, cap. 28, in Pe- zii Thesauro Anecd. iom I, p. iii, p. 688.

I^ HBRMANNI GONTRACTl A^GIMSIS MONAGHI. 86

HEBilAIKNI CONTRICTI

CHRONICON"

BX INEDITO UUGUSQUE CODIGE AUGIENSI, UNA CUM B;JUS VITA ET GONTINUATIONE

A BERTHOLDO, EJUS DISGIPULO SCRIPTA. ' '

SOBJICITUR

GHRONIGON PETERSHUSANUM

IKTEDITUM.

Ex* mss. codicibus cotlegit, notis et observationibus illuitravit

P. JEmUANUS Ufi;Si:R]WANN

Gongregationis S. Blasii monachus et bibliothecarius. {fiermamx sacrse Prodromus. tom. I.)

CODEX AUGIENSIS.

1 Anno zLii Augusti Gffisaris; ex quo autem A i^ J&Q> port», duodecim aaQiBJam ab Augusto .^g^ptus in provinciitm redacta est, et Gleopatra clausaB, aperiuotur. Suel; Oros> cuin Antonio victa xxyiii anno ; ab urbe vero cou- iS.Messala Gorvinus orator moritur. E^s. diia DGGLll/olympiadis cxCiii anno tertio, Dominus 14 Ejclipsis soiis facta est (14*). noBter Jesus Ghriatus in Bethlehem Juda9 nascitur, 15 (/n marg, Tiberius privignus Auguati regn. transaictiid fetb initio mundi sccundum % Hebraicam annis xxii).)Archeiau8 in Vienoam G^Uo? urb^Viab veritatem atinis tribus miliibus DGCGGLII, eecun- Augusto relega.tur| et Augustue moritur anno ot^- dum iefituagiQta interpretes vero quinque millibus tis lxxvi, imperii lvi ; pro quo Tiberius regaat^ an- GXGiX (12*).', nis xxni. Eus. a prsec.

2.Gadio6s vacant (13). 16 Herodes tetrarcha Jud^orum regnup:^ t^nuit

3 InftBintes pro Domino trucidantur ab Herode annis xxiv. Eus. a. ii. (13*); Euseb. 17 Mathematici urbe pelluntpr. Dio.

5 Asiniufi Pollio oralor moritus. Eus. 18 Livius historiographus moritur.OyidiuB poeta

d.HerbdeB rex Judss cum magno cruoiatu mori- in exsilio moritur. Bus. a. 47, tur, pro quo Archelaus regnavil annis ix (i4). 19 Germanious a Tiberio missus Gei^mtmos vioi^

7 Fi^nes magna Romae faota est. Eus. ^ Tac. a. 16.

9 Tiberius Gflssar Uaimatas Sarmatasque subegit. 20 Tredecim urbes terrsmotu corruerunt, JSIim. Bui.f JMo.. a. pr.\ Dio a. 17.

GOMPENDIUM EX GODfGE BERNOLDl. ib.Archelaus in Viennam Gallix urbem ab Au- dus, privignus Augusti, regnavii annis xxiii. gustp relegatur, et Jud3sa (etrarchis committitur, et 20 Addit : GerrhatiicusCaesatvndHtur. Tac. a. 46. Aiigustus moritur anno xtatis lxxvi. Tiberius secun-

NOTiE.

(12)Titulum, quo caret Augiensis codex, recen- G morariopero8umnimi8foret.LectQresigiturad8ub-

tior saec. xiv manuB istum apposuit : Chronica Her- notatos cuilibet factOi quoad ejus fleri iicuit,ajQcto-

manni, viri nobilis, comitis de Veringen ac Augiensis res remittimus, annos quibus illiid consignant ad-.

monasterii mOnachi religiosissimi : et scripsit ad tem- notosse contenti. * ' ' .. . /

pora pUpx Vidioris U et Heinrici imperatoris ad an- (\H) Ad evUanda spatia vacua, annos illoa dein-

num ab incamd&om MLlll^et obiit annoxtaiis XLIV, ceps omittimu», nulfo facto insignitQB.

YlUldus Octobris. Similem fere titnlum edftioni (13*) Canisius hoc infanticidiom ad annum prio-

sus^a creatione mundi dcductae. pra?rixilC.anisiu8; rom rrfcrt, contra fidem codicis Augustani, iiti i^

ubi tamen perperam legitur Victoris XXI^ loco sequontibus saepius.

Victoris II, uli et utrobique dies emortualis Her- (14) Eusebius mortem Herodis ad anntim quar-

manni, (]ui in Vita ejus viii Kal. Oct., anno setatis tum, regnum vero Archelai ad hunc annumcon.si-

xLii, obiisse notatur. gnat. VTn." Petav. 1. xi^ oap. 2 se^q.

(12*)Ghronologi« hicetdeincepsaccuratiusdiscu- (14*) Gontigit haBC die 18 Aprilis. tiendffi in tanta auctorum discrcpantia diutius im-

n

CBR0NIf5QIf . — S^ I^

COD£X AUGIENS}8.

58

t U FenmMU hwiQnqgr^plmB.et poeta morUcir. A a. 43. — Fimiea mago^ faota est. Acl. xi, ^/, Dia.

Eus. a. pr,

22 Tiberias multoe rogea ad sa vooatos dolo nan- qnim ramiaU» tu$. a. pr.

23 Pompeii tbeatmm moeoBQm eat Eu$. a. pr.

a. 42.

47 Nova ineula trigintaetadioram in mari appa- rait. Eus, a. 45l

48 Gives ^mani, a Claudio numerati» ioyonti

21 TiberiDfl Brosum oonaortem regni fecit, qui sunt eexagiee noviea cenlena et quadragjinta qoa-

eodem anno veneno periit. Eus. a, pr, 27 Klatas pnraes Judoa a Tiberio mittitur. Eu»,

tuor millia. Eu$. a. 46 ; Tac. 49 JndAorum in seditione triginta millia neoan-

SD.Dpminus Jesus Ghrietus a Joanne baptizatnr tur in diebua azymorum. Eus, a. pr.

tiigediiia aano eBtatie su» secandjam oamem in* ehoante, et pr»dioare ooipit 34 JoiUines Baptidta ab Herode tetrarcba decol-

laUir.

51 Claudiue Judoos urbe expulit. Beila o. 4^; Vi4. Adt zyni, 2. ^. Mag^a fames Iipm89,facta eat. Eu9. a. pr. 53 Qaadiue Felicem procuratorem JudaQi& ieoiU

33 Dominttfl in Hieroeolyma pasans esi et reaur- Eus. a. pr.

reai. Bolipeis aolis (15) et nuiximi terramotus facti 8imt. gtu.

B

^ Hie temporihua 8iixu>n Magua 9im(^fCfl? 1)«- reeeoa aucter exatitit

UJaeobuB fraier Domini Uiaroaolynrorum epi- 55 iEgyptiua quidam pseudopropheta Ju^d^r^m Nopaa ab apostolia ordinatus, aedit annis xzx. Eus» plurea aeduoena a ^elice oppriputi^r. £^t. ol pr.;

36 Piktnfl imaginem Gaaaria in templo atatnena Vui. Ad. xxt, 31^ Ndit|oiieinezGHavit. Eus. a. 32«

96 Pilatofl Romam venit, et de miraoulia Domini CMari nontiavit. Eus.

56 Glaadiua veneao mortuua eat anno «tat^s u^y^ Eus. a. pr.

57 (/n ffiarg. Nero ann. xiii» Mens. vii, diea xxvui.).

37 Tiberius ea, quaB a Pilato audierat* senatui — > Nero flagitiosua priiqam in ChristianoB perflecii-

naitiiarit; sed senatas cototemp^it. Eus. a. pr.

tionem exercuit. Seditio io Geeaarea orta plurea Ju-

38 Tiberius populum Romanum graviter afflixit» daorum perdidit» Beda.

58 Paulus apostolus Rpmam a Festo prs^id^, mittitur. Eus. dir, a. 56.

50 Hucusque librum Actus apostolorum Lucaa evangeli^taperduxit, continentem annos a passione

et ipee veneho peHit Eus. a. prJln marg. Qaius ttUL lu, metisJ x, diea vui. Vir aceieatisflimua.

39 Herodes Agrippa rex Judffiffi a Gaio conatitu- tos, ragnavit annifl vn. Eus. a. pr.

40 Jpdei apud ^lexandriam profligantur, pro Dbmiiii xxvii.

qnibof Philp cksiriesimus scriptor 'G4ium interpel- BO Statius poeta clarus erat Eus. o. 58. Unsnihii pi^fuit. ^iM. aVd8; /i95i?pA. xvm, 9.' ' C 61 Nero Agrippinam matrem aiiam, et aororem 41 Pilatos semetipsum interfecit, magnis a Gaio patris interffcit. Eus. d. pr.

ealamitatibufl oppressus. Eus. chr.

tZ IfttiheBUs Evangelium HebraSce scripsit. Gaius baccbatur. Eus.a. pr.

^ Nero inilnita luxuria, et lascivia ignaviaque

& 63 Jacobus frater Domini a Judeia lapidatnr. Eus. chr. a. 61 . '

64 Marcus evangelista apud Alexandriam paaaue

#__•'.••»■ • •« '• «1*«

est. Eus. a. pr.

65 Neroniane thermsB a Nerone odificantur. Eus. o. 63. .

66'Nero ut similitudinem Trojn ardentis videret^ magnam partem Urbis incendit. Eus. a. pr.:T\ic: a.64. ■ • • "' ' " "

ocdditur a suis. /n tnarg. Glaudius ann. xiii, mens. ' Tni, dkea ixViii, al. a.pr.

4 Urartis^apostplua Roroam venit, ibique per zzvixifto!lB prashicans episcbpatum tenult. Eus.d. prV

45Herodefl Agri{>pa aib aiig^lb perqussus exspl- rarit, proqno tfKus^ ejus* Agrippa re^nayft annis jin*Ha*;lis. a. 40. Marcusevangelistain iC^pto pradici^tJ •■ ' '■'• '' '"''' "' ''"'■■ ' '- •■

ft%ljin3lus Britanniani flubegit. Eus. a. pr.; Dio.

GOMPENDIUM fiX CQDIGB. BfiRNOLDI.

2^,I^ligfF^^Jesus Christus, eto., ut.Aug. ann. B 5fi kdiii : Nfro V, annos xiii, menses vii^ di^s »q. " xxyiii. hte flagitiosus in cu^ctis, primam in Chri-

34 Addit : Sf^hanus ^ lupiiatj/r^ t*a%d^s cqnver-^ stiahos persecutionem exercuit. WfB-. "^ ^*' '^'" * * ' * ' g^ Seditio in Cxsarea^ etc., ut Aug.

38 Addit : Gaius Caliguta tertius, annos iv, menses S^ Bucusque liber Actus apostolorum continens an" yitdiesym.Virscelestissimus. "'" nosa pdssione Domini tovu.

(45) Unica notatur die 12 8ept. lUam enim in morte Domini prster naturam in plenilunjo contigisse, ■dira.'^Bt6*m§r*kmgeiite-na?^^^^^^ • ' -

69

HERMANNI GONTRACTI AUQIENSIS MONAGBL

CODEX AUGIENSIS.

60

67 Nero Benecam magTstram suum interfecit. A Sabinos obiit. Eus, a. pr. M fnarg. Titus ann. jii»

Eiis. a, pr.

68 Vespasfanus adversus Judseos rebellantes a Nerone mittitur. Eus. a, seq,; Jos, a. 66.

69 Petrus et Pnulus a Nerone propter Simonem Magum trucidantur, et pestilentia Romss faota est» Neroque seipsum interfecit. Suet, a, 68; al, a, 66. — Dinus primus a B. Petro sedit annis xii. — Antio- chiae secundus (15*) episcopus ordinatus Ignatius; al, a, 68.

70 Galba m^nses vii. Otho menses iii. Vitellius menses vm. Vespasianns 8 in Judaea pugnans, im- perator ab exercitu constituitur, vir militari virtute precipuus. Eus.; Suet. a, pr,

71 {Inmarg, Vespasianus ann. ix, mens. xi, dies

mens. ii.

81 Titns vir erat oranium genere virtutum mira- bilis, ita ut divitis et amor humani generis dice- retur. Hic amphitheatmm Rome construxit, in cu- jus dedicatione quinque millia ferarum ocoidit. Eus,; Dio a, pr,

.82 Gletus papa secundus annis xii. Eus. a, pr,; al, a. 78. — Titus in eadem villa, qua et pater, obiit annno statis XLII. Eus. apr. — (/» fnarq. Domi- tianus frater Titi ann. xv, mens. ▼.)

H 83 Domitianus infectus omnibus sceleribus se- cundo persequitur Christianos. Eus, a. pr. — Idem etiam eunuchos fleri prohibuit. Bus. a. seg,

84 Decreto senatus Titas inter deos refertur.

XXII.) Titus JudaeoB inenarrabili fame cruciatos ob- n Eus. a, pr.

sedit. Eus,

72 Hierusalem a Tito expugnata destruitur, anno a passione Domini xl, a prima vero eonditione tem- pli sub Salomone MLXXXIX. Beda,; al, a. 70.

75 Hoc tempore Josephus historiographus clarus habeltur.

77 Golossns erectus est habens altitudinis pedes cenlum et septem. Dio a. 75.

70 Pestilentia Romae facta est» et terrsmotus tres civitates Gypri subvertit. Eus, a. pr,

80 Vespasianus profluvio ventris in viila circa

COMPENDIUM EX

67 Nc70, etc., ut Aug. In margine primxva manu h«c notanlur : Hieronymus in libro De viris iUustri^ bus (cap. 42) : « Lucius Annasus Seneca Cordubensis Solini (16) stoici discipuluSf palruus Lucani poetse, multas epistolas scripsit ad Paulum apostolum^ et Pqulus ad illum : qui se talem inter suos esse optavit, qualis Paulus haberetur inter Christianos, » Opp. t. IV, p. II, p. 106 nov. ed. Maur.

68 Vespasianus dux exercitus advcrsus, etc, ut Aug.

69 Petrus et Paulus,., trucidantur iii Kal. Jut» catera ut Aug. Linus l. a B. Petro sedit annis xii, passus est vi Kal. Dec. Antiochiss, etc, ut Aug. Galba F/, menses vii. Otho, menses iii. Vitellius, menses viii. Nota marginalis Bernoldi : Ikec chro- nica in successione Rotnanorum ponti^cum sequitur Eusebium, non pontificalem librum, cui tamen magis in hac descriptione esset credendum, ut puta quem Damasus papa rogatu S, Hieronymi diligentissime dsscripsit (46*).

85 Tres virgines Vesta ob stupram damnantur. Suet. a 83.

86 Anianus primus post Marcum evangelistam episcopuB Alexandrie post annos xxii obiit, pro quo AbiliuB sedit annis xiii. Eus, a, pr.

88 Domitianus se Deum et Dominum appellari Jussit. Eus, a, pr,

90 Quintilianus rhetor Rom« clams babetur. Eus, a, pr,

91 His temporibus heresis Menandri magi, et Ebionitarum, et Gerinthiorum et Nioolaitarum exo* ritnr.

CODICE BERNOLDI. G 70 Vespasianus.., constituitur. Vespasianus VII, re-

gnat annos ix, menses xi, dies xxii. Vir militari vir-

tute prxdpuus,

71 Titus Judxos, etc, ut Aug.

72 Hierusalem.., a passione Domini xui, a prima, etCy ut Aug.

80 Vespasianus profiuvio, etc, ut Aug. -^ ^^ Vlllf Vespasiani filius annos duos, menses duos, vir omnium genere virlutum mirabitis^ ita ut delicix (17) et amor humani generis diceretur,

81 Titus amphitheatrum, etc, ut Aug.

82 4nacletus papa II, sedit annis xii^ passus vi Kal. Maii. — Titus in eadem villa, etc, ut Aug. — Domitianus IX, frater Titi, annis xv, mensibus v. Hic, omnibus infectus sceteribus, secundo persequitur Christianos. — Nota marginalis Bernoldi : Post Li' num papam quidam libri habent CleUim, et post Cte- mentem Anacietum; sed historia Eusebii Cletum pa- pam omnino prseterit (17*).

83 Domitianus eunuchos fieri prohibuit.

D

NOTiE.

(15*) Scilicet post Petrum^ alias tertius, Evodii auccessor.

(16) Seneca epist. 49 maeistrum suum Sotionem vocat, ut! et Eusebius in Gnronico.Caterum Hiero- nymus bic indicat epistolam undecimani Senece, qu» esl S(!xta ad Panlum, quera itaalloquitur : Qui meus, tuus apud te locus, nui luus, velim ut meus, Vid. Fabricii cod. apocryph. Nov. Test. p. ii, p. 880,

et p. III, p. 710.

(16*) Longe aliter sentiunt critioi. Vid. Pagius in Damaso.

(17) Ita ex editis legendumyquamvis codices ha- beant divitix,

(17*) Nempe quod ex e|]u6 et GriBCornm sententia idem fuerit cum Anacleto, (juos tamen Epiphanius et plerique Latinorum distinguunt.

M

CHRONICON. — SiEC. II.

62

CODEX AUGIENSIS. Od-RomaDi plurima malg a CaBsare et ab hosU- A Btianos. Beda. — Alezandrifla Gerdo teriias episoo-

bas pertulerunt. Eus. a. 89.

93 Domitianas de Dacis et Germanis triumphat. Eu, a. pr.

94. Clemens papa 111, sedit annis fx. Eus, a. 91 . — Comelia virgo Vestalie ob stuprum viva de- fosaa est Bus. a. 92; aL a. 9i.

96Domitianusmult08nobiIiumoGcidit. (18) Eus. a.

96 Hoc tempore Joannes apostolus in Pathmos iosolam a Domitiano iu exsilium missus Apocaly- psia scripsit. Eus. a. pr.

96 Domitianus Flaviam Domitillam cum multis aKis in exsilium pro fide Christi relegavit. Eus. ckr. h. a.

pus sedit annis xii. Eus. a, 97. — Joannes aposto- lus apud Ephesum dormivit in pace, anno a pas- sione Domini lxviii. Bed,; Eus. a. seq ; Hier. a, pr.

103 Evarestus papa sedit annis vm. Eus. a. 400. — Trs^anus de Dacis et Scythis triumphat. Eus.

104 Trajanus multosgentes Eomano subjecit im- perio. Eus. a. pr.

i06 Aurea domus Neronis incrndio conflagravit. Eus. o. pr.

407 Terremotu multas urbes subversffi sunt. Eus. a. pr.

9 108 Alexandrinffi Ecclesiae quartus episcopus ordinatur, nomine Primus. Eus, a. pr,; al. a. 409; Pag. h, a.

98Domitianuscummultamalaegis8et.asui8cru-n 109 Simon, niius Cleopha, qui in Hierosolymis dcliter interfiectus est, anno ctatis xxxv. (18*) Eus. episcopatum tenebat, crucifigltur anno «tatis cxx;

pro quo Justus. Eus. a. 107, Pag. a. lld.

a. 97; vid. Pag. crii.

ftOO (M marg. Nerva ann. i, mens. iv, dies vin.) — Nervaprimo edicto suoomnes exsules revocavit. SanctDs Joannes apostolus ab exsilio rediens Evan- geliom scripsit. Iren. a, 97. — Nerva conrectus morbo obiit, pro quo Triyanus regnavit. Eus. a.pr.

100 (/» marg. Trcganus ann. xix, mens. vi, dies XV.) — Trajanos genere Hispanus, vir reipublicfti utilis, sed errore deceptus, tertius persequitur Chri-

COMPENDIUM EX CODICfi BEENOLDI.

110 Ignatius, Antiochiae episcopus, Romam per- ductus, bestiis tradiiur, pro quo constituitur epi- scopuB Oron (19) tertius. Eus, a. 108; Pag. a. 116.

111 Alexander papa V sedit annis x. Eus. a. 109.

1 12 Pantheum Roms fulmine concrematum. Eus. a. 111.

113 Post Justum HieroBolymffi episcopum Zac- chaeus (19*) sedit quartus. Eus. a. pr., al. 110.

9ZHoeiempore Romani mala plurima, etc, ut Ang.

94 Ut Aug. In margine nota Bernoldi : Repu- guntia vHefUur, Clementem papam trigesimo se- q^ cwdo anno posi mortem Jacobi fratris Domini th- tkroRisari apostolic^B sedi^ et ad eumdem aliqua de- creta eonsliiuisse (20).

96 Addit : I9erva X, senex anno uno, mensihus iv, fitf^as viu. Hic primo edicto suo omnes exsules re- vmoH.

99 Sandus Joannes^ etc, ut Aug. Nerva confec- ftu morbo obiit. — Trajanus XI, genere HispanuSj uotts XIX, mensibus vi, diebus xv. Vir reipublirse «ititi, sed errore deceptus tertio persequitur Christia- ■w(20*).

idO Alexandrix tertius, etc, ut A.

101 Joannes aposiolus apud, eic, ui. A. an. pr.

102 Uber S, Hieronymi de viris 'illustribus (2*) ssserit Clementem papam hic obiisse viii Kal. Dec.

NOTiE. (18) Ad hunc annum Eusebius revocat secundam n concil. 1. 1, p. 82.

ei qtuurium a B. Peiro fuisse. Eus. a. 100.

403 Evaristus papa IV, sedii annis viii, passus vi, Kal. Nov. Trajanus^ etc, ut Aug.

105 Hoc iempore Simeon Cleopfim fUius Hierosoly- mis episcopus cntcifigiiur, (2V) pro quo Justus ordi- natur Eus. a. 107. — Ignatius Aniiochix episcopus clarus doctor habdur.

107 Terrxmoius magnus. Adhuc floruit Polycar^ pus Smymx episcopus, apostolorum discipulus.

108 Hoc tempore Plinius secundus philosophus cla- rus pro Christianis Trajanum mitigat ; al. a. 102 (22).

109 Terraemotus multas urbes subvertit, et aurea domus Neronis incendio perit, ei Pantheum fulmine concrematum. Eus. a III

m Addit: Qui quinto Nonas Maii martyrio coro- naius est,

1 12 Alexandriss Primus, quarius^ episcopus sedil annis xii', al. a. 109.

peraecutionem, cujus vero initium Pagius in critica ad ano. 93 staluit, id simul (ad an. 90) monene, in ^ronico Eusebii res sxpe aliis, quam conHgerint, Mti eonsignatas esse.

(18*) Ex Suetooio hoc contigit anno 96, anno »ta- tiaxLV.

(10) Oron Eusebio et aliis dicitur Heron, seu He- ros. uti et in Martyrolngio Romano d. 17 Oct.

(19*) Epiphanio dicttur Zacharias.

(20) Decretalis Clementis intelligitur, qu£ ab illo •d Jacobnm scripta fertur. Exstat in Labb. collect.

(20*) Idacius in fastis ad an. 112; Eusebius ad an. 108.

(21) Scilicetcap. 15,nbi tertioTrajaniseuhocanno obiisse memoratur, die tamen haud expresso. Qua- tus a S. Petro fuerit Clemens, preter alios disqui- rit Cotelerius ad constitut. apost., 1. vii, c 46, 1. 1, p. 383. Vid, Pag. crit, an, 100.

(21*) Pagius in critica Baronii, an. 107, Siraeonia martyrium ad an. I IB r^*orendum censet.

(22) Vid. ejus cpist. 98. 1. x, conf. Pag. crit. an. 102.

6^ HERMANNI GQNTBACTI AIJGTENSIS MONAGHL 6^

GODBX AIIOIENSI&

114 TerrffimotuB pene totam Antiocbiam subruit. A. ^33 TbelesphoruB papa^VII sedit anniit vii. Eutm Eus.h.d. ' a. m; al. a. iZ7.

115 Trajanus Assyriam, Armeniam et Meaopota- 434 J^idsi in arma versi Palestinam depopulantur mian^ provincias facit. Bus. a. 113. Eus, a.pr,

'ift Judsi commoti magnas cffides bpminum fa- 435 Aiexandriffi Eumenes (24) epipcopus sedit

oiunt, se4, in Alezandria victi, ab omnibus ubique annis xni.

trucidantur. Eus. a. 115. 136 Judffiiiterumcommotima^isubrquecsdibus

118 Traj^anus apud Seleuciam profluvio ventris enecantur; a/. a. 432 et 135. moritur anno setatis lxiv. Eus, a. pr. 437 Hierusalem ab JEXxo Adriano reparala est, et

119 AdrianuB ann. xxi.Hic per Quadratum disci- ex ejus nomine iElia nuncupata, et Judeis neiniroi'- pulum apostolorum, et Aristidem virum sapientem rent interdicta* Eus. a. 435 et h, a. librisapologeticisedoctus^mitisefliciturGhristianis. . 438 Primus ex ([entibus HieroBolymis episcopuB Hier. — Adrianus Alexandriam publicis restauravit Marcus ordinatur, cum Jam quindecim de JuMca expensis. Eus. apr, gente obiissent. Eits. a. 125^ 436.

l^ Adrianup iterum Judaeos profligat. Eus. apr. 11 439 Adrianus morbo intercutis aqu» mo-

^O 424')Cisiu8 papa VI sedit annos xii. Eus, a. .. fitnr, major Bexagenario. Eus. a pr,

pr.:al. a.'ll9. 440 (/n inarg, Antoninus ann. xxv, mens. iii.) —

422 Adrianus bellum in Sauromatas gessit. Eus. Antoninus, cognomento Pius, per apologeticum Ju-

a. 420. — Terrsmotus factus est. Eus, a. pr, Btini, GhriBtiani pbilosophi et postea martyrie, edo-

123 Adrianus in Libyam, qus a Judsis vastata ctus, clemenB efflcitur nostiiB. Beda l^ph. HyginuB

fueral, colonias deducit. Eus. a. pr, papa Vill sedit annis iv. Eus. h, a; tU, a. 139.

i24 Justinus (22*), episcopiis Aiexandriffi^sedit an- 444 Antoninus pater patrio appellatur. Eus. a pr.

nis xi; ai. a, 422. — Adrianus legem dedit Athe- 442 VafentinuB et Gerdo, et post Maroion et Mar-

niensibus. Eus,, a pr.; def. in B. cus Ecolesiam heresi impugnant. Eus, a pr.

425 Hierosolymis post Philippum (23) Seneca de- 4 43 JnstinuB pbiloBophus pro GhrietianiB apeloge-

cimuB constituitur. Eus, h. a, ticon Antonino Boripsit. Eus. a pr,

126 Hoc tempore Aquila interpres habetur. Hier. 444 Pias papaDCBedit annisxv.Ciu. a.pr.; 0^.442.

a. 428. 4K5iAntiCiGhi« ooinBtituitur episcopuB Heroa (25).

427 Adrianue» apologeticis nostroirum aooepti^ Eu^, a. 443.

litteras prq Christianis misit, Eus. h. a. 448AlexandriflaMarousVIIepiscopuBBeditanniBZfi.

129 His tempuribuB SaturninuB, et Basilifies» et £ttf, a. 444^

GarpoQr^teB h«resin condiderunt, £ttf. a. 423« C 449 Vale^tinut hareticueagno^citur.JSio^a^ 44^^

130 . A4rian.u8 pater patri^ primus appeUatur, 1$2 Apollonius et BaBilides pb^OBophi ilitt6U>e8.5

Eus. a. 127. habentur. Eus^ a» 447;

131 Antiochiae ordinatur GorneUus episcopuB.EiM, 156 Crescens cynicus philoBopbus Justino aoBti;t>

a. 129 ; al, a, 136. — Nioopolis et Gssarea t^rror perBeoutionein oommovit, in quo, ille giqriqBB^ pro

motu cQrruerunt Eus^ o. 129« ChriBU) Banguinem fudjU £iUf a« 4^1; oL 4Cf7>

GOMPENDIUM EX CODIGE EERNOLPL

116 Ignatius AfiHochi<e episcopus martyriiuUur. annis xxu, mensibui n\r hte per Apol(>ge(ifumr,^e\^

Pag. b. a. ut.A. an. seq. i

IfSAddit: jElius Adriamu XII, annis xxj. Hig iW Hyginus papa FHl sedit annis iw, Hic dii^ceSf

per Quadratumt etc., ut A. an. seq. ^it iv Idus Jan. 1

421 Adrianus plurima tributa relaxal^ Eus. a. 119. D 144 Addit: obiit ivMus JuliL ^

432 Siaius papa sub Adriano imperatore passus est 149 Piuspagajuxta^baptist^rium.S* Pnia^0^. ^-

VIII Idus Aprilis; al. a. 427. secratiit^tit^lfif^ S. Herpi^ de.qua^ ApostfiluS' ad\ Ro^^ ■

\?^ kM\i: juxta Eusebii hisloriam annis ni. Pas' manos: Salutate Phlegontam (et) Uermen, cujus ^

sus est VI Non, Januarii. creditur esse tiber ilte Pqstoris, licet apocryphus,, qui .

439^Addit; Antofiinus Xlll, cognomento Pius, apad.Gr^^^f mtt/tem,t^^(i^ur,(2;6)..

NOTiE.

j

r22*) Eusebius Justum eum appellat. ad an. 420. tuus an. 436; Unde bic alter e8t«(]n8 nominiB, prioriB .

(23)ZacbaBUra secnti suht Tobias, Benjamiii, post.Gorneliumijirca an. 450 successor, 1

Joannes,Mathias,Pbi]ippus,Seneca, buncJuBtuBlf. (26) Vid« de boc libro Gofelerii Judicium p. m. ,

Levi, Eubrcm, Josepb, Judas n, omnes ex Judsis. cod. apocryph. N. T. Pabrioii p. 7&, uhi et^^hA^ ^

(24) Eusebio ad an. 434 dicitur HymeneBus. betur editus.

(25y Heros seu Heron notatur supra a. 110, m.or-

63

CfHRONlCOK. — SMC. II.

66

CODEX AUGTENSIS. 157 AhaandriaB Celadion dctavus episcopus sedit A ^^ l^l His t«mporibu8ll6ge8ippu8, Dionysiua Go-

annis xiv. Eus. a. 150 al. a. 151.

£53 Atticetus papa decimiis sedit annis xiii, Eui, a. {51; a/.a. 157.

It 159 Hieroaolymis post ttarcnm factus est episcoDua Gassianaa XVII. Eus. a, 157.

^60 AntoniDus Piu^ apud Lorium bbiit aniio aeta- tii Lzxvii, Eu$. o. seq.

M itarcus Antoninus Verus cam fratre Lucio Aorelio Gommodo aequo jure administraverant im- periam. Eus. a. seq. {In mdrg, Marsus et Lucius ann. xix, mens. i.)

162 Lado Gssari Athenis sacriAcanti ignis ab OrieDte in Occidohtem in codIo ferri visUs est. Eus. i.ieq,

163 Pronto orator insignis habetur. Eus a. seq, M Cesares de Parthis triamphant. Eus. a. 466. 165 Qoarta persecutio«orta apud Asiam, Polycar*

pum cam plurimis» et in Gallia (27) muUos sancto- ram coronavit. Eus, a, 168.

\^ Lnes maxima multas vastavit provincias, et exercitoffl Romanorum pene dolevit. Eus. a. 169 ; CapUol. a. 168.

168 Soter papa XI sedit aanis vni« Bus, a, 469. an. h. a.

169. Antiochiae Theophilus episcopas ordinatur, virsapiens. Eus. k. a; ai, a. 476.

170 Lucius Gaesar apoplexi exstinctus est. Eus. A. a. — AlexandriaB Agrippinus episcopussedit an- IU8 XII. Eus. a. 167.

rinthi episcopus, et Pynitus Gretas epiacopus blari tiabentur. Eus, a. 472.

473 Cataphrygarum hasresis oritur. Eus, a. '\i%.

474 Hoc tempore Talianus haBresiu Bncrattearam (48) condlt. Eus. a. 172.

175 Maxima pcr totum orbem pestileiiUa fuit. Eus. a. 173.

476 Antoninus mulLa bolla pcr se et pec duces suos faciebat Eus. a. 174. — Elcutherius XII papa annis xv. Eus. a. 177.

177 Antoninus Gommodum filium consortemre- ghi fccit. Eus. a. 178.

178 Imperatores dona largiti sunt, debita relaxant el scveriores leges tempcraut. Eus. a. 179. — Lubius

n Britanniae fex ab EleQLheriopdpaChrisiianuseffici- tar. Beda.

179 Antoniiias in Pannonia morboperilt, et Com- modos a s^natu Aagustus appdlbtctK EUt. a. 480.

480 Gommodus post mortem patris Germiiiioa fe« liciter vicit. Hio obscenus et pravus. Eus, a, i^, — (/!• marg, Gommodua XV, ann. xiii.)

481 Alexandriie templum Serapis iiicen»inD dbt. Eus, a. 182. — 14 Jaiianus X AlexandriaB e^sco- pus sedit annis x. Eus. a, 180.

482 Irenffius Lagdunensts eplscopus insignis ha- betur. Eus, 483. — Panthenus et Clemens Alexan- driae clari habeutur. Eus. a. 495.

483 Gommodianae thormae Rom« factae sunt. Eus. a. 484.

GOMPENDTUM EX GODIGB BERNOLDI. 158 Anicetuspapa decsmus sSdUannts xi, marlyrio C 475 ITu temparibus Hegesippus, IHonysius Cbrtriihi

eomaius est xvi Kal. Maii, cujus teinpnyribus memdrat Beqesippus se Romam venisse^ ibique ad Bleutkerium papam permansisse. Eua» hist. i&i^BieTosolymis^ eto., ut Aug, a pr.

161 AnUmmus Pius^ etc., A. an. prec.

162 Uareus AnUmmus Verus cum fhUre Lueio Au- relio Commodo annis xix, mense uno,

163 Hi primum seguo jiure admimsiraverunt tmpe" niuR.

164 Lueio Cmsari^ ete.y nt Avg. a 162.

165 Fronto orator, eta^ ut A. an. 163.

166 desareSt eto., ut Aag. an. 164.

167 M his prineipibus gvarta perseeutio^ etc., ut A ao. 165.

409 Hoc tempore lues maxima, eto., ol; A. an. 167. n 170 Soler papa XI sedit annis viii. Hic diseessit

XI Kal, Maii, a. 477. 474 AntioM^e Tkeophilus episoopus vir sapiens ar-

diiuUur.

\TZ Alexandrix Agrippinus epUcdpftS hanus sedit emis X. Lucius Cxsar^ etc., ut. an. 170.

NOTiE.

(27) Te^ Sdlpi^ofifeV^; K \\, Hlst. saicr. c. 46, pnmnm an. 477 intra Gfitllias martyria visa sunt ; eai conaentit PitalU^ Qrosias bist. 1. vii, 6. 45.

episcopus, ModestuSf Melito^ Pynetus Creix episco- pus^ TheophUus Antiochiae episeopus^ ApolUnaris et alii plurimi dodores clari habeniur.

476 Hoc tempore TatiOnus Encratiiarum hseresin condit. Antoninus imperator niutta praetia per se et per duces suos eonira Romanos inimieos e.vegif. Au" tiochiae VII episcopus Maximus (29) conslituitUr. d. 486.

477 addit: Eleutherius papa XII sedit aiinis xiii.

478 Imperaiores de hostibus trtumphani^ et debita plebi relaxant.

479 Lucius Britannise rex ab Eleutherio pixpa^ ut Chistianus ef/iciaiur, impetrat.

180 Anioninus in Pannoma moritur.

481 L. Antoninus Commodus XV, post mortem pa- tris, annos xiii regnavit. Hic Germanos feliciter vieit, Cseterum obscenus et pravus fuit.

182 Alexandrix Jutianus X episeopus sedii OH" nis x.

183 Templum SerapiSj etc, ut. A. an. 481.

^28) Leg. En(iratitarum.

(29) Uic aliis Maximinus dioltur.

67

HERMANNI GONTRAGTI AUGIENSIS HONACHI.

68

CODEX AUGIENSIS. 484 Comxnodus Septembrem mensem nomine suo A quoque et Bachilus AsiaDi, et alii episcopi insignes

appellavit. £ta. a. iH5.

485 Hierosolymis XXVI ordinatur Maximus epi- scopus. Eus, o. 486. — Origenes apod Alexandriam nascitur. Def, m. B., h, a,

486 Montanus quidam hasresin Cataphrygarum condit Eus, a, 172.

488 Capitolium Romae et bibliotheca fulmine cre- mantur. Eus, a, 489.

189 Alexandrio Demetrius episcopus sedit annis xuii. Eus, a. seq, — Commodus colossi capite su- blato su» imaginis caput Jussit imponi. Eus, a, 490.

190 Commodus multos nobiUum interfecit. Eus, a, 191. — Serapio VIIIAntiochiseepiscopusordina- tur. Eus. h, a. ; al, a, 499.

habentur. Eus. h. a,

198 Judaicum et Samariticum bellum motam est. Eui. h, a,

499 SeverasParthosetAdiabenos, Arabasquesu- peravit. Eus, a, seq,

201 Therms Severians apud Antiochiam ftict» sunt. Eus, h, a.

202 Zephyrinus papa XIV sedii annis xvin. Eus, h, a,

203 Severus quinta persecutione plurimos sanclo- rum coronavit, inter quos pater Origenis Leonides cum multis aliis martyrixatur. Eus. h, a.

205 Perpetua et Felicitas hac persecutione bestiia deputantur apud Carthagiuem.

491 Questio de Pascha oritur, et in Dominica die B 206Symmachu8 et Theodotion interpretes haben-

ceiebrari jubetur. Eus, a. 197 (30).

492 Commodns cnnctis inoommodus indomoVe- Btali strangulatur. Eus. a, 193 ; sed legil : Vestiliani.

493 Pertinnz major septuagenario ex senatus consulto jussus est imperare. Eiu, h, a, [In fnarg, Pertinax. XVI, mens. vii.) Victor XIII papa sedit 16 annis x. Eus. h, a, — Pertinacem occidit in palatio Julianus Jurisperitus, et regnavit pro eo vii menses. Eus, h, a,

494 Severus genere Afer Julianum apud Molvium pontem interfecit, et in honorem Pertinacis, quem idem Julianus occlderat, Pertinacem se cognomi- nari jussit. Eus. h, a, In marg, Severus XVII ann.

XVII.

tur his temporibus.

1 8 207Severus vailum apud Britannos per cxxxii millia passuum a mari ad mare fecit. Eus, h, a. ; Spart, a. 209.

208 Tertullianus Afer^ clarissimus habetur. Eus. h, a,

209 Origenes Alexandrio studiis eruditur. Eus, h, a,

2i0 Severus in Britannia moritur. Eus, a. 241. . 2H Antiochiffi Asclepiades iX episcopus ordina- tur. Eus\ a. 212 {In mar^. Antoninus XVIII ann. vii.)

212 Alexander XXXV Hierosolymorum episcopas ordinatur vivente Narcisso, Deo per visum Juben- te (32). Eus, a. 213.

213 Antoninus Caracalla propter genus vestiB,

496 Hoc tempore Narcissus. Hierosolymorum epi- C quod Rom» erogabat, cognominatur (33). Eus, a. acopus, et Theopbilus Cssariensis Polycarpus (34.) 214 ; Sexl. Aur, VieL a. pr.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

484 Eoclempore Panthenus^ ut. A. an. 482. 186 Commodianx, etc., ut. A an. 183.

487 Origenes^ etc, ut. A. an. 485.

488 Hoc tempore Montanus^ eto., ut. A. an. 4S6. 189 IrensBUs Lugdunensis episcopus et alii doct&res

claruerunL

490 Capitolium, ut. A. an. 188.

191 Commodus Colossi, etc., ut A. a. 489. >* Vi- ctor papa XIH sedit annis xi. ^ Alexandriee Deme- ^ trius XI episcopus annis xliii.

193 Magna quxstio de pascha^ etc, ut Aug. a. 191.

i9iCommodus cunctis^ etc, ut in Aug. a. 192. — jEHus Pertinax XVI menses vi. Hunc Julianus ju- risperitus ocddens regnavit menses septem, — - Seve- rus XVIIf genere Afer, annis xvii. Hic Julianum ctvili bello vicit^ et se Pertinacem appellavit,

497 Hoc tempore Narcissus Hierosalymitanus, etc, ut Aug. a pr.

(30) Non una est omnium de tempore hqjus con* oilii Romani sententia, quod plerique ad annum 196, aut sequentero reponunt. Pag,

(3i) Eus. Cbr. Polycarpum melius Polycratem vooat.

(82) Alexander bio antea Aierat epiacopus Cappa-

499 Judaicum^ etc, ut Aug. a. pr.

200 Severus Parthos, etc, ut Aug. a. pr,

202 Thermae Severianss, etc, ut Aug. a. pr. — Victor papa martyrizatus est xii Kal, Maii,

203 ZephyrinuB papa XiV, sedit annis xviii ; qui discessit vii Kal, Sept,

204 Severus quinta persecutione^ etc, ut Aug. a. pr.

206 Perpetua, etc, ut Aug. a. pr.

207 Hoc tempore Symmachus, etc, ut Aug. a. pr.

205 Severus vallum^ etc, ut Aug. a. pr. 210 TertuUianus, etc, ut Aug. a. pr. 208. 214 Severus in Britannia moritur, Antoninus Cara*

calla XVIII, annis septem,

212 Antiochiae nonus episcopus Asdepiades ordina- tur,

243 Hac tempore Alexander episcopus CappadoeUe a Narcisso Hierosolymitano episcopo consHiuitur, Vid. Aug. a. 242.

docin, anno 212. Narcisso Hierosolymitano succes- Bor datus, de quod vid. Bolland. 48 Mart., t. II. Nar- cissus vero ccaitur 29 OcL

(33) Caracalla indumenU eenus erat, ad talos uaque demissum. Vid. Sext. Aurel. in Antonino.

69

CHRONICON. — SiEC. II

CODEX AUGIENSIS.

70

214 Antoniana thenn® diotffi sunt Caracalls ex A lytus, et Beryllus episcopas Bostrenus clari scrip-

tores habentur. Eus. h. a. (34).

229 Antiochiffi ordinatur episeopus Zebennu8(35) XI. Eus h, a.

230 Mamroea mater Alcxandri Originem oele- berrimum doctorem ad se 1S vocatus audlvittta. hist. — Alexandris Heraclas episcopus annis xvi. Eus. a. seq.

231 Alezander in matrem Mammeam unice pias fuit, et ob id omnibus amabilis. Ew. a. seq.

232 Origenes de Alexandria ad Cffisaream Pals- stins transit. Eus. a heq,

233 Pontianus papa XVII sedit annis v. Eus. a. seq.; al. a, 230.

234 Alexander RomiR rnvorabilis Tuit.

nomine Antonini.

215 Antoninus Roms thermas sui nominis «di«* flcaTit. Jrm. a. 216.

216 Antoninus impatientia lidibinis novercam aoam Joliam duxit uxorem. Eus. a. 217.

217 Antoninus interficitur anno vit» XLUI. Eus. is.

218 (/» marg. Macrinus ann. i.) Roms amphi- theatram incensum. Eus. — Antiochiffi episcopus eoastitaitar Pbiletus X. Eus. A. a; al. a. seq. — Maerinas eum filio Diadomeno occiditur in Arch&- Iiide. Eus. h. a.

17 219 (/n marg. Aurelius Antoninus ann. rvi) ADrelins Antoninas adeo impudice in imperio vixit,

Qt nnllum genus obscenitatis omiserit. Eus. h. a. ^ 235 Alexander tumultu militari Mogontiaci ooci-

CiUistos papa XV annis v. Eus. a. 220; al, h. a. 220HippQlytas episoopus elarus habetur. Beda.

221 In Palsestina Nicopolis, qus prius Emmaus Tocabatnr, condita est. i^t». a, seq,

222 Anrelins tumuitu militari Roma occiditur. £tts. h. a.

223 (/n marg. Alexander XXI ann, xiii. (Alexan- der Xerzem regem Persaram vioit.£t». h, o.

224 Hic militaris disciplineB severus correotor fait. Eus. h. a.

225 Urbanus papa XVI sedit annis ix. Hic mul- to9 Dobilium ad fidem Christi convertit. Eus. h. a.; al. a. 223.

226 Ulpianiis jurisconsultus insignis habetur.fuf. k.a.

227 Thermffi Alexandrins Romse sdiflcatffi. Eus. C h.a.

228 Geminua presbyter Antiocbenus, et Hippo-

ditur. Eus, h. a.; PauL Oros.

236 (/» marg. Maximinus XXII ann. m.) Maxi- minus Chrislianos, et maxime rectores ecoleBifi,' sextus post Neronem persequitur. Eus, a seq,

237 Maximinus advcrsum Germanoa bellom feli- citer gessit.

238 Maximinus Aquilegi» a Pupieno ocoiditar. Eus. h. o.

239 (In marg. Gordianua XXIII annis sex.) An- terus XVIII papa sedit mensem unum; post quem Fabianus XIX annis xxiii. Eus. h. a.; al. a. 236.

240 Pupienus et Albinus, qui impcrium arripue- rant, in palatio a Gordiano occisi sunt. Eus. k. a.

241 Hoc tempore Julius Africanus chronographus clarus habetur.

242 His temporibus Origenes Thdodprum (36) et Athenodorum fratres, poslea episcopos nobiles, di- vina imbuit philosophia. Bus. hist.

GOMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

214 Anicninus Caracalla^ etc., ut Aug. a. pr.

216 Antonmus Ramje, etc., ut Aug. a. pr.

217 Antaninus impatientia, etc., ut Aug. a. pr. 2iS Antoninus interficihir, anno vitas XUII. —

OpUius Macrintu X/X, annum unum regnavit.

2\9Macrinus cum fUo IHadumeno occiditur. — M. Aurelius AnUminus XX, annis quatuor.

^Callistus papa XV seditannis v. Passus est sub Alexandro imperatore^ secunda Idus Odobris.

221 Hippolytus episcopus clarus habetur,

222 In Patestina, etc , ut Aug. a. pr.

223 Awrelius tumultu militari Ronue ocdditur. — Aurelius Atexander XXI annis xiii. Hic in mairem ntam unice pius fuit, et cunctis^ charus.

224 Alexander Xerxen regem Persarum vicit.

225 Vrbanus papa XVI sedit annis viii. Hic mul' tot nobitium ad fidem Christi eonvertit; octavo Kal.

D

(37) JuUi obiit. 227 tferoniansR thermx Atexandrinae vocantur,

232 Pontianus papa XVII sedit annis sex^ passus est sub Maximino imperatore xii Kal. Dec.

233 Alexandriss Heraclus XII episcopus,vir sapiens^ sedit XIII.

235 addit : Maximinus XX//, annis tribus. Hic ChristianoSf et maxime rectores Ecclesix, sexto post Neronem persequitur.

236 Alexander Hierosolymorum episcopa^ XXXV; al. a. 212.

237 PoiUianus papa et successor ejus Anterus XXV UI papa post primum mensem pontificatus mar- tyrizantur, tertio lionas Januarii. (38) Eus a. 239.

238 Fabianus papa XiX sedit annis xiv. Maxi- minus Aquileije occiditur. Gordianus XXIlI annis sex.

NOTiE.

(34) Hic Ensebio Geminianus dicitur. (37) Pro Julii legendum Junii ; colitur enim 25

(35) Aliis Zibenus dioitur ad an. 230. Maii.

(36) Mnrenms codex addit cognomenio Gregorium. (38) Pontianus sedit ab a. 230 usque 235, et An-

I^^occsaiiensem seilicet postaa episoopum. Vid. terus uno mense. ui. 266.

71

HEHMANNl GONTRACTl AUGIENSIS MONACHI.

73

GODEX AUGIENSI8. 19 243 GordianuB, cuTn victor Parthis reverte- A cutionem movet. — Antunius in Mgypio nit8citur«

retur, band Tonge a ftomano boIo interficttur. Eus. a. seq.

244 Mtlites Gbrdiano tdihalum «diflcant, et ossa •jui Roii)am reportant. Eus. h. a. {In marg. Pbillp* put; eum fllio ann. vii.)

245 Philippus primus omnium imperatonim Christianus fuit. Hic fllium suum Philipptim con- sortem regni fecit. Eus, h. a,

246 Regnantibus Philippis milleBimus annus Ro- mane urbis expletus est. Eus. h, a.

247 Miliesimns annus a Gbristiano imperatore variis ludis celebratus est. Eus, h, a,

248 Tbestrum Pompeii Roms incensum. Eus.a, 246.

Decius cum filio oociditur. Eus, h, a, — FAbianus martyrizatur, pro quo Gomelins papft Mdlt annis m (41), qui et ipse martyrio coronattir. Eus, h. a; al. a. pr. - ■■

^53 (/n 'marg. Gallus bum Volusiano ahn. ii, mens. iii.) Origenes anno iBtatis lxz, moritur. No- vati]B presbyter auctor baprescos exstit. Maziiha pes^ilehtia facta Mt. Eus, h, a,

254 Lucius papa XXI, mensibus viii ; pMt ^xAm Stepbanus anhis ii. Gallus dum filio ifiterflcittir. Eus, h, a,

255 (In marg. Valeriahus et GalliedQB \ian. xv.) Valeriahus octavam persecuiionem in dhrfsttsLtidl exercuit. £ii«. a, £57.

249 Philippus urbem nominis sui in thracia con- 1> 257 Gyprianos doctbr eximius, GaKttaghiefisis

siruxit. Ens. a, pr.— Bis temporibus Origenes mul- ta BciSpBit.

250 AlexandrTffi Dionysius XIII episcopus sedit ahhis XVII. £1». a, fr,

254 Philippus senior Veron». RomsB vero Junior occiditur. Eus, h. a. {In marg, Decius ahn.i, mens. III ; al. a. 249.)

%Q 252 Deoius, cum Philippos patrem et filium

episcopus, mar(yrio coronatur. Eus. h. a; dlii oti. seq.

258 Valerianus ibl Sapore Persarum ri^ge capitnr. Eus. h. a. M Xistus papa sedit annis vn. Eus. a. 256. annis viii.

259 Valeriano in Persas ducto, et oculis privato, Gallienss pacem reddit nostris. Eus. a. seq.

. 261 Gailienus in omnem lasciviam dlssblvitur. Eus. h. a.

lnterfBcissetyOb eorum odium in Gbristianos perse-

COMPENDItJM EX GOl)ICE BERNOLni. 244 Gordianus cam yici&r, etc. ut Aug. a pr. — quo Comelius papa XX sedit annis tribus, Decius Philippus XXIV cum Alio Philippo annis septem. cum filio suo in Tfira^a a Gothis oafi^itur. Gal- Hic prinius omnium imperatorum Chrisiianus fuit. lus XXVI cum Volusiano filio annis auobus, men* Nota Bernoldi in margine superiorc. De hoc Phi- G sibus in. a. 251. ^

lippo legiturin eccfes. Hist. quod in ipsa die Pdschae 253 Origene anno setatis, etc., (42) ut Aug. JVo- cuni communicare vellet, a6 efiscopo loci non pcrmit- vatus presbyter Romanse Ecclesise (43) hs^esis^ Nova-

teretur^ usque dum prxmtssa conjessioue pcccatorum inter poenitentes satisfaceret (39).

245 Philippus Philippum filium suum eonsortcm rc- gni sui fecit.

247 Atexandrise Jtin tumysius episcopus clarus dodtor sedit annis xix, qui suo terhpore Sabellianam h3tresim apud Ptotemdidam asserit exortam. Eus. a. 249.

!S48 MiHesimus annus ab urbe eondlitd festive celC' braiuK

249 Origenes presbyter his temp6rib)iis tanta scri- pstt, tit tfieronymv^ quddam loco (iO) quimjue millia librorum ejus se legisse dicat.

tianorum auctor : qui se Catharos dixerunt, in mar- gine nota 6ernoldi : Novatiani in crimine tapsis ve* niam dinegant^et si dignepcsniteanf.

234 Galtuset Volusianus interfedisuntfnieramnas. Valerianus XXVII eum Gallieno annis xi.lke octor vus persecutUmem in ChrisUanos exercuit.

255 Comelius papainartyr ef/icitur xvfn kdt. Oci. Lucius papa XXI sedit menses vni, pdssus iv lifon. Martii.

256 Siephahuspapa XXIIsedit annis duoiiii^ Mdr-

tyrio coronatus est iv Non. Augusti.

258 Sixtus papa XXIII sedit antiis undec^, qui

^ pro Christo decollatus est viii Idus Aug. — Vcden»'

2Sf Phiiipput Senior Veronse, Junior vero Homss nus commota perseeuHone, a Sapore rege Persarum

oceiditur. Decius XXV, anno tttro, mensibus tribus. captus et dculis prlvatus, in servUute mOerajiHi con"

Iste^ septii/hus in Christianos persecutionem excitavii. senesdt, et Galiienus territus pacem Christianis red-

2S& Fdbianus xiii KcA. Feb. martyrizatur, pro didit.

NOTiE.

(30) Eusebius duos tantum annos Gomelio tri- buit.

[40) Faotinn id & S> Sabyla Qpisoopo Antiocbeno rerert Eusebius, Hist. eccl. 1. vi,c. vi, c. 27;q^ota- men testlmooiQ non obstante, Pagius in Gritica Ba- ronii, ad.an. ^44., n. IV, Philippum Ghristianum fhisse negat cum aliis eruditis.

(41) Forte in epistota ad Paulam, in qua se ope-

rum Origenis catalogum texuisse tcstatur cap. 54 de Viris illustr. qusB tamen intercidit.

(42) Mureume: aadit vet in. Tyro sepelitur^ notam- que marginalQm.tQxtui iuHJit. .;..... ^ w .

(43)NQy4tns. erat^ IirQ9byier GvrthagiiiatiBis Eo- cle^«,.ui4i,pum,Novatiitiio Komano preBbytero prae- dictam baresin conflavit.

71

T^ CHRONIGOIf. — Sj«G. III.

CODEX AUGIENSIS. 262 GcnnaQi Italiam, Alamanni Galliaa et Italiam A q«o regnavit Tacitus mensibus vi. Quo apud Pontum

popalftniur. Etu. h, a; Eutrap. a, 264.

263 Macedonia, Graecia, Pontus, Asia et alias pnmncia depopulantur per Gothos. Eus, a pr.

265Diony8ias papa sedit annis ix. Eus, a, seq.f aL a. 259.

266 Hoc tempore Theodorus, qui et Gregorius» Neocaesares episcopus virtutibus claruit

267 Hierosolymis Hymenffius episcopusordinatur. Eus, A. a.

2^ Galiienas Me«liolani occiditur. Eua. h. a.

270 (In marg, Claudius ann. i, mens. ix). Giau- dioa Gothos jam per annos xv lilyrieum Macedo- Biamqae vastantes superat Eus, a seq, — Paulus SamoiMLteaus Antiochis episcopus haereticus esse

occiso,Florianu8 regnavit dies lxxxviii, et occiditur. Eus. a. seq.

276 Feiix papa XXV,8edit annis v. Eus. a, seq., al, a, 269.

277 (/?i marg. Probus ann. vi, mens. iv.) Probus Gallias a barbaris occupatasingeuti virtute restituit. Eutrop.

278 Anatolius Laodiciffi episcopus clarus habetur, Eus. a. seq.

279 Manes qu*dam, genere Persa, insanam Ma- nichffiorumhffiresim condit. Eus, a. pr.

%Z 280 Antiochiffi episcopus constituitur Quiril- lus XVIII. Eus. h. a. vocat Cyrillum. 281 Eutychianus papa sedit raenses viii (44).

convincitar. Eus. a. 267. 99 GlaudiusSirmio mo- n Gui successit Gaius papa annis xvi. Eus. h. a

rttor, pro quo frater ejus Quintillus regnavit dies xm, et Aquileiffi occiditur. Eus. a. seq,

271. {In fnarg. Aurelianus ann. v, mens. vi.) Au- relianaspabiicc reiutilis, primo clemens Ghriatia- nis, poetea persecutor fuit. Trebel. a. pr.

272Zeoobia regioa OnentiB vincitur. Eusebiua L^odicensis episcopus insignis habetur. Eus. a. seq,

273 Aarelianum Roms triumphantem Tetricus et Zeoobia eaptivi prsceseernnt. Eus, a. seq.

2ik Imperator soli templum ffidifioat^ tft nonua CIiriskianoB persequitur. Eus. a. seq.

275 {In marg, Tacitus mens. vi.) Aurelianus di* vino falmioe territus, interflcitur a militibus, pro

282 Probus apud Sirmiuni tumultu miiitari ocii- ditur. Alexandriffi episcopus Theonas annis xix. Eus, h. a.

283 {In marg. Garus cum ijliis Carino et Nume- riano ann. ii.) Garus, victor dc Parthis, super Tigri- dera fulmine ictus interiit. Eus. h. a.

284 Numerianus insidiis Apri soceri sui occisus est. Eus. h. a. — Garinus» apud Margum a Diocle- tiano prffilio victus,interOcitur. Eus. a. seq. — Huc- usque ub incarnatione Domini supputantur secun- dum Dionysium anni gclxxxiv.

285 (/n marg. Diocletianus ann. xx.) Ab hoc anno Grsci pascbales circulos inchoabant (45).

GOMPENDIUM BX CODICE BERNOLDI. 265 Alexandrix Maximus XIV episcopus sedit an- C 276 Aurelianus divino ftdmine territus, inter By-

nis xviiiy al. a. 264.

268 Dionysius papa XXIV sedii annis ix. Discessit Ti Kal Jan. Paulo Samosateno hseretico deposito, Dom- nus XVI Antiochix episcopus ordinaiur, al. a. 270, Ens. a» 267.

269 Addit: Claudius XXVIII, anno uno, mensi^ bus IX. Isie Mhos, etc, ut A. an. seq.

270 Paufus de Samosata j4nliochenus episcopus hjereiicus esse convtnciiur. Nota marginalis Bernoldi : Bic Antioehise episcopus feminarum consoriio delecia- hatur, quod el clericis suis concessit, ne sibi hoc cri- men possent impuiare, quippe astricii eodem crimine. Eic etiam Christum hominem communis naiuras esse assemit. Bic cum damnatus nollet ab ecclesia disce^

%antium ei Ileracleam a militibus occiditur. Taci- tus XXX mensibus vi. Quo apud Ponium occiso, Florianus regnavit dies Lxxxvin, ei apud Tfiarsum occidiiur.

277 Felix papa XXV sedit annis quinque } marty- rio coronatus est iii Kal. Junii. — Probus XXXI annis sex, mensibus quatuor.

278 Gallix a barbaris vastniss a Probo Romano resiituuniur imperio.

279 Anaiolins, etc, ut A. a. pr.

280 Manes quidam... condidU, ut Aug. a. pr.

281 AniiochiXf ut. A. an. pr.

282 Eutychianus papa XXVI sedit mensibus it^ passus pro Christo viii Kal. Aug. Vid. not. an.

ierCf ad cumulum sui dedecoris publica manu expelli- rv prsc

tur ab ecciesia, ut narrat ecciesiasiica Bistoria (46). 271 Ctaudius Sirmio morilur, pro quo frater QttiniUtus regnavit dies xvii, et Aquileix occiditur. Auretianus XXIX annis quinque, mensibus sex. Bic reipubticse utilis, primo, etc, ut Aug.

273 Zenobia regina Orientis vincitur,

274 Auretianum Romx, etc, ut Aug. a. pr.

275 Auretianus templum soli aedificai, ei nonam perseemiionem in Christianos excitat.

NOTiEi

(44) Sedit annis viii, mens. xi ; Gaius vero annis tyrum, cujus initium repetitur a 29 Aug. anni 284. zn, mens. iv. (46) Eus. I. vii, c 23, 24. Murensis cod. hanc

(45) Ket hffie celebria iCra Diocletiana seu Mar« notam in conteztum reposuit,

PAnoi. GXLIII, 3

283 Gai'u5 papa XXVII, sediiannis xv. Alexandriss Theonas episcopus XV, annis xviii. — Probus apud Sirmium tumultu militum occiditur. — ^arus XXXII cum filiis Carino et Numeriano annis duobu^.

284 Carus vicior, ut A. a. pr.

285 Numeriattus occidiiur. Carinus apud Margum a Diocletiano interficitur. Ilucusquey etc, ut Aug. a. pr. — Diocletianus XXXIII annis viginii.

75

HEUMANNI GONTftACTI AUGIENSIS MONACHI.

GODEX AUGIENSIS.

76

286 Diocletianus Herculianum Maximianum in A consortium regni assumit. Eus. a. 288.

287 Maximianus in Gallia Amandum cum rusticis vicit. Eus, a. seq.

M288 Hoc tempore Carus [Eus. Carausius] Bri- tanniaoi, Narseus rex Persarum Orientem, Achilleus JEgyptium, Quinquegentiani Africam infestaverunt; ob qus Gonstantinus [leg. Constantius], Galerius et Maximianus in regnum assumuntur. Eus. a. seq.

290 Diocletianus Constantium Constantini pa- trem Gssarem fecit, qui regnavit annis xvi. Eus. a. pr.

291 Imperator Galerium Maximianum Cajsaiem fecit. Eus. a. 280.

292 Hoc tempore Phierius presbyter, ct Achillas et Melitus Alexandria) ciaruerunt.

293 His temporibus diversis et multis praeliis bostes diversi vincuntur. Eus.

295 Diocletianus se ut dcum adorari jussit. Eus. h. a., al. a. 203.

296 Gaio papas per martyrium coronato MarceHi- nus XXVIII successit. Eus, a. seq.

297 Diocletianus victo Achilleo Alexandriam et ^gyptum reccpit. Eus. a. seq.

298 Idem plurimos per totam iEgyplum proscri- ptionibus et exsiliis damnavit. Ens. h. a.

299 Constantius sexaginta miliia Alamannorum juxta Lingonas occidit. Eus. a. 301. Eutr. a. 297.

.. B

95 300 Galerius Maximianus, victus a Narceo, ante carpentu.-n Diocletiani purpuralus cucurrit. Eus. a. 301.

301 Maximianus Narseum superavit, et uxorem ejus ac liberos captivavit. Bus. a. 302. Euir. a. 297.

302 Diocletidnus et Maximianus insigni pompa de hostibus triuniphant. Eus. a. seq. ^

303 Diocletianus etMaximianusecclesiassubver- tunt, librds divinos incendunt, et Christianos cru- ciant. Eus, a. seq,

ZOi Diocletianus Nicomediae, et Maximianirs Me- diolanipurpuram et regnum deponunt. Eus. a. seq, — Eusebius papa sedit mcnses viii, post quem Mil- tiades annos iv (47). Eus. a. seq.

305 Maximinus et Severus Cssares facti sunt. Eus. a. seq. — Constantius Augustus obiit, post quem Constantinus Olius ejus, Eus. a. 307. — Con- stantinus Constantii ex concubina Helena fllius pri- mus imperator, excepto Philippo, Ghristianus fuit, et ab hoc Ghristiani imperatores esse coBperunt. Eus. a. 307.

306 (In marg. Constantinus ann. xxx, mens. x.) MaxentiusMaximianiHerculii fllius Auguslus appel- tatur. Eus. a, 308.

M 307 Maximianus apud Massiiiam turpiter in- terficitur. Eutrop. a. 310.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

286 Ab hoc anno, ut A. a. pr.

287 Diocletianus He^culium Maximianum in con- soriium regni assumii, al. a. 285.

288 Maximianus, etc, ut a. pr.

289 Hoc tempore Carausius... vastarerunt, ut A. a. pr.

291 Diocletianus Constanlium, ctc, ut in Aug. a. pr.

292 Diocleiianus, ut A. a. pr.

293 Hoe tempore Phierius, ut A. a. pr.

294 His temporibus, ut A. a. pr, 293 Diocleiianus se, ut A. an. pr.

298 Gaio papos x Kal. Mait martyrizato Marcelli' nus XXVIII successit annis novem, qui item pro Chri- sto pussus est VI Kal. Maii. Nota marginalis Ber- noldi : Hucusqus ecclesiasiica Hisioria Eusebii suc^ cessiones prxsuium Romanorum, sive Alexandnnornm apte rescribit, sicut et hic descript^ habeniur (48).

299 Diocielianus victo Achilleo, clc, ut A. an. 297.

300 Consiantius sexaginta millia Aiamannorum occidit.

C 301 Alexandrix XVI Peirus episcopus sedit annis XII. Eus. a. 303, al. a. 300.

302 Galerius Maximianus Narseum, etc, ut A. an. praec

303 Diocieiianus... triumphant. ut A. an. prsec

304 Diocleiianus in Orienie, et Herculius Maximia-^ nus in Occidente ecclesias subvertunt, libros divinos incendunt, et Chrisiianos decima persecutione post Neronem cruciaveruni,

305 Diocletianus Nicomedix ei Maximianus Me- diolani purpuras et regnum, ob senectuiis de/ectum,

'Sponte deponuni. — Galerius et Constantius Augusti, — Maximinus persecuior Chrisiianorum et Severus Cxsares eliguntur.

306 Conslantius augustus vir tnansuetus in Bri- tannia Eboraci obiii. Paul. Oros. h. a. — Consianti-

^ fitw Comianiii XXXIV ex concubina Heiena filius^ annis triginta, mensibus decem. Hic primus impera- tor... cmperunt, ut A. an. p.^^aec

307 Maxentins, Maximiani Herculii filius, Augu- sius appeliaiur. — Marcellus XXIX (49) papa sedit annis guinque, passus est xvii Kai, Febr,

NOTiE.

(47) Marcellinus quidcm hoc anno obiit, cui non Busebius, sed Marcellusposttrium annorum inter- pontinoium a. 308 suocessit. Pag,

(48) In cod. Murensi hflBC nota textui inserta le-

gitur.

(49) Marcellus papa, a. 308 electus, altero pOst anno 310 defunctus sucoessorem habuit EuBabium quatuor tantum mensium pontifloem.

77

CHROmcON. — SifiC. IV.

78

GODEX AUGIENSIS. 3080cciso Severo, Liciaius Cajsur efGcitur.ZfM*. A 323 Constantinus (53) filius Constantini, Ca3sar

a seq. — Gaierias Maxicnianus moritur. Eus. a. 311.

909Silvester papa sedit annis xxv (50). Eus a. 312. — MaximioiusCbristianos prosequituret apud Tharsum moritur, Eus. a. 342.

311 MazeDtiusjuxtaMoIvium pontem a ConstAn- tino supcratQs occiditur. Eus. a. 313.

312 Persecutio taodem post decem annos finita est.

314 Diocletianus in prsdio suo moritur et solus omiam prlvatus inter deos refertur. Eus. a. 3l7,a/. 0.313.

315 Pluriini persecutorum et magorum trucidan-

tur.

318 Licinius Christianos de palatio suo pellit et t% cantur. Hier. an. seq

erficitur. ~ Licinius occiditur. Eus. a. seq.

3«4 Hoc tempore crux Dominica ab Helena, Con- stantini matre, Hierosoiymis reperitur subMacario ejusdem urbis episcopo. S. Paulin. episl.U, al. a. 326. — - Nazarius relhor insignis habetur. Eus. a. seq.

325 Vicennalia Gonstantini NicomedifiB acta, et sequenti anno Romas edita. Eus. a. 327.

326 Hucusque historiam scribit Eusebius. Hinc Hierooymus, a/. an. seq,

327. 98 Constantinus Drepanam BithyaiaB civi- tatem instaurans, in honorem matris suae Helenopo- lim appellavit. Bier. a, seq.

328 Arianiepiscopi ecclesiam obtinuerunt,quorum tempora non digeruntur, quia hostes Christi judi-

eos persequitur. Eus. a. 321.

97 319 Hoc tempore Arius Alexandriffi presbyter ne&LBdam Arianorum bseresim condit. Epiph. a. 361.

330 Aiexaodriffi ordinatur episcopus Alexander .51). Eus. a. 322.

321 Arias presbjter» ab ecclesia a suo episcopo Alexaodfo ejectus, multos su® impietali sociat. iu. a. seq.

3^ Concilium in Nicsa congregatur cgcxyiii epi- Koporum 8ub Silvestro papa r52}.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

329 Juvencuspresbyter ciaruit.Porphyrius haere- ticus a Constantino de exsilio liberatur. Hier. a. seq.

330 Alexandris ordinatur episcopus Athanasius. Dedicatur Constantinopolis. Hier. a seq.

331 Edicto Constantini gentilium templa subver- sa sunt. llier. a. seq.

332 His temporibusEusebius Cassariensis episco- pus, et alii multi doctores claruerunt.

333 Antonius monachus clarus habetur.

^ Maximianu* Herculius, etc, ut A. an. prsc. C

309 Ocdso Severo, etc, ut A. an. prsc

310 Ga/rr*«« Maximianus Chrisiianarum persecu- ter, divitia uUione iactus, parcere Christianis jussit.

311 Maximinus Caesar persecutianem restaurat et fpsi maritur.

3(2 Petrus Atexandrias episcopus marlyrio corona- ^, pro quo Achillas XVll sedit, al. a. 311. Magna fms et lues in persecutores facta est.

^^^ PersecutiOj ut, a. an. pr»c.

311 Cmj/aTilifiiM Maxentium civiti bello, Deo ju- wste, apud pontem Molvium vicit.

315 Maximinus Csesar cum magno cruciatu mise- ^Uter et digne moritur, al. a. 313.

3l6P/nfm , etc, ut A. an. pr.

318 Licinius Cjesarprimo bonus Christianoram ut- ^ *». prava contra Constantinum machinans, et Chris- *«w» persequens, victus bello interiil (54). Melchia- ^f^paXXXl sedit annis iv, obiit iv Idus Januarii

320 Hoc tempore Atexandrise presbyter Arius ne- (^dam hseresim Arianorum condit sub Alexandro ¥*copo f itt Achillae successit.

321 Silvester papa XXXll[^)sedit annos xxiii,t7ien- ses x, qui discessit pridie Kal. Jan.

322 Concilium in Nicxa congregatur cccxviii epi- scoporum sub Silveslro papa, in quo Ariuscondemna^ lur, et septuaginta capituta constituuntur, sicut yitha- nasius dicit^ qui eide^* synodo interfuit. Nota margi- nalis Bertholdi : Suntex Nicaeo decies septena statuta, sicut Athanasius scribit simul et papa Marcus.

325 Vicennalia Constantini Romse acta,

327 Constantinus Sarmatos, Gothos et multas na- tiones Romano subdit imperio, al. a. 332.

328 Constantinus Byzantium urbem reparavit^et ex suo nomine Constantinopolim appeltavit et sedem Romani regni eam esse voluit, al. an. 329.

329 Alexandrias Athanasius episcopus ordinaluTf al. a. 328.

330 Hoc tempore Indi et Iberi ef/ieiwitur Christiani. Socr. a. 327.

331 His temporibas Eusebius Caesariensis episcopus et Juvencus poeta et plurimi doctores claruerunt.

332 Antonius ut A. an. seq.

333 Constantia, Constantini soror, uxor Licinii mo^ ritur.

NOTiE.

(50) laitinm pontiflcatns Silvestri spectat ad an. 314, duQ Melcbiadi seu Miltiadi successit. Pag.

\51 j Alexander an. 342 pontiiicatum coBpit.

52) Concilium istud omnfum consensu an. 325 loit eelebratum.

i^l Ensebiui rectius babet Cimitondu^.Gonstan-

tinns enim junior jam an. 318 C(Bsar fuit renun- tiatus.

f54) Initium persecutionis Licinii boo anno fuit| sca interitus anno 324.

^55) Melchiades a. 311 clectus obiit a. S^.

(56) Jam a. 3U papa faotus,

79

HERMANNl CONTIUCTI AUGlENfilS MONACHl.

80

GODEX AUGIENSIS.

334 Gonstantinus cumliberis suis honorilicas ad A Antonium litteras rnittil. Hier. a. 337.

335Tricennalibus Constantini Dalmatius Cocsar appellatur. nier. a. 337.

^9 336 Constantinus.dumbellum in Persas para- ret, apud Nicomediam obiitanno aetatisi^vi al.an. 337.

337 (In marg. Constantius XXXV, Constantinus e'c Gonstans an. xxiv, mens, v, dies xin.)Dalmatius Cacsar factione Constanti patruelis,et tumultu mili- tariinterficitur. Hier. a. 339.

338 Gonstantius Ariana hajresi per Arianum prc- sbyterum, et Eusebium Nicomediensem pollutus. Athanasium episcopum, et oranes non sua? partis episcopos persequitur. Hier. a. 340.

339 Constantinus bellum fratri Constantio infe- ^ rens, juxta Aquileiam occiditur. Hier. a. 341, al. a. 340.

340 Terra; motus multas urbes subvortit. Hier.a. 342. )

341 Franci a Constante perdomiti in pacem rece- pti sunt. Hier. a. seq.

342 Constantinopoli ejecto ab Arianis Paulo epi- scopo, Macedonius hasresiarches in locum ejus sub- Btituitur. Hier. a. 343.

343 Hoctempore Maximinus Trevirorum episco- pus claruit, a quo Athanasius a Constantio profu- gus suscipitur. Hier. a. seq.

344 Athanasius ad Constantis litteras Alexan- driam regreditur. Hier. a. 3'tQ.

3^5 Eclipsis solis factn est, elterrae motus muUas urbes subvcrlit. Hier. a. seq. et 348.

30 356 Tribus diebus acnoctibus Roma nata^it, et Campania3 urbes vexata3. Hier. h. a. hahet nut^- vit.

317 Bellum contra Pesas geritur gravi Romano- rum damno. Hier. a. 349.

348 llom»ordinatur Liberius, quo ab Ariani^ expulso Felix in ojus locum substituitur (57). Hier. a. 350.

349 Gonstans intcrlicitur anno a;tatis xxx. Ma.e gnentiusetalii multi conturbant rempublicam.Ht^. fl.35l.

350 His temporibus ossa Timothei et S. Aadreae apostolorum, et Luca; evangelistae Constnntinopolim invecta sunt. Hicr. a. 357, 359.

351 Gallus Gonstantiipatruelis Caesar factus.Ma- gnentius scipsum occidit. Hier. h. a.

352 Antonius monachus cv a^tatia suas anno in eremo moritur. Multi eremitae claruerimt, al. a. a5C.

353 Gallus QaBsar occiditur. Victorinus rhelor et Donatus grammaticus insignes habenlur.7/i^. a. 355.

354 JuIianusCoesar efficitur aConstantio.Eusebicus Vercellensis et Dionysius Mediolanensis cum aliis exsulantur. Hier. a. 356.

355 Magnae Alamannorum copias apud Argenta- rium (58) deletiB sunt a Juliano Casare. Zo5.a357.

COMPENDIUM EX GODICE BERNOLDI.

334 Constantinus in Arianum dogma labitur (59). C

335 ComtaniinuSf dum beltum in Persas pararetj apud Nicomediam obiitf a7ino xtatis&y. Hier. a. 338. — Constantius filius Constantini -cum Constantino et Constante fratribus annis xxiVf mensibus v, diebus XIII regnaverunt.

336 Constanlius per .iriatium presbyterum et Eu' sebium Nicomediensem fit Arianus et cathoticos per- sequitur.

337 Jacobus Nisibinus virtutibus claruit. Hicr. a. 339. — Dalmatius Caesar occiditur.

339 Terrx motus mulias urbes diruit. 3W Francif etc, ut Aug. a. seq.

341 Constantinopoli... subsiituiiur. ut A. an. seq.

342 Hoc tempore Maxiyninus Trevirotnim episcopus clarus habetur, a quo Athanasius, Ale.m?idruv episco- t> puSf a Constantio profugus honorifice suscipiiur.

3^3 Marcus papa XXXHI (60) sedit annis duobux, discessit Nonis Octobris.

345 Addit; Julius XXXIV papa omnis quindecim, ai. a. 337.

346 Betlum, etc, ut A. an. seq.

347 Constans haud longe ab Hispania interfiMtur anno xtatis xxx,al. a. 350.

349 Ilis temporibus ossa..» iilata sunt, ut Aug. a. seq.

3oi Antonius monachus centisimo quinto sux xtcb- tis anno in eremo moritur : quo tempore mutti ere^ mitx virtutihus ciaruerunt. Hier. a. 358.

352 Victorinus rhetor et Donatus grammaiicus Ro- mx insigues haheniur. Hier.a.3o5.

:i5.S Jutianus etc, ut A. an. scq.

354 Magnx^ etc, ut Aug. an. seq.

355 Julianus Hheno Gen^anos vicit.

mTJE

(57) Ordinatio Liberii contigit an. 352, et substi- tutio Felicia o. 355. Pag.

(58)Id hodiarnum est Argentoratum. Vid. Am- mian. Marcell. 1. xvi, c 42; Eutrop. l.x.

(59) Ab hao hasreseos labe, quam Gonstantino S. HierofiymuBin Chroiiicoob susceptum extremo vit»

suaj tempore abEusobio Nicoraediensi Ariano ba- ptisma perpcram inussit, illuro egregie vindicat Pagius in-Critica Baronii ud an. 324, n. 44, alii— que.

(60) Marcus Silvostro an. 336 sufTectuB» post se- ptem menses Julium habuit succesaorem an. 337,

8i

CHRONICON. — SiEG. IV.

12

CODEX AUGIENSIS. Sl 356 Jtiliaaus Rheno-Germanos vicit. Amm. ^ tum a Juliano privatus fuit. Hier, an, 365. -^ (In

Hil&rins Pictaviensis et Athanasius Alexandrinus ab AnaDis multa mala passi sunt.

337 Apud Ariminum synodus Arianorum contra fidem ficla est. Hier, a. 360. — PaulinusTrcvirensis episcopus in exsilio moritur. llier, a. 359.

358JolianusAugustinomenusurpat. Constantius in Partbos bellum parat. Amm. a. 300.

359 Constantius Parthico bcUo dimisso oontra Ju- lianuiB arma samit. Ammian.

SGJ Constantius moritur anno aetatis xlv. Hicr. a.382.

361 (/» marg. Julianus XXXVI, ann. i, mens. viii.) Jalianus ex Christiano lectore paganus factus per- sequilur Christianos. Athanasius, Eusebius, ot Lu- ciier de exsilio rcvertuntur. Hier. a. 3C3. — Pagani

marg. Jovianns XXXVII, mens. vm.)

364 {In marflr. Valentiniauus XXXVIII, ann. xi.) Valentinianus Valenti fratri suo Orientisimperium dedit. Hier. a. 3(35.

305 Roma? Damasus papa ordinatur (61). Hier, a. 307. — Valens ab Eudoxio Arianorum cpiscopo ba- ptizatus Ghristianos perscquitur. Hier. a. 368.

306 Gratianus, Vaientiniani filius, imperator ef- ficitur. Vcra lana pluvia; mista dc nubibus fluxit. Hier. a. 30S.

307 Athanaricus rex Gothorum Ghristianos per- sequitur (02). Hilarius cpiscopus Pictaviensis mo- riiur. Hier. a. .stvy. Nicaja terrae motu corruit. Hier, a. 369.

83 368 Euscbius Vcrccllensis moritur. Hier,

apod Sebasten sepulcrum S. Joannis Baptist^ in- " a. 374. — Iloc tompore Apollinaris episcopushflere-

Tadant.

n 362 Julianus, ad belium Parthicum profe- •Hi3 el Christianorum sanguinem diis suis vovens, Dci judlcio a quodam hoste occisus interiit anno ffitatia xxxu. Post quem Jovianus imperator factus, •uffl omni exercitu ad Christianitatem rcdit. i4mm. ff. 303. — Antiocbiae synodus hasresiaca collecta est. Bier. a. 365, o/. a. 361 .

3o3 Jovianus, in nova domo recubans suffocatus odoreprunarum et calcis, moritur; pro quo Valen- UQlaous regnaty qui ob fidem Ghristi tribunatu mili-

sim condit. Hier. a. 370. .'{69 Magna fames in Plirygia. llier. a. 371.

370 Ilis diebus post Auxentii Ariani mortem Ambrosius cpiscopus Mediolancnsium ordinatur (63). Hier. a. 376.

371 Didymus Alexandriae crocus claruit. Hier. a. 373 — Valentinianus Saxoncscaede perdomuit. Hier, a. 374; Ammian. a. 370.

372 Eunoinius agnoscitur, a quo haeresis Euno- miana. Hier. a. 373. — Burgundiones juxtaRhenum consederunt.

COMPENDIUM EX^CODIGE BERNOLDl.

^. Hoctempore Hilarius Pictaviensis episcopns, C 362 Syuodus fweretica Antiochix facta est, — /o- liXlhwiiasius Atexandrinus et omnes cathofici epi-

icopi midta ab Arianis mata perpessi sunt. ^Hier. Lseq.

357 Apud Ariminum synodus 400 episcoporum irianortm cordra fiiem facta est, al. a. 359.

358 MianuSy beltorum successu elatuSf Augusti vmen usurpat. Constantius inParthos betlum parat. -Nota marginalis Bernoldi: Liberius papa XXXV teiit annos sex. Quo expulso locum ejus Felix fi^pa X.Y\T/ uno anno occupavit, et iterum Liberlus a« $eii restituitur. Hier. a. pr. — Sanctus antem friu Constantium imperatorem hcereticum esse de- cUrans, marUprizatus est iv Kat. Aug. (64).

^ Constantius sumens moritur. Hier. a.

362. — Jutianus XXXVl apostata anno uno, men^

vianus... montur^ ut Aug. an. scq. — Vatenti" nianus XXXVHI regnavit annis undecim. Hic, elc, ut A. seq. 303 Vatentinianus Valenti, ut. A. an. seq.

364 Valens ab Eudoxio Arianorum episcopo se^ ductus et baptizatus, post inortem fratris orthodoxos persequilur.

365 Gm<iVmu5, Vatentiniani filius, Ambianis im^ perator efficitur. f^cra tana. etc, ut A. au. seq.

300 Athanaricus, rex Gothorum, Chnstianos in sua gente porsequitur. llier. a. 370. Dama^ms papa XXXVll scdit annis xvtii.

367 Hoc tempore Apollinaris Laodicex episcopus plura scripsit, sed posiea hxresin condidit.

308 Magna fnmcs in Phrygia.

ffiocto. Hic ex Christiano leciore paganiis factus ^ 309 His diebns post Ati.verUii, etc, ut Aug. a. seq.

ftrtequitur Christianos.

^V Pagani invadunt, ut Aug, au. seq.

361 Jutianus ad bellum anno cBtatis xxxii,

ui Aug. a. seq. — Jovianus XXXVUl, menses viii. ^iknm cum omni lexercitu ad Christianitatem ^«t. Hicr. a. 364.

370 Valentinianus Saxoncs in regianc Francorum canle pcrdomuit.

371 Burgundionum ocloginta ferc millia juxta Rhenum consederunt. Amm. a. 372 ; Hier. a. 374.

372 Post Auxenlium Arianum Ambrosio ordinato Itatia ad rectam fixlem redit.

NOT.E.

61) Factum id a. 366. Pag. .6:^) Persecutio Athanarici, qui primura a. 309 r^gaare cocpit, posterior est. .63)Ambrosu or^inatio pertinet ad an. 374.

(6 ) De hac damnatione, uli et de martyrio Fe- licis H, vid. Pagius in Brev. Rom. Pont, et Bollan- diani tora. VII Julii, ad diem xxiv ; do Liborio au- tcm tom. VI Sept., ad diera xxiii.

aa,

fiERMANNI GONTRACTI AUGIBNSIS MONACHI.

84

CODEX AUGIENSIS.

373 Hoc tempore docente Ambrosio Italia ad ^ Christi fidem convertitur. Hier. a. 376.

374 Valentinianus subita sanguinis eruptioue mo- ritur, pro qab Gratianus (ilius cum patruo Valeote regnavit. Hier, a. 376.

375 (/w rnarg. Valcns cum Gratiano et Valenti- nianoanu. iv.) Graliunus XXX millia Alanjannorum delevit. Ammtan. a. 378. Oros.

376 Valens legem dedit, ut monachi militarent, nolentes fustibus jussit interfici. So%. a. 375 ; Hier. h. a.

377 Gothi, datis a Valente Arianis doctoribus, Ariani efficiuntur. Chron. Goth.

84 378 Valens, Arianus imperator, post multa mala sua, in Thracia trucidato a Gothis Romano exercitu, ipsesagittasauciatus,fugicns, et invilem «> casam, cum ssepe equo laberetur, deductus, inse- quentibusque hostibus vivus in ipsa caea incensus, sepultura etiamcaruit.Postquem Gratianus XXXIX, fratris ejus filius, cum fratre suo Valentiniano re- gnavitannos vi. Hier. a. 379 ; o/. h. a. — Hucusque Chronica Eusebii Hieronymus perduxiU Hinc Heri- mannus (65).

379 Gratianus imperator ob perturbatumjmperii statum Theodosium, genere Hispanum, armis, fide

et religione prsBcipuum, Orienti imperatorem prs- fecit; qui xvii annis regnans Gothos, Hunnos, Ala- nosque et alias gentes plures coercuit deque tyran- nis Romanorum StBpe imperium vindicavit. Idal. — Priscillianus de Galliis (66) episcopus hoc tempore sui nominis ba^resim condit. Oros. Prosp.

380 Ab hoc anno Theophilus Alexandrinus episco- pus paschales cyclos inchoat (67). Ambrosius Me- diolanensis archiepisoopus multa hoc tempore sub- limiter scripsit. Prosp. h. a.

S5 381 Synodus eecunda universalis (68) cl epi- BCoporumConstantinopoli agitur contraMacedonium hseresiarcham, ipsius urbis episoopum, sub Tbeo- dosio Augusto et Damaso papa. Prosp. Idat.

382 Athanaricus, rex Gothorum persecutorque Christianorum, Gonstantinopoli receptus a Theodo- sio, moritur (69).

383 Arcadifis, filius Theodosii Augusti, a patre in consortium regni assumptus, regnavitannisxxTi. Prosp.

384 Theodosio Augusto filius Honorius nascitur. Romae post Damasum papam Siricius, qui ih Chro* nicis Prosperi Ursmus (70) dicitur, papa XL sedit annis xiv. Prosp. Cassiod.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

373 Valentinianus bellum in Sarmatas parans apoptexi moritur. Valens XXXIX post mortem fra- tris cum Gratiano et Valentiniano annis quatuor re- gnavit, al. a. 375.

374 CraUanus triginia millia Alamannerum dele^ vit. Hier. a. 378.

375 Valens legem dedit, etc, ut Aug. a seq. — Gothi datis, etc, ut Aug. a. 377.

377 Valens a Gothis^ occiso exerciiu, fugienSy in domo quadam vivus crematur, al. a. seq.

378 Post fnortem Valentis Ariani imperatoris Gra- tianus cum Valentiniano fratre suo annis sex regna- vit. — Hucusque Chronica Eusebii Hieronymus per-

C duxit. Hinc autem usque ad aunum millesimum quinquageeimum^quartum ab incarHatione Domini dominus Heremannus sua Chronica perduxit (71).

379 Gratianus imp\ TheodoUum Orienii impera- torem prxficit. Priscillianus, etc, «t Aug.

380 Ab hoc temporc. • . paschates circulos in- choat.

381 Synodiis secunda... Damaso papa: et posl damnalionem prxdicti hjsretici tres canones consti- tuuntur.

38i Maximus sihi regnum usurpans Gratianum Lu- gduni occidit (72),

NOTiE.

^ (65) Abhinc orditur codex novus Urstisianas edi- tionis, sou Lan-Gcorgianus, quicum Bavarico Ber- noldi aulojraphoad verhura concordat Initiumhic p&riter ponit codex San-Emmeramensis, ad Augien- sem m.ipis exactus. puod vero hinc potissimum exordiantur memorati codices, haud alia videlur ratio, quam quod Hormannns abhiuc Chronicon suum auspicatus memoretur, quamvis prioraasque ac sequontia ex aliorum scriptorum Chroaicis colic- gerit. . •

(66)Itaquidem codicea, sed Prospcr mellus hab^t

deGaIIaJcia;PrisciIlianu8enimnonGaIIu3,scdHi8pa- nus fuit.

|67) Vid. Leo M. epist. xuv.

(68; Nova aeque ac antiqua Prospen cditio clxxx episcoposnumerat; caBtori communiter cum uostro faciuul. Vid. L.ibbei coricct. Concii. lom. II. p. 911.

(69) Piobper hubetomV/i/ar.Idatius ct Marccllinus id ad anrium superioreni rereiunt, ac pubteiior na- lurali eum morte pcriisse scribit.

]) (70) Ast hoc in quibusdam tantum codicibus; in nova enim operum ejudem editione pariter Siricius appellatur. Discrepans vero codicum lectio inde orfca videtur, quod una cum Siricio UrsinuB vel Uraicinus sedem Homanam occupare tentarit ; quos adeo am- bos in unam personam conflarunt. Siricius prasfuit a die 22 Dec an. 384 usque 25 Nov. an 398, udeoque annis ferexiv, quamvis Prosper xv pontilicatus an- nos eidem tribuat. Cselerum optime hic notat oodex Murepsis : seriem prsBsulum Romanorum> et eorazn annos diversissime scriptos inquibusdamiibrisin- veniri.

(71) H(Bc clausula in Bavarico codice post an- num 377 habetur, conformiter nempe prioribus an- nis, ubi plerumquc integro anno Augiensem subse- quitur, ut tamen ab anno 379 in computo rursus cum co concordeti Vel inde tamea discimus, quous- que Ilcrmaunus suum Chronicon scripserit.

(72) Itaparitcr ad huncannum SocratesetProapor, sed Marcelliuus et cffiteri id anno priore referunt.

85

CHRONICON. — SiEG. IV.

B9

GODEX AUQIENSIS.

385b MaximuB in Britannia a militibus imperator cmtoa, ad Gallias transfretans, Gratianum Augus- t]im,a8Qisproditam,bello victum fugavit^et Lugdu- r.icaptamoccidit ;Valentinianumque Augustura fra- trem ejua de Italia ad Theodosium in Orientem pe- pnlit, Vietoremque fllium suum iroperti consortem fecit (73). Marcellin. a. 383.

M 388 Ma^mus tyrannus a Theodosio et Va- leotioiano Augustisvictus et captusJuxtaAquileiam

parpura privatus capite plectitur, et Victor filius qos ab Arbogaste magistro militum in Galliis per-

emptas est, et Valentinianus imperio restitutus.

Pnsp, IdaL 3^ Itbacius et Ursacius episcopi ob necem Pris-

eilliani, quem aceusaverant, Ecclesi» communione

privantar. Proip. hid. De Viris illust. 392 Valentinianus Augnstus, nimia, ut aiunt»

Arbogaslis austcritate vita3 pertffisus» apud Viennam

laqneo vitam linivit. Pro quo Arbogastes insimu-

lalas EageniuDQ in Gallia iroperatorem creBLi. Prosp.

— Hieronymus librum, quem de viris illustribus

BccJesis scripsit, hucusque perduxit. Marcell. 393. Tfaeodosias iraperator cum filiis Arcadio et

Honorio tribus annis regnavit. Prosp.

A 39 i Joannes anaohoretay coj us Vitam HierQnymuB edidit (7f), Thcodosium S7 imperatorem contra Eugenium tyrannum victorem fore prsdixit.Pro^p.

395 Theodosius imperator divinitus adjutus Eu- genium tyrannum pugna victum peremit; et ipse eodemannoMediolanivita decessit, et apud S. Lau- rcntium sepultus est; pro quo Hlius ejus Arcadius cum fratrc Honorioannos tredecim regnavit. Prosp. — Augustinus Ecclcsiae propugnatorfacundissimus a Maximo veteraao episcopo Hippone regionis AfH- C2B,adhuc vivente, ipsius urbis episcopus, quamvis invitus, ordinatur (75). Possid. Glaudianus poeta clarus habetur.Joanneseremitomigravit ad Domi- num. — Hucusque RufBnus ecdesiasticam Histo- riam Eusebii Gfesarionsis episcopi^a se translatam,

n perduxit.

396 Gildo comes Afric» tyrannidem inibi inva- sit, eam sibi usurpare pra;»umens. Zos.

397 Goncilio Garthagini' habito Hipponiensecon- cilium rohoratur. Slanctus Martinus Turonomm episcopus post multas virtutes migravit ad Domi- num anno actatis lxxxi, episcopatus vero xzvi, cu- jus vitam et virtutes SulpitiusSeverusegregio edi- dit stylo (76). Greg. Tur.

GOMPENDIUM EX GODIGE BERNOLDI.

3^ Bieronymus presbyter^ jam in BetMefiem ha- C bUans, elarus habetur. Prosp. h. a. — PrisciUianus kmiiau in synodo Burdegalensi damnandus fugity ted Treviris ab Evodio prxfecto interficiiur (77). Prosp. h. a. - .

38G Hoc tempore Siricius papa scripsit decrctalia fKndecimcapitutaBimerioTarraconensi episcopo (78).

388 Theodosius Augustus Maximum tyrannum Aqui- kix occidit.

389 Ut Aug.

390 Hoc tempore S. MartinuSf Ambrosius episcopi, Bieronymus presbyter, Joannes Chrysodomus, Au- Tvtinus et Severus aliique quam plures doctores cla- neruat.

392 Valentinianus dolo ^Arbogastis laqueo vitamfir nivit (79). Uieronymus, etc, ut Aug.«

303 Ut Aug.

304 Joannes... Hieronymus descripsit^ etc.. ut Aug.

305 Theodosius imp. Eugenium tyrannum vicit, el ipse eod(m anno Mcdiolani in pace quievit : pro quo Arcadius et Honorius filii ejus annis xiu. Augustinus Hipponc ordinatur episcopus. Joannes eremUa migra- vit ad Dominum.

396 Gildo comes Africam sibi tyrannife u^urpavU.

397 Sanctus Marlinus Turonorum... Severusegre- gie composuit.

NOT^.

iT3) Marcellinus et Socrates necem Gratiani an. D ^ coosignant : Valentiniani autem expuisio ad uinam 387 spectat.

r*^] Vid. S. August. I. V de Givit., c. 26, et Ru- •bas,Ln hist.,o. 49 et 32.Vitam vero hic indicatam i&operibus S. Hieronvmi haud reperio. Baronius eqaidem in notis ad Martyrologium Rom., die 27 Hirt. factum. id ait in epistola ad Gtesiphoatem Opp. I. rv, p. 476.) verum Joannem ibi laudatura, Cht}'3ostomum esse, contendit editor MartiansBus. Conf.,t. III, Mart. Bolland., die 27.

(T5) Hasc in mendo cubant ;quamvis enim S.Au- gQstinushocanno sitordinatus episcopus, id tamen oaudqoaquam a Maximo, sed a Megalio Nuroidi« pnmate factum,ipse prodit Auguslinus in breviculo cuiktionis diei terlii cap. 7. Opp., IX, p. 558.

(76) Yid. Petav. 1. xi, c. 47. Pagius vero in pe-

culiari dissertatione Martinum an., M)0 obiisse con- tendit.

(77) S. Hieronymus de Script.eccles., Sulpitius et Prosper Priscillianum ab Evodio quidem auditum, sed a Maximo gladio addictum scribunt.

(78) Scriptaest hsc decretalis epistola v Idus Fe- bruarii, Arcadio et Bautone coss., adeoque ad an- num priorem pertinet. Hane primam authenticam decretalem slatuunt vulgo eruditi, quibus tamen haud consentit P. Coustant, antiquiores adhuc ge- nuinas jam inde a S. Glemente proferens in sua colleclione, edita Parisiis an. .1721.

(79) Incertum est hoc mortis genus, quod aliter narrat Zosimus, alilcr Cpipbanius, cffitcri. Vid. S. Ambrosii cpist.3i ct oratio lunebris in Valentlnia- num, uiulc mors ei violcnter illata habetur.

87

HBKMANNI GONrKAGTI AUGIENSIS MONAGHI.

88

CODEX AUGIENSIS. d98 Sanctus AmbroeiuB Mediolaaensis arcb^epi- A nia in Bcclesia constituit decreta, et ecclesiam SS.

Bcopus doctor Ecclesiffi mirificus, ad Dominum migravit. MarcelL — RomaB Anastasius papa XLI sedit annis ivAdem, — 8ft In Africa Gildo comes a fratre Mascezele, Deo juvante, pugna victus inte- riit. MarcelL Jom.

399 Templa idolorum jussu imperatorum in di- versis partibns orbis destruuntur,et ludi gladiato- rum toHuntur. Aug, Lx\iii de Civxapile ulL Eutro- pius eunucbus, qui boc anno cum Tbeodoro con- sulatum invaserat, bonorc et vita privatue interiit. Prasp. MaixelL

400 Gotbi Alarico et Radagaiso regibus Italiam ingredientes devastant./^ro^p. Cass. — Hoc tempore Anastasius papa sua etiaui decreta constituit, in- ventos in Urbe Manicbaeos damnavit, et basilicam,

B

Protasii et Gervasii martyrum Roma constructAm dedicavit, et titulum in Urbe constituit. AnasLBed*

405 Romanis duce Stilicone in Tbuscia pugnan- tibus Radagaistis (81) cum cc militibus Gotborum facili victoria, Deo donante, victus et captua est. MarcelL Prosp.

406Wandali, Suevi et Alani trajecto Rheno iii Gal. Januarii (82) Gallias bostiliter ingrossi.C/iro/i. Golh.

407 Ck)n8tantinus in Britannia, tyranaide iQvasa, ad Gallias transit. Prosp.

408 Arcadius imperator Gonstantinopoli moritur, relicto pro se filio Tbeodosio, cum quo dehinc pa- truus Honorius annos xv regnavit. Cass. Prosp. — Stilico dux fortis una cum filio Eueherio ab Uoikh

quffi Grescentiana dicitur, via Mamurtina constru- rio Augusto occiditur. Oros. Marcell.

xit. .4nasL

401 Joannes Constantinopolitanus et Tbeopbilus episcdpi clarissimi babentur, sod adeo inter ee di- 8Cordes,ut molimine Tbeopbili Joannes in Pontum exsilio relegatus sit. Prosp.

402 Pollentiffi Romani, Stilicone duce contra Go- tbos gravi utrorumque clade pugnantes, tandcm victi terga vertunt (80). Cass. Jom. Oros. — Rom» Innocentius papa XLII sedit annis xiv.

403 Gartbagini concilium contra Donatistas ba- bitum.

409 Wandali, Alani et Suevi in die Oct. (83) Hispanias occupant. IdaL Attalus, imperator BomeB pv tyrannidem factus et mox palsuB, Gothis co- hssit. Prosp»

40 410 Alaricus rex Gothorum Romam obsedit multasque c(Bdes ibi et predaB fadens^loois tantum sacris et ad ea proCugis, quia Christianus erat,p6- percit anno abUrbe condita MGLXIV. PJacidia, so- ror Honorii Augusti, a Gotbis in Urbe inter alios capta. Idat. Golhorum pars Yenetiam captam pos- sedit, qui postea Ostrogothi vocati et cum Roma- nis confoBderati sunt. Jom. a, 409.

SO 404 Uis tcmporibus Innocentius papa pluri-

COMPENDIUM EX GODIGE BERNOLDI. 398 Sanctus Ambrosius Mediolanensis archiepisco- Q 403 Carlkagini... habetur. God. eccL Afr.

puSf doctor egregiuSf migravil ad Dominum v KaL Maii (84). — liomas Anaslasius, etc.,ut Aug. —Gildo comespugna viclus interiit.

399 Templa idolorum deslmunturf et ludi gladia- torum toUuntur.

400 Gothi Italiam devastanL IIoc tempore Anmta- sius papa sua decrela constituit, et inventos tn Urbe Manichxos damnavit. Corpora prophetaruin Habacuc et Michasas a Domino revelantur (85).

401 Joanntis... Theophilus clarissimi habentur, sed adeo discordes, u/, elc, ut Aug.

402 Gothi Stiliconem ducem cum liomnno exercitu fugauemnl. Innocenlius papa XLIl sedit an xiv (86), qui LVii capitula decretalia scripsit. Prosp. Marc.

404 His temporibus Innocentius papa multa decre- ta fecit. Orosius presbyter clams habetur. Prosp. a. 396.

405 IIoc tempore Radagaisus eum cc millibus Go- thommy Deo donanJte^ est victus.

406 ff^andati... ingressi sunt.

407 Innocentius papa Arcadium imperatorem ex* communicaif qui consensit ut expetteretur Joawncs Chrysostomus (87).

408 Arcadius... annis xv regnavit, — Stilico dux fortis ab Honorio Aug. occiditur.

409 Wandalif Atanif Suevi tertio die OctobriSy etc, ut Aug.

NOTiE.

(80) Glaudianus de soxto consuTatu Honorii, et j) (84) Marccll., xv Kal. Maii ; Bed l^. pridie Non.

Glarius 1. iv do bello Getico, Gotbos fuisse a Stili- cone fugatos scribunt. Facta est autem b;i*c pugna 29 Mart. a. 403, auamvis Prosper et aiii nonnulli eam boc anno referant.

(81) Restituenda est ex Buvarico depravata Au- giensis codicis lectio liadagaisus et miiHbus.

{S2) ProspGv pridie KuL Jan. et Suevos omittit. pcrinde ac Cassiodorus.

(83) In codice pro in lcgendum videtur iii, ut cadem lectio prodeat, qu» nabctur in Bernoldo, quffivo ex ipso idatio genuinn cst,qui hanc invasio- nemferia tcHia faclaiii bcribit, ({ualis nec iv Kal. *nec III Id Oct. ab ipso asfaignati fucre hoc anno 400 ; bene vero tertia dics cjusdem mensis.

Aprilis ; qui dics fuit Sabbatum sanctum in quo justa Paulinum obiit S.Ambrosius, ouab nota chro* nica annum priorem indioat. Vid. Yita t, U Opp»y edit. Maur,

(85] Testc Sozomeno, Hist. 1. vii, cap. ult., con- tigit noc sub Tbeodosio Seniore^perperam adeo hoo anno notatur. Vid. Botland., 15 Jan,^ t. I.

(86) Pagius Innocentii ordinationem ad d. 21 Dec. an. 401 rejicit.

(87) Epistola Innocentii ad Budoxiam, et du« Ar- cadii ad Innocentium, unde hflec bausit Bernoldus, ab eruditis spuris consentan Vid. Pagius in Vita hujus pontilicis Brev. Rom. pontif.^ 1. 1, n. 28.

89 CHRONICON. — BMC. V. 90

CODEX AUGIENSIS.

411 GoQsiantinuatyranuut apud Arelatum viotus A vulneratus interiit, etpro eo Walliaregium nomen ib HoQorio captua est, flliusque cgus Goustans in invasit. Pro«/). — Hierosolymis corpora SS. Ste- Hispania a Gerontio comite peremptus, et Maximus phaniprotomartyris,Gamalielis etNicodemi Luciano tb eo in regnum levatua est. Prosp. Marceli, — presbytero divinitusrevelata» inveniuniury etinnu- Gonstantius dux ab Honorio constilutus estAlarioo meris miraculis gloriQcantur. Idai.

rage Gothorum mortuo AUulfus 8ucce88it,qui Placi- 4^5 Wallia, rex Gothorum, pacem cupiens, vi-

diam captivam uxorem accepit Pestilentia. fames, ^juam Ataulfi Placidiam fratri Honorio Augusto

besli», et gladiiie barbnricuB miserum late vastant peddiditEjusnuptiasduxConstantiuspromeruil^QO)

clcomprimuntorbem. Zo«/da<,.ai.a. 414. p^j^, MarcelL — RomaB Zosimus papa XLIII

412 Maximo in IHspania regno ablalo vila con- gedii annis tribus, qui aua etiam ad Ecclesiffi- sta- oessa est* Gothorum pars maxima rege Ataulfo tumdecretapromulgavit. AnasL, al. a. 417. Gallias ingressa. Pmp. •— Ueros S. Martini disci- ,,-,», . . . ,^ .. ,

polas. Arelatensis episcopus sanotue.lnnooens sede ^\^ ^°°°""« ^"gislus Romam triumphams m- N. polsas «t,et pro eo Palroclus ordinalua. Prosp. «'^t^'''' ^^^^° «""•"" °J"« pracGdenle et post in -Wandaliet Suevi Galla«:iam. Alani LueiUniam «^*'»'"'" '^^-^'''"Lr ^T ?\^'^'""° «^^ etCarthagiDensem provinc>as,Silingi Ba)tica8 gor- „ ^"J"« """i ^"'='>'\ (^') onlur sub Zosimo papa tiontur Idat a 411 ^ Homano. 49 Constantius Fredibalum regem Wan-

413 Herodianus,hiuu8 anni cum Lucio consul, ^*.^°T"?! «^"" ^^H^ *^'^ "^P*^°^ ^"°°'*^ imperatori novanim rerum in Africa reus, honore et vita pri- "^'^'^' '^^*' ^- ^'^-

talur. Prwp- sed cansulem vocat Heraclianum. Bur- *i8 Carthagini concilio episcoporum ccxvii col-

gandioDespartemGallie Rhenooontiguam obtinue- leoto et a Zosimo papa confirmato, Pelagius aliique

oml I8i). Prosp. Jovinus et Sebastianus fratres, haeretici damnailtur. Prosp. — Eclipsis solis xiv

6aiii« tyraaoi.Narbonffi ab Honorio perempti sunt Kal. Augusti (92) facta,et cometa abhinc usque ad

Prosp. Idai. — Hia temporibus Pelagius Brito, ad- mensem Septembrem visa. Marcell, — Pugna inter

mtcntibu8CcBle8tioetJuliano,liberum4l arbitrium Gundericum Wandulorum regem et Ermenricum

plus justo extoUens, et hominem sine gratia Dei [^»» Hermericum] Suevorum rogem facta. Idai.

uxilio proprio nisu perfectum fieri posse asserens, ^- ^^9*

IkiemEcclesiffi turbat. £yu8 hinresim S. Augustinus 419 Honorius Augustus Constantium ducem in ilngulariter pr« csteris expugaat,et papa Innocen- consortium imperii assumit IdaL a. 421. -- Roma

tiDscamaliishaareticia condemnat Pro5p. Bonifacius papa XLIV sedit annis iv, cum quo ab

414. Attalus Gothis auctoribua in Gallia tyranni- aUis papa ordinatur fiulalius. Quo ab Augustis de-

dam inTaait. Prosp. Q jecto, Bgnifacius in sede flrmatus sua etiam decreta

415 Gothi Hispanlas petunt, quorum prsesidio constttuit, et ecclesiam S. Felicitatis et S. Silvani

Attalus desUtutus, a Rdmanis captus e^t (8d), Jfar- ^ in Urbe constrnxit (93) AnasL Prosp. — Gonstan-

e^. — Ataulfua rex Qothorum a quodam sociorum tius imperator pacem oum Wallia rege Gothorum

GOMPBNDIURl EX CODICB BERNOLDI.

410 Aiarieus rex Gaihorum Romtm obsedit et^ ir- * Hierosolymis inventa sunL

mpU, mme ab Urbe candHa MGLXIV, et quia Chri- • 416 Bomx Zosimus (94) papa XLHl sedit annis

stimm erat,locis sacraUs et ab ea profugis tarUum tribus, qui eliam sua ad Ecclesix statum decreta

peperat. promulgavit Ysicio episcopo sub quatuor capitulis.

iii PeslUentia, fames et gladius barbaricus mise- ^^'^ Honorius... et in exsilium postea mUso. -^

rum late devasiant orbem. Quxstio... sub Zosimo papa,\it Aug.

412 GUharum maxima pars Gatlias ingressa. ~ ^ ^}^ Carthagini... damnarUur, ut Aug. - EcUpsis

Beros... ordinatur, ut Aug. ' » *'^",^^^ ^^*'' .'^T'^^ ^«^^^ ''^\ ,

^ 419 Hononus Aug. Constantium ducem consorlem

413 Hw temporibus Pelagius, etc, ut Aug. - facU imperii. Romx Bonilacius papa XLIY^ sedit an-

llmiT'"' ^*^'*^'"'' "*^'*^" «»•* quatuor, qui eiiam quatuor decreta lecit : 6um

^' quo ab aliis papa ordinatur EulaliuSf qui tamen ab

k\^Gothi...estcaptus,VLiAug. — Corpora SS... Augusto deponitur.

NOTiE.

(88) Ex Olympiodoro hffic Burgundionum irruptio annus cum novem mensibus totidemque diebus m Germaniam primam jam an. 411 facta ool- tribuitur. Ysicius vero hic nominatus Hfesychius "gitur. est Salonitanus episcopus. Vid. Labbei Collect.con-

(89) Philostorgius id rectius ad annum sequen- cil. t. II, p. 1556.

*«narcfert. (92) Idatius male ad annura 417 quo 19 Jul. erat

(90) Et hoc Olympiodorus primum annb seq. feria v, sed juxta Chronicon Alexandrinum eclipsis ''•^t. acciditferia vi,igitur hoc auno 418.

(91) Zosimus ex Marcellino primum, anno se- (93) Bonifacius ordinatus est a 418, dio 29, Deo. qaentediel8 Mart., InnocentioQiel2ejusdem men- (94) Vid. Paschasini episcopi Lilybetani epistola iia defuncto snccessit,cui unus duntaxat regiminis ad Leonem papam inter hujus Opera ad au. 443,

91

[HLRMANNI CONTRAGTI AUOIENSIS MONAGUI.

03

CODEX ADGIENSIS.

flrmat, data ei oum aliquot urbibus ad inhabitan- A. Gundericus rex Wandalorum Dei Judicio percussus dum Aquitania secunda. Pro$p, Idat.

420. Wallia rcge Gothorum mortuo Theoderieus successit. Isid. a. 419. — Bethlehem Hieronymus prcsbytor, doctor et iuterpres incomparubilis Scri- pturarum unno a^tatis xci obiit. Prosp. Bed. — Ala- ni aGothis udcoco^dc doaiiti ut, regio nuoiine no- glecto, Gunderico regi Wandalorum se tuendos subnLiLtercut, Grctj.Tur., IdaLa, 418.

43 4:^1 Gunstantius iinporalor l\avcnna3 moritur. IdaLProsper. Belium inter Wandalos et Gulhos oritur. Idat.

422 Exercitus contra Wandalos duce Gastino ad Hispanias Gothisauxilium mittitur ; a quo oITensus Bonifacius, vir bellicosus, secedons ad Afrioam se

moritur, eique Geiserious [al.f GeQseriods] tyrannua Arianusque hadreticus et catholicorum crudeiis per- secutorsuccessit. Idat. a. 428.

44 427Bonifaciu8in Afiicapollens duces quos- dam contra se dimicantes-occidit ; oontra quem evo- catis barbaris mare ad id tempusignotumpervium efticitur. Undo gens efTtira Wandaiorum, de Hispa- niis oxclusa a Gothis, rfeto trajecto Africam inva- dens, gladio, prffidaetigaemiserabiliter dcbaccha- tur,interfecto priusErmengario [/(/(f^iaHcrmigarlus] rege Suevorum, postquam in Uispania xix annis debacchati sunt. Idat^ , al. a. 429.

426 Nestorius, episcopus Gonstantinopolitanus, duas in Ghristo personas praBdicans hominemque

contulit. Wanduli vero ad desperationem coacti, purumex Virgine natum deitatem postea accepisse

Gaslino incaute manum conserenle, victores effccti sunt. Prosp. IdaL

423 Placidiu Augusta, a fratre Honorio pulsa, cumfilioValentiniano ad Theodosium Augustumin Orientem proficiscilur. Prosp. — RomeB CoBlestinus papa XLV sedit annis noveni, qui plurima in Ec- clesia fecit stututa, et basiiicam Julii in Urbe con- structam dedicavit. Anast. MarcelLmel. a 421. — Honorius imperator Occidentis Ravcnnas moritur, et Joanhes tyrannus regnum ejus occupat. Theodo- sius imperator Orientis post mortem patrui sUi Ho- norii regnavit annosxxvi. Ptosp.an. xxvii.

424 Theodosius Valentinianum amits sus Pluci- dis iilium Go^sarem facicns, ad regnum Occidentis cum matre possidendum remittit. Prosp. Cass. —

afilrmans, a Gyrillo Alexandrino episcopo et papa GoBlestino heBreseos arguitur. Prosp. — Aetius co- mes RomanUs, multis Francorum caBsis, partem Galliarum, quam pervasam tenuerant,recepit.Proi/y. Idat.

429 Aetius magister miiitum et patricius factus est. Prosp,— Agricola hsBreticus Peiagianista Bri-' tsnnias suo inficit errore ; undeS. Germanus Antis* 8it)dorensis episcopus, a GcBlestino papa illo missas haresim expugnavit plurimisque saluti fuit. Prosp. Bed. hiit. Angt.

430 S. Augustinus Hipponensis episcopus, Ec- clesiffi Ghristi et cathoiica fldel propugnator et dofcnsor invictissimus, in civitate sua a barbarisr obsessus, cum inter ipsas obsidionis angustias pro

Joannes tyrannus Afrioam contru lionifacium pe- C Ecclesia sollioitus Juiiani argutiis pro gratta Dei

tiit. Idat.

425 Valentinianus oum matre Joannem a suis exstinctum oppressit, regnum Occidontis recopit, Gastinum Joanni faventem exsilio damnavit, Aetio patricio, quia Hunnos evocatos rcverti fecerat, ve* niam dedit. Prosp. Marcell.

426 Patroclus Arelatensis episcopus a tribuno ^quodam barbaro innocens trucidatus est. Prosp, —

oppugnansrespondisset, ipsaDei gratia, ne ruinam suorum videret,subtractu8, v Kal. Sept. migravit ad Dominum anno etatis lxxvi, episoopatus vero seu presbyteratus xl, Prosp. Bed^ ehr.

431 Teriia synodus universaliB cc episcoporum apud Ephesum congregatar sub GoBlestino papa, ubi inter alias hffireses Nestorius cum secta sua damnatur.

GOMPENDIUM EX GODIGE BERNOLDI. 420 liethlehern Hieronymus preshyter, egregius in- D ^26 Patroclus... trucidatur, ut Aug.

terpreSt anno xtatis xci ohiit (95}. 421 Constantius imp. Ravennx moritur.

423 Roma Coslestinus papa X..K sedit annis ix, qui XXII capitula decrctalia eipscopis Qalliarum scri- p$it, — Placidia Augusta a fratre Honorio pulsa, ad Theodosium in Oricntemproficiscitur. Honorius impe- rator ffccidcntis morilur, ct Joannes tyrannus regnum ejus occupavil.

424 Theodosius... remitlit. ut Aug. A2bVatentininnuscum matre Joannem tyrannum

Havennx oppressil.

NOTtB.

(95) Dc cTjtate S. Hieronymi discrcpant scriptorcs, terum ad hunc annum Prosper in Ghronico a Piihco

guos inter Baroniusiri Hisl. eccles. ad an. 472 et edito revocat initium regni Francorum sub Phara-

420 oi solummodo LxxviiL Fleurius vero, Pagius mundo primo eorum rege. ajiiquc pussim xc circiter vit» annos tribuunt. Gob-

iZT Bonifacius...perviumefficiturfni Aug. ;cffitera desunt.

428 Nestorius.., arguitur^ ut Aug.

429 Agricola... inftcit errore.

430 5. AugusHnus Hipponensis episcopus, m avt- tate sua a barbaris obsessus, cum intra ipsas an- gustias obsidionis pro Bcclesia sotticitus Juliani argutiispro gratia Dei pugnans, etc., ut Aug.

J!k3i Tertia synodus... damnatur,et duodecim ca- pita contra eumdem scribuntur.

tt

^HRONICON. - SMC. V.

CODEX ADGIENSJS.

94

it Palladias ad Scotos, Ghriato credentes, a Gob- Jestinopapa primus episcopnH mittitur {9Q),Prosp, Beda. hdst, Angl.

432 Romae Xistus papa XLVI sedit annis viii ;qui accusatusaBassoquodam^venlilata in synodocausa, abepiscopis lvi purgatus etBessns damnatus est. Bonifacius de Africa reversus et laagister militum factus, com Aetio pugnavit et vicit, ct post paucos dies morbo absumptus est. Actius vero inimicos fngieQS Dalmatias Pannoniasiiue petiit et Hunno* ram auxiiio gratiam principum pristinamque rli- gnitateoi recepit. Prosp, Marcell,

433 BurguHdiones ab Aetiopugna ticti suni, Idat, A. 436. -^ Hoc tempore Xistus papa ecclesiam sancts Maris, quas Ldberii dicebatur, et ecclesiam sancti LaureDtii in Urbe construxit, confessionem sancti Petri itemque sancti Laurentii adornavit. Yalentinianus quoque Aogiistus multa ecclesiis dona dedit et coDfessionemsancti Pauli construxit. Petrnsetiam episcopus sanct» Sabinas ecclesiam fecit. fieda. chr. AnasL

434 Wandali jam nono anuo Africam infestan- tes, pactum a Romanis postulant. Prosp.

435 Pax cum Wandalis facta, data eis ad habi- tandam Africs portione Aetius Gundieharium regem Burgundionum bello obtinuit, supplicanti- que pacem concessit^qua tamen non diu potitus ab HnQQis cum gente sua peremptus est. Prosp.

436 Gothi pacem turbantes intcT alia roala Nar- bonam obsessam famepreciunt; sed Litorius dux Romanos superveoiens,' et hpstes vi repuiit et civi- tatem advecto frumento fame libcravit. Prosp.

437 Bellum a Romanis cootra Gothos Hunnis

A. auxilialoribas geritur.Geisericu8,rexWaQdalorum, Arianu?, cntholicos in Africa pernequens, quosdam 46 Eooleslissnis pO()^Iit,quosdam exsilio daranavit quosdam etiam variis pcenis afTectis martyrio coro- navlt. Barbari piraticam exercere agressi. Prcsp, — Valentinianus Augustus, ad Thcodosium Augu3tum avuncuiisui niium Constautinopolim vcniciis,liiiani ejus acoepit uxnrcm. Prosp. — Ennenrirus rex Suevoram, morho opprcssus, Richilam filium pro se regem constiluit. IcUit, a, 438.

438 Gothi Richilam regeni Suevorum, pugna vic- tum, thesauris spoliavorunt. hlat.

439 Julianus Atelenensis episcopus Pelagianista jactantissimus,ecclesiaB communioni subripere (97) tentans, a Xisto papa dcnuo damnatur. Romani

|x Hunnis auxillatoribus adversum Gothos et rcgem Theodoricum infausta pugna confligunt in Gallia, etLitorius dnx Romanus vulneratur, et post ab els capitur et occiditur. Quibus tamen non multo post suppliciter pctentibus pax cum eis a Roraanis pacta e&t. Prosp,— Ipso anno Aetio ct (98) Romanisoon- tra Gothos intcnto, Geipcricus rex Wandalorum, qui fldus et amicus Romani populi putabatur,dolo sub ppeoie pacis, xtv Kal. Novemb. , Carthaginem cepit, cives et maxime nobiles trucidavit, opes omncs diripuit sacerdotibus caesis et pulsis, eccle- sias in usus suorum vertit, omniaqne divina et humana jura confudit, ibique xxxvii annis regnum obtiouit, suh quo plurimi sanctorum martyrio ob fidom cathollcam coronati sunt. Prosp. 47 4i0 Roms defuncto Xisto, Leo, vir doctrina

C insignis et nioribus, papa XLVII, sedit annis xxn, qui pluriraaad utilitatemEcclesiaesublimiterscripsit

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

432 Romx Xistus papa XLVl sedil annis viii.

433 Valentinianus Aug. multa ecslesiis dona de-

m,

434 Wandali jam novem anncfi 4Mcamf etc., ut Ang.

435 Pax cum Wandalis facia.

436 Goihi Narbonam obsessam fame premunt,

437 Bellum a Romanis ccntra Gt^^hos geritur,

438 His temparibus 5. Prosper^ Hegiensis episco- pu, cmtra librum Cassiant de Protectione Dei scri-

psit, in quo eumdem liberum arbitrium nimisextulisse probavit{90)f Marcell.

39 Juliamis Arelalensis (100) episcopus, Pelagia-^ nista jactantissimus, Ecclesix communioni subre- pere tcntam , a Xisto papa denuo damnatnr, Prosp.

440 Romos defuncto Xislo, Leo, vir doctrina et »/*o- ribv^ insignis, papa LXVII sedit annis xxii, qui Eu- tychianam et Nesiorianam hxrcscs co7idcmnavit ct XLix decrota conscripdi.

NOTiB.

[96) Beda hist. Angl. i. i, o. 13, id anno octavo Theodosii Jonioris ascribit^ quod a morte patris HoQorii intelligendum. Alii pailadium ad Hibernos missum fuisse contepdunt. Qua de re legendus Isserios de Britann. Eccl. primordiis, oap. 76,alii- qve scriptores Anglici.

(97) Canisiana editio subrepere. (W Pro «*, leg. cum.

(99) Confunditar hic S. Prosper Re^ensis in Lombardia opiscopus cum S. Prospero A(^uilanico, qoi episcopus numquani fuit, cujus<^c libcr con- tra Cassianom exstat in ejus Operibus edit.Venet a

\1AL Vid. il)id. praef., p. xxt.

(100) Nullus tunc erat Arelatcnsis episcopus Ju- lianus. Novissimi Operum S. Prospcn cditores re-

Sonunt Eclanensis, uti eum quoquc vocat Card. ioriaius in suaPelagiaDismiHistoria.Vid.Baronius ad anuos 439 et 444, nec non Ughellus Ital : 8ac. t. VI, p. 302. Pra^piacet tamen lectio codicis Au- giensis, ut hic inteliigatur Atellanensie,yetcris sci- ncct in Campania Felice sedis episcopalis antistes, c^jus aiiquot pfjutulcs cxhibet idcm Ughcllus I. c. t. X, p. i6, quibus et hic Julianus post. S. Elt>hi- dium annumerandus videtur.

95

HDRMANNI CONTRACTl AUOIENSIS MONACHI.

96

CODEX AUGIENSIS. et constituit; Eutychianam et Nestorianam haere- A spelunca quadom obdormierunt, post annos cxcvi

ses coDdemnavit. Ejus lcmpore, Demetrias,ancilla Christi, RomaB S. Stephani ecclcsiam fecit. — Gei- sericus Siciliam pervasam graviter al'fligens,timore Sehastiani ducis ad Carthaginem tuendam rediit. Richila rex Suevorum Baeticam provinciam et Car- thogincnsem Hispjmiara cepit. Prosp. MarcelLAnasL

Idat.

«

441 Theodosius imperator contra Geisericum et Wandalos per duces suos helium movct ; sed ipsi negotiumcunctandodifferentcs, Sicilitfimagisoneri, quam praesidio fuere. Prosp. Gass,

442 Hunnis Thracias ct Hlyricum saBva popula- tione vastantibus, exercitus contra Wandaios mis- sus, ad tuitionem Orientalium rcvocatur. Valenti-

expergefacti'sunt,et confirmata fide resurrectionis mortuorum iterum obdormierunt (102).

447 Eutyches presbyter et abbas Constantinopo- litanu6,confusa in Christo divinitatis ethumanitatis silbstantia, unam in eo naturam dogmatizans^ ad- nitente Theodosio Augusto et Dioscbro Alexandrino episcopo, resistentem sibi Flavianum Constantino- politanum archiepiscopum expulsum usquead mor- tem persequuntur.Contra quam hseresim Leopapa legatos misit. Prosp, a. 449. — Richila rex Suevo- rum moritur, eique Richarius (103) filius succes- sit.

448 Theodosius imperator Leonem papam pro defensione Eutychetis ad se vocat, qui a populo

nianus imperator cum Geiserico rege Wandalorum ^ Romano vonire prohibitus, le^atos pro se misit.

pacem flrmat, Africa inter utrumque certis spatiis Richarius rex Suevorum,ducta in conjugium Theo-

divisa.Pro^p. Gass. dori (104) regie Gothorum fllia, Wasooniam devas-

443 Sanctus Brictius Turonorum episcopus de- '"tavit. Idal. a. stq. — Hoc tempore Angli-Saxones,a

cessit, cui S. Eustochius successit. Grcg. Tur. Leo papamultos in urbcManichaeosinvenienspublicavit et libros eorum incendit. Prosp,

444 Attila rex Hunnorum Bledam regem fratrem suum regnique consortem intcremit^etejusrcgnum pppulumque subjecit. De hujus anni Pascha Pro- terius et Paschasinus (10{) Leoni papae scribuut. Prosp.

M 445 His temporibus,Leo papa inter alia bona basilicas apostolorum Petri et Pauli renovavit, et ecclesiam S. Gornelii papas et martyris via Appia construxit. ArMst.

Britannis contra Pictos et Scotos auxilio asciti, in- sulam petuntet hostibusfugatis in socios arma con- vertunt, et post multa bella magna ex parte insula Bubacta potiti sunt. Beda hisU Angl.

449 Iterum catholici ab imperatoreTheodosioad audientiam evocati. 40 Attila rex unorum Gallias aliasque circum provincias vaatat; et arte Aetii magno inter eum et Gothos praBdio concitato,Theo- dorus rex Gothorum cecidit eique Torismodo [al., Thorismund] filius ejus successit. Idat. a. iSi. Jom.

450 Leo papa legatos ad confutandam haBresim

446 Britanni ab Aetio et Romanis contra Scotos G mittere curavit, Theodosius imperator moritur^ et et Pictos auxilium implorant, nec impetrant. Bed. a Placidia Augu8ta,et Leone totoque senatu ingenti hist. Angl. — Apud Ephesum Scptem Dormientes, pompa deduotus ia Mausoleo apud S.Petrum sepe- qui sub Decio multa pro Christo tormenta passi in litur;prequoMartianus Orientisimperiumadeptus,

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDL

44{ Theodosius imp. contra Wandalos per duces suos bellum movet.

A\3 Sanctus... succcssit. Leo papa mullos in urhe Maniclueos publicavit, et libros eorum incendit. Idem consiituit ut monacha vetamen capitis ab episcopo benedictum nuttatenus acciperet^ nisi prius virginitas iltius probata foret. Unde et Augustinus asserit, nec ittam inter virgines consecrandam fore, si qua esset et ante baptismum corrupta. Anast.

444 Atlita rex Hunnorum Btedam fratrem suum

446 Apud Ephesum Septem Dormientes, otc, ut Aug.

447 Eutyches... Theodosio Juniore Aug... tegatos misitf ut Aug.

448 Theodosiusimp...,pro se misit.

440 Iterum eatholici ab imperatore Theodosio ad audientiam vocati.

450^t^o papa... curavit. Theodosius imperator mo* ritur^ pro quo Martianus Orientis imperium adeptus et septem annis regnani,Eutychetem cum suis sequa-

regnique comortem interemit. De hujus anni Pascha, ^ cibus damnat. Placidia Augusta obiit. Romani Xetio etc, ut Aug. duce Gothis auositiatoribus Attilam vicerunt regem

445 His temporibus Leo papa inter atia bona basiti- Hunnorum. cas SS. Petri et Pauli renovavit.

(101) Exstat hoBC epistola inter illas S.^ Leoois scripta anno priore dePaschate hujus anni444die 23 Aprilis celebrando.

(102] Hffic ex Gregorio Tur. dc Gloria martyrum, « 95, des^umpta babcnt quoque Gra?ci ; Nicepnorus hist. 1. XIV, c. 45 ; Cedrenus in compendio, anno xxiii Theodosii ; quae tamen voro similius de inven- t^one illorum corporum sunt intelligenda, Vid.Bol-

NOTiE.

land. ad diem 27 Julii t. VI..

(103) Idat. a. 448 Rechiarium vooatialiis Richia- riu8 dicitur.

(104) Idatii quadam exemplaria habent The^doris regis, alia Theodora, regis Gothorum ftlia ; 3dd verior codicis lectio, ut tamen pro Theodoro substituen- dus sit Theodoricu8,,qunmvis et hio subinde Tbeo- dorus appelletur.

»7 CHRONICON. — SJEC. V. 98

CODEX AUGIENSIS.

el vii annis regnans Eutychetem cum suis damnat A 455 Richario rege Suevorum in Hispaniis vasta-

sequacibus. Placidia Augusta moritur. — Prosp, tionibus instante, consilio Aviti Theodoricus rex

Romani (1(6, Aetio duce Gothis auxiliatoribus, Gothorum,contra eum veniens,inita pugna graviler

contra Attilam regem Hunnorum grandi utrinque caede protrivit vulneratumcfue fugavit, et postea

csde pugnantes, in campo Catalaunico acie victum captum occidit, vastataque impie ct crudeiiter

in superiorem Galliam fugere compellunt. Qui in Hispaniaetipsaquampossederantprovincia^Suevos

regnum timide revcrsus non multo post arma con- sibi subjugavit. Idat. a. seq. — Avitus Gothorum

movit in Italiam. Prosp, Cass. Idat. Jom. an. seq. auxiliode8titutus,jubcnteMartianoAugusto,Placen-

451 Attila recoUeotifi viribus Aquileiamvimagna tiae imperium depcsuit. Marius Av. a, seq. — Hoc

dia obsessam cepit et circumquaque praedis etcs- tempore apud Francos, mortuo Meroveo (107)rege,

dibusfuribundusbacchatur.Adquem Valentinianus filius ejus Childericus regnavit annis xxiv. Qui ob

imperator,Leonem papammitten8,pacemcumeofe- luxuriam regno pulsus, in Thuringiam fugit, sed

cit,exercitusqueejusfame,peste,morbocsdibusque astu Viomadi amici revocatus est. Freg.Tur. a. seq.

insuper ab Aetio attritus eum reverti fecit. Prosp. Gesta reg. Franc.

Mareell. an. seg, 456 Ab hoc anno Victorius paschales cyclos in-

452AttilarexHunRoruminsedibus8ui8moritgr. j. choai, jubente papa 51 Hilario (108). Ded. chr. —

Torismodo regi Gothorum perempto Theodoricus Martiano imperatore defuncto in Oriente Leo im-

frater successit. Prosp. Idat a. seq. — Hoc lempore perator annis xvii Roinajque Majorianus impcrator

qoarta synodus universalis dcxxx episcoporum in annis iv regnaverunt. Cais. u. seq. — Thcodcricus

Chalcedone contra Eutychen et omnes haereticos rex Gothorum, multis in Hispania ecclesiis et ci-

congregatur (106). Prosp. a seq. vitatibus vastatis, Emeritam obsidct urbcm. Suevi

50 453 ValentinianusimperatorinpalatioAetium Maldram sibi statuunt regem. Idat.

patricium> qui multa pro republica laboraverat, 457 Majorianus imperator contra Wandalos in

manu sua fraudulenteroccidit,et acircumstantibuB Africam movit procinctum. (^a^j. a seq. — Theo-

Boetiufi praBfectus, amicus ejus, interemptus est, dericus nuntiis territus, relicta Emerita, Gallias

Prosp. et essieri a seq. repetit, et pace fugata (109), cacde furens,ecclesias,

454 Valentinianus imperator in campo Martio ab urbes, villas vastavit et incendit. Jom. a seq. Idat

amicis Aetii peremptus interlit ; pro quo Maximus h. a.

invadens imperium, infra ii menses amilitibusin- 458 Suevi Galliciam,et Gothi Bjeticam provincias

teremptus et in Tiberim projectus est. Prosp. a. vastant. Idat. h.

seq. — Post quem Avitus in Galiis, auxflio fldens 459 Item Suevorum alii cum Maldra rege Lusila-

Gothorum, item imperium arripuit. Ipso anno, C niam. alii cum Richmundo (UO) Galliciam deprae-

Geisericud rex Wandalorum, de Africa trajiciens, dantur. Hoeruli Bxticam invadunt. Majorianus im-

Romam quia sine imperatore erat, invasit ,eamque perator,facta cum Theoderico et Gothis pacc,contra

opibus cunctis exspoliavit.Hucusque Prosperchro- Wandalos et Suevos suo eos ascivit auxilio Idat. a.

nica 8ua perduxit. Idat. Marcell, an. seq, seq.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

451 Attila rex collectis viribus Aquileiammagna vi quem Avitus sumpsit imperium. — Ipso anno Gense- cepit; ad quem Vaientinianus imperatar, Leonempa- ricus rex Wandalorum Rotnam cunctis opibus exspo- pom mittens^ pacem cum eo fecit. tiat,

452 Attita rex Hunncrum in suis sedibus mn Uur. i^Avitus impertum Placentias deposuit,pro quo Ma- Hoc tempore quarta synodus,., congregatur, tbique jorianus regnavit annif quatuor.

damnatis hxreiicis xxvii canones statuernn:. 456 Martianus imp. Orientis obiit, pro quo Leo

453 Yatentinianus imp, Aetium patricium mnnu D i^np. annis xvij regnat, Ab hoc anno Yictorius pas- sua in patatio fraudulenter occidit. chales cyctos, sed errore plenos, inchoat.jubenfe papa

454 Vatentinianus imp. in campo Mattio ab amicis Hilario.

Aetii interimitur ; pro guo Maximus invadens impe- ibl Majorianus imp. Occidetitis i7i Africam contra

rfnm, infra duas menses a militibus occiditur. Post Wandalos movit procinctum.

NOTiE.

(105)Edtti pugnam hanc ad an.454 consignant,uti regibus nomen dedit. Fredeg.Hos deinceps in mar*

et plurasubsequentiumannorum facta integroanno gine notabimus.

promovent.Forte hic notandus fui8setan.45l etsic (108) Pagius hic Baronium notat, qui hoc ad an.

porro.quod tamen contra copices mutare noluimus. 463 refert,cum factum sit Constantino et Rufo coss ,

(106) Evagrius aliique hoc Chalcedonense conoi- ut liauetex proefatione Victorii, adeoquo an, 457, litim recte ad annum 451 revocant. quo Hiiarius adhuc archidiaconus erat.

(107) Primabic mentio reeni PraQCorum ocourrit (109) Idatius ad h. a. habet pnrc furafa. m HermaoQOi aMeroveo «oiUoetiqQi jprim» stirpia {W) Idatius Remismundum appellat.

99

HERMANNl CONTRACTl AUGIEWSIS MONACHI. l66

GODEX AUGIENSIS

460 Maldras rex Suevorum occiditur. Suevi aA 466 LeoimperatorAnthemiumde Gonstantinopo- Gothis praedali pac:m postulant.Majorianus impe- li ad regendumOccidenlisimperiumRomam misit, rator, Hispanias petens, classem contra Wandalos qui suscepto imper o regnayit annis vi. MarcelL a. paravit ; quae tamon ab ipsis invasa et direi>la est. seq, ; Idat, an. pr.

Rursum cum ad Afncam contra eostrajicero moli- 457 Marcellinus in Sicilia occiditur. Tolosa, ubi

rctur, Geisericus territus paccm postulat.Miijoria- ggdes rcgni Gothonim erat, in medio civilatissan-

nus Romam reversus,cum republicam dispcuieret, guig e terraprorumpens tota die una fluxit. Idat.

fraude Richmcris [Ricimeris] patricii, Sucvorum, Frcd. a, seq,

ut aiunt, cor.silio fulti peremplus est. Cas^. IdaLh. ^, ^ Ar^^buncjus (M4) imperium tontaasjussu

°* ^^ ^^^' Anthemii imperatoris exeilio deportatur. CasiiodO'

461 Severus Ravenne a Richmerc impcrator of- ^ _ ^^^^ Sitapiicius papa XLIX aedit aoDis fectus IV annis regnavit. Cass.IdaL Atrabenu« (III) ^^^ mensibus iii.Q»i basiiicam S.Stephani io Gelio in Galla comes,Theoderico regi Gothorum confo)- ^^^^^ dedicavit. Itom basiiicam S. Andre» juxta deratu9,Narbonam ei trudidit.Wa/. - 59 Turonis g ^^^.^^^ constrixit. Item basilicam S. FibianaB beatus Perpeluus episcopus factus est, qui basilica ^^^5^ ^^^^^ palatinm Licinianum. AnasL

sancii Marlini adaucta.corporis ejus translationem « .^^ ^ .... . - .

- .. ^ ^ ,Prt , ^ ,,. . .,1 , . D 469 RomaitBS palncius impennm atrectans capi-

fecit. Greg. Tur. a. 400. — In Galhcia villaB, liomi- ^ ,.. .. \ ^

. •_• j pi-»*-_ tahter punitus est. Cass. a. seq.

nes et greges mirum in modum fulmme tacti com- '^ ^

buruntur, et duo juvones concretis in unura adus- ^^ Constantinopoli Aspar, affectata tyrannide,a

tione cadaveribus inveniuntur. Leone imperatore occidi lussus est. MarcelL a.

462 Romffi Hilarius (112) papaXLVIlIsedit annis -'^</- — in Gallia S. Uemigius ccelitus, antequam VI, mensibusiii; qui pro statu Ecclesiaj nonnulla nasceretur, praenuntiatus a cella, in quam'se ado- decrovit et constituit; hccreses Eulychianam et lcscentulus. Deo militans, inclu8erat,vi abslractus, Nostorianam damnavit,et multis metallis plures in Reraorum arcbiepi«!opu8 ordinatur (116).

Urbe busilicas ornavit oratoriaque construxit ;m6- 471 Roms Ricliraer patricius, Olybrium faciens

nasterium S. Laurentii ad balneas ({13) fecit,item- imperatorem, Anthonium imperatorem contra Jus

que aliud ed Lunani et duas bibliothecas in Urbe aflinitatis (117) et imperii cum gravi cUde Urbis

condidit. Anast. occidit.Sed npn diu sc^ere laetatus ipse xl poet die,

463 Rox Alanoruni Beorgor, Italiam petens,apud et 01ybr>us vii mease, vitam exegerunt.Mari:^//. a. Pergamum a Ricbmcrc patrivio pugna victus inte- seq. Jom.

riit. Cass. a. seq. Jom. 472 Gundebado hortante Glycerius. Ravennas

464 Severusimperalor rraude,ut aiunt,Richineris C suinpsit imperium. Jom. a. seq.— Gonstantinopoli Romas in palatio veneno intcriit. Cas^y. a. scq. Jom. Leo imperator Lconem nepotemsuumimperiicon-

465 Wandali per Marcellinum in Sicilia victi, sortcm fccit. Cass. a. seq. ca3sique sunt et fugati. Idat.

COMPENDIUM EX CODICE BERNOLDI.

460 Majorianus imperator a Richimere palricio A6Q Leoimp. AntJtemium...fnisUjquiregnaviiannis fraudulenter perimitur. quitique.

461 Seve)*us Ravennse... regnavU* — Turonis B. 467 Tolosx... lota die profluzit.

Perpetuus episcopus factus corpus S. Martini transtu- 468 Arabundus... dejfiortatur. Romx Simplieius...

lit. mensibus tribus^ qui duo decreta promulgavU.

462 Romae Hilarius papa XLVIII sedit annis vi, A69 Romanus patiicius imperiuwi affectans decol" mensibus iii ; qui h^ereses Eutychiatiam et Nestoria- laiur.

nam damnavit, et inter alia bona etium duas biblio- 470 /n Gatlia 5. Remigius.*. archiepiscopus fiU thecas in Urbe condidit et sex synodica capUula con- «v 471 Richmer Anthemium tmperatorem cum magna

stituit. clade urbis Romx 0i'Ci'ditf et Olyhrium imperatorem

463 Rex Alanorum Italiam petcns apud Pergamum constituit ipseque periU, Jorn.

a Richimere patricio pugna interiU. 472 Ravennae Glycerius sumpsU imperium. ConS"

464 Sevemn imp. fraude. ut aiunl, Richimeris ve- tantinopoli Leo Leonem consortem regni fecit, quippe . neno periiL nepoiem stium.

NOTiE.

(111) Idem, a. 463, Atrepenum, seu Agrippinum /1141 Cbssiodoro Ardaburius dicitur. vocat.